چه دلایلی بر رد عرفان حلقه يا انرژي کيهاني وجود دارد ؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چه دلایلی بر رد عرفان حلقه يا انرژي کيهاني  وجود  دارد ؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

برخي مدعيان فرقه هاي معنوي نو ظهور و روشنفکران عارف نما براي تحت تاثير قرار دادن مخاطبان سعي در القاي ادعاهاي خود با ظواهر موجه علمي دارند؛ مانند «انرژي درماني»، «فرا درماني» «واژه درماني»، «کيهان درماني» و «عرفان کيهاني»! محمد علي طاهري موسس فرقه عرفان کيهاني مدعي دستيابي به «شعور کيهاني» است. وي شعور کيهاني را عبارت از لايه محافظ و حلقه ايمني مي داند که انسان مي تواند به سبب ارتباط مستقيم با خداوند صاحب آن شود و دارنده آن مي تواند با استفاده از اين لايه افراد بيمار را درمان کند! هرچند پيش از اين نيز کساني چون «پائولو کوئيلو» در کتاب «کيمياگر» (ص 8) اصطلاح «روح کيهاني» را عنوان کرده بودند اما طاهري در کلاس عرفاني خود که پس از واريز کردن مبلغ 50 هزار تومان توسط مريد به حساب او تشکيل مي شود(!) مي گويد: «انسان موجود پيچيده اي است و درمان او بسيار پيچيده تر که نياز به يک نوع نيروي فوق العاده و يک هوشمندي برتر دارد که ما اسم آن را «شبکه شعور کيهاني» گذاشته ايم. او با طرح شعور کيهاني و سعي در بهره گيري از آن مدعي «فرا درماني» و دستيابي به «طب مکمل» شده و ادعا مي کند که حضرت عيسي (ع) نيز از همين روش در زنده کردن مردگان استفاده کرده بود! روش فرا درماني وي در سه بخش: «راه دور، راه نزديک و درمان هاي کمکي» خلاصه مي شود که مطابق آن شرکت کنندگان مي توانند با اسکن کردن (لمس و مالش) فرد درمانگير (بيمار) به وسيله دست دادن (!) و قرار دادن دست در محل درد به بيمار کمک کنند! او در کلاس هايش به مريدان القا مي کند: «ما از امشب يک ارتباط از راه دور با هم داريم يعني همه شما در يک ساعت مشخص با من ارتباط برقرار مي کنيد و بُعد مسافت نيز در اين ارتباط هيچ معنا و مفهومي ندارد» (!) به اين ترتيب وي و شاگردانش کلاس هايي تحت عنوان «عرفان کيهاني» در تهران، تبريز، کرج، همدان، نظرآباد و چند شهر ديگر برگزار کرده و سايت ها و وبلاگ هاي تبليغي چندي در فضاي مجازي راه اندازي کرده است. تنها کافي است با خواندن گزارش يکي از کلاس هاي آنها به آثار سوء اخلاقي و نتايج بد رواني آن بر شاگردانش برد: «وي در يکي از جلسات و آموزش اسکن (تماس و لمس) بيماري ها، از شاگردان خود درباره فعاليت هايشان مي پرسد. يکي از خانم هاي حاضر در جلسه که آرايش غليظي داشت مي گويد استاد من از اصل غافلگيري استفاده کردم و آزمايش را در مورد يک فرد بيمار (درمان گير) انجام دادم و درمان گير پس از اسکن (تماس) دستهايم گفت تو گذشته مرا جلوي چشمم آوردي و کتفم گرم شده است (!) او مي خواست به من حمله کند و به من گفت در گذشته من يک مار بودم و مي خواهم تو را گاز بگيرم (!) و سپس عنوان کرد که تمام دردهايش کم شده است. خنده حضار![1]

از نظر بنيانگذار اين فرقه، عرفان کيهاني بر گرفته از عرفان اين مرز و بوم است و بر اتصال به حلقه متعدد (شبکه شعور عرفاني) استوار است و همه سير سلوک آن از طريق اتصال به اين حلقه صورت مي گيرد، با نگاهي بر تاريخ عرفان ايران و اسلام و تطبيق آن با عقايد و افکار کيهاني مي توان دريافت که منظور موسس از عرفان اين مرز و بوم، همان تصوف است.

