در یکی ازوبلاکها آمده است: روح القدس، خود خداست. خدا روح است(يوحنا 4: 24) روح القدس يكي از سه شكل يا حالت هستي است. خدا ،‌ پدر و پسر و روح القدس است. او يك خدا در سه شخصيت است. لطفاً پاسخ دهید.

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در یکی ازوبلاکها آمده است: روح القدس، خود خداست. خدا روح است(يوحنا 4: 24) روح القدس يكي از سه شكل يا حالت هستي است. خدا ،‌ پدر و پسر و روح القدس است. او يك خدا در سه شخصيت است.  لطفاً پاسخ دهید.

پاسخ کارشناسی

پاسخ

آنچه كه در اين سوال مطرح شده همان تثليث مسيحيان مي­باشد. اعتقاد به تثليث در ميان مسيحيان اوليه جايي نداشته و بعدها پيدا شده است. اينكه اين شخص در وبلاك خود نوشته كه خدا، پدر و پسر و روح القدس است و آدرس آن را انجيل يوحنا و دو نامه پولس معرفي كرده است كاملا اشتباه است. زيرا حتي در نامه­هاي خود پولس هم به مسئله تثليث پرداخته نشده است هرچند اين آموزه مي­تواند از انديشه­هاي او برخاسته باشد به دليل اينكه پولس لا اقل خدايي و فرزندي مسيح را نسبت به خدا مطرح نموده و براي اولين بار با قائل شدن مقام الوهي براي مسيح، توانست پايه‌هاي تفكر تثليث را پايه‌ريزي نمايد. وي معتقد بود در مسيح موجودي آسماني و داراي ذاتي الوهي بود كه تنزل كرده، صورت و پيكر زميني را پذيرفته و از آسمان به زمين فرود آمده است...»[1] چنين انديشه‌اي را پولس به خاطر اين بيان نمود كه بتواند امت‌هاي غير يهود را به طرف مسيحيت جذب نمايد. زيرا اين ملل همه تحت نفوذ مذاهب اسرارآميز يونان بوند،‌كه اصل مطلب حيات جاويد و اتصال نفس بشر با روح‌ خدايان در آنها نفوذ و ريشه دوانيده بود.[2]

 و بعدها همين نظريه و خيال پولس اساس تثليث را تشكيل داده است.[3] پولس در ابتدا يهودي متعصبي بوده كه وظيفه آزار و شكنجه و كشتار مسيحيان را بر عهده داشته است. در سفري به دمشق، جهت دستگيري مسيحيان، ناگهان در نزديكي اين شهر، دچار تحول روحي  شده و به مسيح ايمان مي‌آورد.

اين كه واقعاً چه عاملي موجب مي‌شود انساني با چنين پيشينه تاريكي، ناگهان در صف مقدّم ايمان‌آورندگان به مسيح قرار گيرد، ‌به درستي روشن نمي‌باشد. و هيچ كس نمي‌تواند بگويد چه فرايند طبيعي شالودة اين تجربه سرنوشت‌ساز بوده است!‌ خستگي سفري طولاني، حرارت آفتاب بيابان، شايد گرمازدگي، ضعيف بدنی و احتمالاً مصروع،‌ و روحي دستخوش شكنجة ترديد و احساس گناه، همه بر روي هم در به ثمر رساندن فرايند نيمه آگاهانه‌اي كه اين منكر متعصب را بدل به تواناترين واعظ مسيحی كرد، محتملاً نقش داشته‌اند.»[4]

اگر آموزه تثليث در اناجيل و نامه­هاي پولس هم وجود مي­داشت به دليل تحريف اناجيل و نامربوط بودن نامه­­هاي پولس و ساير رسولان به وحي الهي هيچ ارزشي نداشت و چنانچه كه بيان خواهد شد به هر حال به حكم صريح عقل باطل خواهد بود.