شايان ذکر است که عرفان حلقه نمي تواند بر گرفته از عرفان ايراني يا اسلامي باشد بلکه با التقاط چندين دين و آئين به صورت انديشه عرفان کيهاني پديد آمده است. خصوصا افکار و آراء پولس شکنجه گر معروف يهودي که در ضمن ساختن يک داستان عجيب کشف و شهود، مسيحي مي شود، مهمترين منبع اعتقادي و افکار عرفاني است.

موسس در کتاب «انسان از منظر ديگر» پولس شکنجه گر را رسول بزرگ حضرت عيسي (ع) معرفي مي کند همان پولسي که حتي به اعتقاد خود مسيحيان عامل تحريف کتاب مقدس و انحراف عقيدتي مسيحيان است.[2] پولسي که جانشين حضرت مسيح (ع) پطرس را به نفاق و دو رويي متهم کرد و بر خلاف دستورات حضرت عيسي (ع) به تبليغ پرداخت و با احکام شريعت مبارزه کرد.[3]

اين شخص با سوء استفاده از شرايط موجود و با علم به اينکه انسان امروزه گرفتار برخي خواسته هاي دروني است و تا حد امکان، موافق با خواسته خود در جستجوي برون رفت مي باشد. از اين رو روح حاکم بر عرفان مکتب خود را روح انسان محور قرار داده است.

حال با اين روي کرد و با اين نگرش مي توان گفت که در اين عرفان ها يا خدا نيست و يا اگر هم خدايي هست وسيله فريب است براي خدا جويان کم ايمان و يا خدايي است موافق با اين خواسته ها و يا به طور جامع مي‌توان گفت که خدايي است که درحاشيه قرار دارد. کسي که مکتبي را مي خواهد پايه گذاري کند متناسب با اين روند بايستي مکتبش، مکتب عرفاني، مبتني بر ديدگاه خاصي در خداشناسي و ایدئولوژي و انسان شناسي باشد. اين سه حوزه ستون هاي فکري يک مکتب را تشکيل مي دهد و اينگونه مي توان گفت که چگونگي يک مکتب عرفاني به نوع نگاه آن مکتب به اين سه حوزه بستگي دارد. عرفان کيهاني يا عرفان حلقه که يکي از مکاتب نوظهور معنوي است، هدف اصلي آن «ايجاد آشتي بين دنياي مذهب، عرفان و علم و نيز رفع سوء تفاهم هاي موجود بين آنها»،[4] «کمک به انسان در راه رسيدن به کمال و تعالي»[5] يعني حرکت انسان ها به سوي وحدت و دوري از تفرقه[6] و درمان انواع بيماري ها[7] و کسب «اعتباري بي سابقه براي عرفان ايران در دنيا»[8] است. راهکار عملي که در اين زمينه ارائه نموده اتصال به شبکه شعور الهي است.[9] پايه گذار اين مکتب تاکنون دو کتاب به نام هاي «عرفان کيهاني» و «انسان از منظري ديگر» منتشر نموده است و اين مکتب را «قادر به ارايه آسان، ساده و همه فهم اين عرفان»[10] معرفي نموده است و ساير مکاتب را به «کلي گويي و حرف هاي صرفا زيبا»[11] مبتلا دانسته و از نوعي رقابت سخن گفته است.