آموزه‎ي تثليث

تثليث به اين معناست كه خداوند در سه شخص: خداي پدر، خداي پسر و روح‌القدس ظهور يافته است. براساس اين نظر، خدا در عين­حال كه از منظر متعدد يكي است، ولي در سه شخصيت يعني خداي پدر، خداي پسر و خداي روح‌القدس موجود مي‌باشد. و هر سه آنها در تمام صفات الهي از جمله ازليت، قدرت و جلال با هم برابرند.[5] براساس نگرش مسيحيان، ميان «أب» و «إبن» و «روح القدس» فرع و اصلي وجود ندارد. همه اينها از ارزش و اصالت يكسان برخوردارند. در عين اينكه از هم متمايزاند، واحد اند. مانند قوه حافظه و دراكه و اراده...»[6] يعني هر يك از «اب» و «ابن» و «روح القدس» خداوند تمام عيار و كامل است. در عين اينكه هر كدام خداي كامل است، هر سه تاي شان نيز واحد حقيقي اند. «اقنوم أب» «أقنوم ابن» و «اقنوم روح القدس» در عين كامل بودن در الوهيت و متمايز بودن از هم،‌ واحد حقيقي اند.»[7]

آموزه‌ي تثليث اولين بار در شوراي نيقيه (325 م) و بعد از آن در قسطنطنيه (381 م) و شوراي كالسدون (451 م) مورد تأييد پدران كليسا واقع شد. شوراي نيقيه بيشتر به واسطه فشار قسطنطين امپراطور روم، كه خود سهمي در مذاكرات داشت، به هدفش كه برابري كامل عيسي و روح‌القدس با خدا بود، دست يافت.[8]

اين اعتقاد نامه از همان آغاز از طرف بسياري، مورد مخالفت واقع شد. از جمله اين افراد آريوس كشيش برجسته اسكندريه بود كه به لحاظ علم و زهدش، مورد احترام همگان بود، عقيده آريوس اين بود كه «خدا از خلقت كاملاً‌ جداست، پس ممكن نيست مسيحي را كه به زمين آمده و چون انسان تولد يافته است با خدايي كه نمي‌شود شناخت، يكي بشماريم.همان ورطه‌اي كه انسان را از خالق خود جدا مي‌نمايد، ما بين خدا و پسر وي عيسي مسيح نيز موجود است....»[9]

از آنجا كه عقايد آريوس به سرعت از ناحيه مسيحيان مورد استقبال واقع شد، اسقف اسكندريه، مجلس تشكيل داده و در آن با رأي‌گيري،‌آريوس و دو نفر از پيروانش را از كليسا اخراج نمود. پس از اين واقعه و اوج‌گيري دامنه‌ي نزاع بود كه قسطنطين درصدد برآمد با تشكيل شورايي در نيقيه آتش اين جنگ را خاموش كند. جالب اين است كه هر چند امپراطور هنوز تعميد نگرفته بود، در اين شورا به عنوان مدير جلسه حاضر شد.[10] اكثر حضّار اصولاً موضوع بحث جلسه را نفهميده و منتظر بودند مبارزه يكطرفه شده تا با همان طرف هم‌آواز گرديده، قضيه را خاتمه دهند.[11] اعتقادنامه شوراي نيقيه را تاريخ‌نويس معروف به يوسيبيوس، از دوستان امپراطور، نوشته و اكثر حاضران آن را پذيرفتند. ولي آريوس و پنج نفر از همراهانش كه آن را نپذيرفته بودند، از طرف قسطنطين تبعيد گرديدند.[12]

بطلان تثليث

با توجه به تبيين تثليث، بايد گفت كه اين گزاره، با هيچ توجيهي از نظر عقل پذيرفتني نيست. زيرا در ستيز با حكم عقل مي­باشد. ممكن است گزاره­هاي ديني موافق عقل باشد و ممكن است موافق عقل نباشد اما عقل گريز باشد مانند تعداد ركعات نماز و ... اما هيچ گزاره ديني نبايد در تضاد كامل و صريح با عقل باشد والّا از حقانيت برخوردار نيست. تثليث گزاره عقل ستيز است. به دلائل ذيل:

1) تثليث حقيقي با توحيد حقيقي متباين است بگونه­اي كه با فطرت و بديهيات اوليه عقلي در تضاد مي­باشد. مثل اينكه بگوئيم عدد يك همان عدد سه است. و برعكس.