اما واقعيت اين است که با ملاحظه متن کتاب «عرفان کيهاني» اين کتاب پر است از مبهم گويي و همچنين خلاف تصريحات قرآني که بيش از اين نيز نمي توان از آن انتظار داشت. بيشتراصول اين کتاب و از آن جمله مقدمه کتاب داراي حرف هاي مبهم است. اين ابهامات از يک طرف براي کساني که خود را چشم و گوش بسته اسير دست آن کرده اند، ممکن است اين مکتب را براي افراد غير متخصص در زمينه معارف ديني، بزرگ جلوه دهد و آنان را گمراه نمايد اما از نگاه کساني که با اصطلاحات ديني آشنايي دارند يا لااقل مطالب را از منظر عقل مورد ارزيابي قرار ميدهند مي توانند بفهمند که يا نويسنده از روي غرض ورزي مطالب خود را چنين بيان کرده است و يا نا آشنا به معارف ديني است، که در هردو صورت جز گمراهي نتيجه اي ديگري نخواهد داشت؛ زيرا راه و روشي که از قرآن و روايات معصومين گرفته نشده باشد ارزش هدايتگري ندارد بلکه انسان را از راه خدا باز مي دارد و قرآن کريم ظالم ترين انسان ها را کساني معرفي مي کند که بر خدا افترا زده و ديگران را از راه او باز دارد «چه کسي ستمکارتر است از کسي که دروغي به خدا ببندد يا بگويد وحي به من فرستاده شده در حالي که وحي به او نشده باشد و کسي که بگويد من هم همانند آنچه خدا نازل کرده نازل مي کنم».[12] هيچ راهي به جز راه قرآن و اهل بيت انسان را به سوي خدا نزديک نمي کند و نه تنها مايه نجات و سعادت نيست بلکه انسان را از خدا دور نموده و گرفتار خسران دنيوي و اخروي مي گرداند.

بر اساس اينکه افکار و آراء موسس عرفان کيهاني را نمي توان بر اساس گفتار شفاهي او نقد کرد ناگزير با استناد به آثار مکتوب او عقايد او را به نقد مي نشينيم واز آن جهت که ايشان مطالب خود را مستدل و مستند به قران مي کند لازم است با نگاه قرآن آن را برسي کنيم.

از آنجا که متن کتاب شامل 83 اصل است ما براي طولاني نشدن کلام، به نقد برخي از اصول آن مي پردازيم:

1. در اصل 59 اساسنامه عرفان کيهاني آمده: انسان نمي تواند عاشق خدا شود، زيرا انسان از هيچ طريقي قادر به فهم او نيست و در حقيقت خدا عاشق انسان مي شود و انسان معشوق مي باشد و مشمول عشق الهي. و انسان مي تواند فقط عاشق تجليات الهي، يعني مظاهر جهان هستي شود و پس از اين مرحله است که مشمول عشق الهي مي گردد.[13]

در اين اصل شناخت خدا از هر راهي غيرممکن دانسته شده است در حالي که کنه ذات الهي را نمي توان شناخت ولي ذات و صفات الهي را مي توان شناخت.

وقتي به قرآن رجوع مي شود سرتاسر قرآن در صدد شناساندن خدا به انسان است به عنوان نمونه سوره حشر: «او خدايي است که معبودي جز او نيست، داناي آشکار و نهان است، و او رحمان و رحيم است، حاکم و مالک اصلي اوست، از هر عيب منزّه است، به کسي ستم نمي کند، امنيّت بخش است، مراقب همه چيز است، قدرتمندي شکست ناپذير که با اراده نافذ خود هر امري را اصلاح مي کند و شايسته عظمت است خداوند منزّه است از آنچه شريک براي او قرارمي دهند او خداوندي است خالق، آفريننده اي بي سابقه، و صورتگري (بي نظير)؛ براي او نام هاي نيک است؛ آنچه در آسمان ها و زمين است تسبيح او مي گويند؛ و او عزيز و حکيم است».[14]

در تحف العقول از امام صادق (ع) روايت شده است که فرمود: هر کس خيال کند خداي را مي شناسد و خداشناسي اش از راه توهمات قلبي باشد چنين کسي شرک به خدا ورزيده، زيرا صورتي را پرستيده که خود در ذهن ايجادش کرده، و... ، آري «وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ» نمي توانند به چند و چون خدا پي برده و او را به سنجش درآورند.