 2) اگر هر يك از اقانيم سه گانه خداوند كامل و تمام عيار باشد، مستلزم تعدد خداوند است. و شرك صريح و بي نقاب مي باشد. عقل هرگونه مانند و بديل و شريك را از خداوند كامل غني بالذّات و واجب الوجود نفي مي­كند. زيرا موجودي كه صداقت در وجود و تمحض تام در كمال و وجود دارد، هرگز تعدد پذير نيست. والا مستلزم محدوديت و تركيب و احتياج است. و با غناي ذاتي و أطلاق آن ناسازگار است.

از اين روست كه تثليث به عنوان يك آموزه‌ي عقل‌ستيز، هيچ‌گاه توجيه قابل قبول خود را نيافته است و بخش بزرگي از كليساي مسيحي را دچار اين وضعيت نابهنجار مي‌كند كه چگونه علاقه و كشش قلبي مسيحيان را بدون اعتقاد به اينگونه تعاليم حفظ نمايد.[13]

تثليث و تركيب خارجي

اگر از تعدد خداوند صرفنظر كنيم و بگوييم سه گانه بودن خداوند و لو با بساطت و وحدت خداوند متعارض است، اما امكان اينكه خدائي در يك تركيب طبيعي، اتحاد پيدا كند، وجود دارد. اما واقع غير اين است زيرا مراد از تركيب در اينجا تركيب خارجي كه عبارت از ماده و صورت است، مي­باشد چنين تركيبي وقني ممكن است محقق شود كه سه چيز، يكسان و برابر مطرح نباشد بلكه يكي استعداد و قوة محض است و ديگري فعليت محض در حالي كه در تثليث أب و ابن و روح القدس چيزي به عنوان قوه و فعل مطرح نيست. بنابراين تركيب اب، و ابن و روح القدس، ناممكن است. و غيرقابل تحقق است. اگر مراد از تركيب تثليث، تركيب ذهني يعني امكان وجود باشد نيز سخن مردود است زيرا اوّلاً هيچ يكي از اقانيم ثلاثه بصورت متفاوت ممكن و وجود مطرح نشده است. برغم اينكه اگر چنين چيزي را با تسامح بپذيريم بايد قبول كنيم كه تمام ممكنات شايستگي الوهيت را دارا است.

اگر تثليث را يك راز ايماني و تعبدي تلقي كنيم در اين صورت چرا تربيع و تخميس و ...(چها خدايي و پنج خدايي و...) را به عنوان يك راز ايماني قبول نمي­كنيم براي اينكه تثليث نسبت به تربيع و... هيچ رجحاني ندارد. همگي به يك اندازه عقل ستيز مي­باشد. تثليث بدان علّت به نام راز ايماني مطرح شده است كه با عقل و خداوند در ستيز است. پس هر چيزي كه ضد عقل باشد مي­تواند يك راز ايماني بحساب آيد!! مزيد بر اينكه مستلزم تعارض عقل با دين مي­گردد در حالي كه نبايد دين با عقل در تعارض باشد

تلاش براي رهايي از تثليث

مسيحيت جهت حل مسأله تثليث و سازگاري آن با اصل مسلم توحيد، راه‌هاي مختلفي را پيموده است.

1 . جمع بين توحيدي كه در تورات آمده با تثليث. به معناي اين كه تثليث در تورات نيز وجود داشته ولي غير واضح بوده و اين عهد جديد است كه آن را آشكار نموده است.

2 . توحيد در تورات را پذيرفته و تثليث را به گونه‌اي توجيه نماييم كه با آن سازگار باشد: به اينكه گفته شود منظور از تثليث، « تثليث در عين وحدت»‌ مي‌باشد.

3 . تثليث از چيزهايي است كه عقل قادر به درك آن نبوده و صرفاً بايد به آن ايمان آورد.