وقتي کلام آن جناب به اينجا رسيد شخصي عرض کرد: پس چگونه مي توان به توحيد خداوند راه يافت و خدا راشناخت؟ حضرت فرمود: راه بحث فراخ و راه فرار از اين اشکالات باز است، انسان نسبت به هر چيزي که حاضر است اول به عين آن معرفت يافته و آن را متمايز از هر چيز ديگري مي شناسد و بدان شناخت پيدا مي کند سپس به اوصاف آن پي مي برد، (تا آخر حديث).[15]

در کلام امام امير المؤمنين (ع) آمده معرفت به نفس سودمندتر از معرفت آفاقي است، انسان وقتي به سير در باره نفس خود بپردازد و اغيار را از دل بيرون راند و با دل خلوت کند از هر چيزي منقطع و به خداوند متعال مي پيوندد، و اين خود باعث معرفت پروردگارش مي شود.[16] / [17]

2. نويسنده در همان اصل 59 مي گويد: انسان نمي تواند عاشق خدا شود.[18]

آنچه در اين ادعا به عنوان عشق قلمداد شده همان محبت يا محبت شديده است همانطور که در قرآن عشق به معناي محبت شديد است.[19] حال با توجه به معنايي که براي عشق کرديم چگونه نمي توان عاشق و محبّ خدا شد در حالي در قرآن به محبت خدا تصرح و تاکيد شده است. «يَا أيُّهَا الذِينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْکمْ عَنْ دِينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ...[20]». اي کساني که ايمان آورده ايد هر کس از شما از آئين خود باز گردد (به خدا زياني نمي رساند) خداوند در آينده جمعيتي را مي آورد، که آنها را دوست دارد و آنها (نيز) او را دوست دارند... در آيه ديگر نيز فرمود: «قُل إِنْ کنْتُمْ تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْکمُ اللهُ وَيَغْفِرْ لَکمْ ذُنُوبَکمْ وَاللهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ[21]». بگو: اگر خدا را دوست مي داريد، از من پيروي کنيد! تا خدا (نيز) شما را دوست بدارد، و گناهان‌تان را ببخشد، و خدا آمرزنده مهربان است. ملاحظه مي شود همانگونه که خداوند محبّ بندگانش است بندگان پاک و خالص خدا نيز مي توانند محبّ خدا باشند.

آيه شريفه: «قُلْ إِنْ کانَ آباؤُکمْ وَ أَبْناؤُکمْ» تا جمله «أَحَبَّ إِلَيْکمْ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ[22]»، بگو اگر پدران و فرزندان و چه و چه و چه در دل شما محبوبتر از خدايند)، نيز دلالت دارد بر اينکه استعمال کلمه محبت در خدا حقيقي است نه مجازي، براي اينکه حب متعلق به خدا و حب متعلق به رسول خدا (ص) و حب متعلق به پدران و فرزندان و اموال و ساير منافع نامبرده در آيه را، از يک سنخ محبت دانسته است. آیات متعددی در قرآن کریم بر تعلق حب بندگان نسبت به خداوند وجود دارد که ما به ذکر چند نمونه بسنده کردیم.

در اصل 66 مي گويد: انگيزه عبادت بر سه نوع تقسيم مي شود: ـ عبادت بردگان يا عبادت از روي ترس (مرگ و قبر و دوزخ و...)، عبادت مزدوران يا عبادت از روي طمع مزد و پاداش (بهشت و حوري و...) ـ عبادت آزادگان يا عبادت از روي عشق الهي نوع عبادت و خواسته هر کسي، بستگي به ميزان درک و فهم او از خداوند دارد، و همان گونه که يک بچه آب نبات چوبي را به دنيايي از آگاهي ها ترجيح مي دهد، ممکن است که کسي هم حوري را به عشق الهي ترجيح دهد. در عرفان کيهاني (حلقه)، عبادت از روي عشق الهي مورد نظر مي باشد. اگر قرار باشد انسان نتواند عاشق خدا باشد (طبق اصل 59) پس عبادت از روي عشق الهي معنا ندارد؟ و چون نوع عبادت و خواسته هر کسي، بستگي به ميزان درک و فهم او از خداوند دارد، عبادت خدا هم امکان ندارد. بنابراين برآيند اين دو اصل، گزاره نادرست زير است: نمي توان خدا را فهميد (اصل 59) + عشق به خدا، وابسته به فهميدن خداست (اصل 66) = نمي توان عاشق خدا شد.

از طرفي اينکه عبادت را سه قسم کرده است بر مبناي روايت اهل بيت ـ عليهم السلام ـ است و چيزی تازه‌اي نیست تا آن را به خود نسبت دهد..

4. عبادت خدا غير ممکن است برآيند ديگر اصل 59 و 66 که در گزينه قبلي آورديم اصل عدم امکان عبادت خدا را مطرح کرده است به نحو ذيل که:

لازمه عبادت شناخت است (اصل 66کبري)

خدا را نمي توان شناخت (اصل 59 صغراي)

خدا را نمي توان عبادت کرد. (نتيجه)

بر اين اساس عبادت خدا معنا ندارد. حال که عبادت خدا امکان ندارد چه کنيم؟ مي گوييم عبادت تنها به معناي خدمت به خلق خداست. اين نتيجه در اصل 65 آشکارا ذکر شده است.

عبادت، يعني عبد بودن و به جا آوردن رسالت بندگي. عبادت بر دو نوع است: عبادت نظري و عبادت عملي. عبادت نظري، ارتباط کلامي با خداوند و عبادت عملي در خدمت خداوند بودن است و چون او بي نياز از هر عمل ما مي باشد، از اين رو خدمت ما صرفاً مي تواند معطوف به تجليات او شود. در نتيجه، عبادت عملي در خدمت جهان هستي بودن است؛ يعني خدمت به انسان، طبيعت و...[23] البته در اين اصل به بي نياز بودن خدا از عمل ما اشاره شده یعنی چون او بي نياز از هر عمل ما مي باشد، اين نکته دليل دوم نويسنده بر عدم عبادت خدا محسوب مي شود. بنابراين به اين نتيجه مي رسيم که عبادت خدا به دو دليل معنا ندارد:

الف: ما خدا را نمي توانيم بفهميم. ب: خدا از هر عمل ما بي نياز است. در نتيجه فقط بايد به خلق خدا خدمت کرد.

در اين استدلال که صورت گرفته است با توجه به مقدمات فاسده و ناصواب نتيجه ناصواب گرفته شده است چرا که در کبراي استدلال خود قائل شده است که خدا را نمي توان شناخت پس چون شناختي نيست عبادتي هم در کار نخواهد بود. پس عبادت بي معناست در مقابل و براي هرکسي که باشد.

در کلام اين شخص تناقضي اشکار است و صدر و ذيل کلام او با هم تناسبي ندارد چرا که از يک طرف مي گويد شناخت خدا امکان پذير نيست از طرفي ديگر مي گويد خدا بي نياز است در حالي که او معتقد است که خدا را نمي توان شنا خت! اگر اين کلام او بر گرفته از معرفت الهي است بايد قائل شود که شناخت خدا امکان دارد چرا که او اين شناخت را نسبت به خداوند متعال پيدا کرده است. و الا او نسبت به چيزي اظهار شناخت نموده است که قابل شناخت نمي باشد!

از طرف ديگر قرآن کريم بارها و بارها صريحا از عبادت خدا سخن مي گويد از جمله: «قُلِ اللهَ أعْبُدُ مُخْلِصًا لَهُ دِينِي[24]»؛ بگو من تنها خدا را مي پرستم، در حالي که دينم را براي او خالص مي کنم.» و بندگانش را به سوي عبادت خود دعوت مي کند «وَأنِ اعْبُدُونِي هذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ[25]»؛ و اينکه مرا بپرستيد که راه مستقيم اين است.»

البته خدمت به خلق خدا با عبادت خدا منافات ندارد. شهيد مطهري در باره خدمت به خلق خدا از دیدگاه اسلام مي گويد: يکي از ارزش هاي قاطع و مسلم انسان که اسلام آن را صددرصد تأييد مي کند و واقعاً ارزشي انساني است، خدمتگزارِ خلق خدا بودن است. در اين زمينه پيغمبر اکرم زياد تأکيد فرموده است. قرآن کريم در زمينه تعاون و کمک دادن و خدمت کردن به يکديگر آياتي بسيار دارد.[26]

آقاي طاهري موسس فرقه عرفان کيهاني به بهانه اين که خدمت به مردم همان عبادت خداست اموال مردم را به دروغ وتحريک احساسات و فريب دادن در قبال کاري که انجام مي دهد، از آن خود مي کند و اسم آن را عبادت مي گذارد!

4. عضويت خدا در حلقه در اصل 19 آمده: دو نوع کلي اتصال به شبکه شعور کيهاني وجود دارد:

الف. راه هاي فردي (اُدعُوني أستَجِب لَکم): راه فردي راهي است که هيچ گونه تعريفي نداشته و در آن، شخص به واسطه اشتياق بيش از حد خود، به شبکه شعور کيهاني اتصال پيدا نموده باشد. براي اين گونه اتصال، وجود اشتياق زايدالوصفي نياز است.

ب. را ه جمعي «اِعتَصموّا بِحَبلِ اللهِ جَميعاً ولا تَفَرَّقُوا[27]»: راه جمعي راهي است که در آن فرد در حلقه وحدت قرار مي گيرد. اين حلقه، مطابق شکل، سه عضودارد: شعور کيهاني، فرد متصل کننده و فرد متصل شونده. با تشکيل حلقه، بلافاصله فيض الهي در آن به جريان افتاده، انجام کارهاي مورد نظر در چارچوب اين عرفان با تشکيل حلقه هاي مختلف تحقق مي پذيرد. براي وارد شدن به اين حلقه ها، وجود سه عضو ـ شبکه شعور کيهاني، فرد متصل کننده و متصل شونده ـ کافي است. در اين صورت، عضو چهارم، الله خواهد بود. عرفان کيهاني (حلقه) بر مبناي راه جمعي (اعتصوا)، ايجاد اتصال نموده، فيض الهي نيز با تشکيل حلقه مربوط، در آن جاي مي گيرد. تشکيل اين حلقه مطابق شکل زيرصورت مي گيرد.[28]

 

علاوه بر اين که ادعاي عرفان حلقه با هيچ دليلي قابل اثبات نمي باشد بلکه يک ادعاي محض است چند نکته در آن جاي تأمل دارد:

 اول اين که چينش اعضاي اين حلقه با آيات قرآني ناسازگار است؛ زيرا قرار گرفتن خدا در حلقه به عنوان عضو چهارم به چه معناست؟در آيات قرآن از دو گونه معيّت (همراهي) خدا با بندگان سخن به ميان آمده است: معيت قيومية که نسبت به همه مخلوقات وجود دارد. معناي اين معيّت اين است که موجودات همگي قائم به خدا هستند و هيچکس بدون عنايت او هستي ندارد.[29] آيه ذيل از اين دست است: «وَهُوَ مَعَکمْ أيْنَ مَا کنْتُمْ[30]»؛ او با شماست هر کجا که باشيد.» و معيّت تشريفيه که نسبت به برخي بندگان دارد؛ آنان که اهل احسان، پرهيزگاري، اطاعت و... هستند؛ «إِنَّ اللهَ مَعَ الذِينَ اتَّقَوْا وَالذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ[31]»؛ خداوند با کساني است که تقوا پيشه کرده اند، و کساني که نيکوکارند.»

 در معيت قيوميه هيچ شرطي براي معيّت مطرح نيست يعني خداي متعال با همه موجودات هست و همه موجودات در وجود خود به او وابسته هستند چه کافر و چه مؤمن و چه حيوان و چه انسان و... اما در معيت تشريفيه آنان که اهل پيروي از دستورات الهي هستند از اين معيّت بهره مي برند و هيچ نيازي به تشکيل حلقه ندارد. حال سخن اين است که در عرفان کيهاني منظور از اين همراهي و معيت خدا (قرار گرفتن به عنوان عضو چهارم) کدام نوع است؟ اگر معيت قيوميه منظور باشد ديگر شرطي ندارد و نياز به تشکيل حلقه نيست تا اول سه عضو فراهم شود و سپس خدا به عنوان عضو چهارم به اين حلقه بپيوندد و اگر معيت تشريفيه منظور باشد چرا در عرفان کيهاني گفته مي شود: «همه انسان ها صرف نظر از نژاد، مليت، دين، مذهب و عقايد شخصي، مي توانند جنبه نظري آن را پذيرفته و جنبه عملي آن را مورد تجربه و استفاده قرار دهند».[32] خدا با معيت تشريفيه خود با هر انساني همراه نمي شود. بنابراين درباره عضويت خدا در اين حلقه نه معيت قيوميه معنا دارد و نه معيّت تشريفيه! نکته ديگر اين که رابطه خداوند با موجودات رابطه احاطه است نه تعدد؛ يعني نمي توان خدا را به گونه اي در کنار اشيا و جداي از آنها به عنوان عضوي جداگانه تصوير نمود.[33]/[34]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1. الرسائل التوحيدية، علامه طباطبايي، تحقيق مؤسسة النشر الاسلامي، قم، مؤسسة النشر الاسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم، 1415ق.

2. عرفان کيهاني (حلقه)، مهندس محمد علي طاهري، تهران، انتشارات انديشه ماندگار، 1388ش.

 


[1]. ويژه نامه كژراهه، اسفند ماه 1386ش، ص9.

[2]. پايگاه جامع و تخصصي جنگ نرم.

[3]. براي مطالعه بيشتر: كتاب مقدس، عهد جديد، آشنايي با اديان بزرگ، توفيقي، حسين تاريخ جامع اديان، جان بي ناس.

[4]. مهندس محمد علي طاهري، عرفان كيهاني (حلقه)، ص50.

[5]. همان، ص 56.

[6]. همان.

[7]. همان، ص110.

[8]. همان، ص51.

[9]. همان، ص80.

[10]. همان، ص50.

[11]. همان، ص44.

[12]. انعام / 93.

[13]. همان، ص124.

[14]. حشر / 22ـ24.

[15]. ترجمه الميزان، ج‏6، ص258.

[16]. تحف العقول، ص341.

[17]. ترجمه الميزان، ج‏6، ص259.

[18]. عرفان كيهاني (حلقه)، ص124.

[19]. جميل صليبا، المعجم الفلسفي، ج‏2، ص74؛ محي الدين ابن عربي‏، الفتوحات (4 جلدي)، ج2، ص323؛ هو إفراط المحبة و كني عنه في القرآن بشدة الحب في قوله {Qوَ الَّذِينَ آمَنُوا أشَدُّ حُبًّا لِلَّهQ}. عشق يعني زيادگي محبت و در قرآن با تعبير شدت محبت از آن ياد شده است در آيه: {Qوَ الَّذِينَ آمَنُوا أشَدُّ حُبًّا لِلَّه‏Q}.

[20]. مائده / 54.

[21]. آل عمران / 31.

[22]. توبه / 2.

[23]. عرفان كيهاني (حلقه)، ص137.

[24]. زمر / 14.

[25]. يس / 61.

[26]. بقره / 177.

[27]. آل عمران / 103.

[28]. عرفان كيهاني (حلقه)، ص82.

[29]. ميرزا محمد رضا قمشه اي در پاورقي شرح فصوص الحكم مي گويد: «في قولي «هو معكم» أي المعية الحقيقية التي تستلزم الاتحاد لا المعية بحسب الانضمام كمعية البياض مع الجسم و غيره». معيت در آيه {Qهُوَ مَعَكُمْQ} معيّت حقيقي است كه مستلزم اتحاد از نوع اتحاد حقيقت و رقيقه است نه اتحاد انضمامي مانند همراهي سفيدي با جسم. محمد داوود قيصري رومي‏، شرح فصوص الحكم‏، ص33.

[30]. حديد / 42.

[31]. نحل / 128.

[32]. عرفان كيهاني (حلقه)، ص55.

[33]. ر.ك: الحكمة المتعالية في الاسفار العقلية الاربعة، ج‏7، ص331.

[34]. برگرفته از جام جم آنلاين.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 تیر 01
بازدید
۳۱۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.