4 . توحيد خالص را پذيرفته و تثليث را ردّ نماييم، اين نظريه را جمعي از بزرگان مسيحيت از قبيل برنابا و آريوس مصري و فرقه‌ي كويكرها كه در قرن هفدهم بوجود آمدند،ابراز داشته‌اند.[14]

تثليث و وحدانيت خداوند

آموزة تثليث با اعتقاد به يكتايي خداوند كاملاً در تعارض است. اگرمسيح و روح‌القدس را از حيث ذات در رديف خداوند قرار دهيم. لزوماً صفات الهي از جمله ازلي و ابدي بودن را بايد به آنها نسبت دهيم. و به اين ترتيب، هر سه واجب‌الوجود خواهند بود.

تعدّد وجودهايي كه وجود ذاتي آنها مي‌باشد، مستلزم نفي توحيد ذاتي مي‌باشد. توضيح مطلب اينكه توحيد، داراي چهار مرتبه؛ توحيد ذاتي، توحيد صفاتي، توحيد افعالي و توحيد عبادي مي‌باشد. توحيد ذاتي به اين معناست كه تنها يك ذات كه وجودش واجب است، موجود مي‌باشد. توحيد صفاتي به معناي اتحاد صفات با ذات الهي، و اتحاد صفات با يكديگر است. توحيد افعالي يعني آفرينش فعل الهي و هيچ چيز، با وي در اين امر، شريك نيست. و توحيد عبادي يعني تنها خداي يكتا كه داراي همه صفات جمال و كمال است سزاوار پرستش مي‌باشد، عدم اعتقاد به هر يك از اين مراتب گرايش به نقطه مقابل آن كه شرك در آن زمينه مي‌باشد را دربر دارد. و به همين دليل شرك نيز داراي چهارمرتبه شرك ذاتي، شرك صفاتي، شرك افعالي و شرك در عبادت مي‌باشد.

با توجه به آنچه درباره‌ي مراتب توحيد و شرك گفته شد اعتقاد به اينكه مسيح و روح‌القدس از حيث ذات در كنار خدا هستند مستلزم چند وجودي است كه وجودشان ضروري بوده و هر يك خدايي جداگانه مي‌باشند. به همين دليل قرآن به شدت تثليث را ردّ مي‌كند.[15] و آن را نشانه‌ي كفر و شرك مي‌داند.[16]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1 . تفسير الميزان، علامه طباطبائي، ج 6، ص 73.

2. تفسير نمونه، مكارم شيرازي، ج 4، ص 224.

3 . اصول كافي، ج 1، باب ابطال رؤيت خداوند.

 


[1]  . تاريخ جامع اديان، جان بي ناس، حكمت، علي اصغر ص 617، سازمان...، 70.

[2]  . همان، 617.

[3] . ر.ك: مقارنة الاديان، الدكتور احمد شلبي، ج 2، (مسيحيت)، ص 138، مكتبة النهضة المصريه، قاهره، دهم، 1998.

[4]  . تاريخ تمدن، ويل دورانت، گروه مترجمين، ج 3، ص 682، سازمان انتشارات...، ويراسته دوم، دوم، 67.

[5]  . ر.ك: خداوند ما عيسي مسيح، جان والوورد، فاتحي مهرداد ، ص 2 ـ 3، كليساي جماعت رباني، ندارد.

[6] . جان ناس، تاريخ جامع اديان، ترجمه حكمت، علي اصغر چ چهارم، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي، 1370، ص 643.

[7] . رشيد رضا، المنار، ج 6 / 87 ـ 86، دارالمعرفة، بيروت، طبع دوم، بي تا.

[8] . خدايان و آدميان، هنري بمفورد پاركز،محمد بقايي (ماكان)، ص 478، قصيده، 1380.

[9]  . تاريخ كليساي قديم در امپراطور روم و ايران، و.م . ميلر، علي نخستين، ص 240، ندارد، 1931.

[10]  . همان، 242.

[11]  . همان، 243.

[12]  . همان، 244.

[13]  . ر.ك: خداوندما عيسي مسيح، جان والوورد، فاتحي، مهرداد ص 8، كليساي جماعت رباني، ندارد.

[14] . ر.ك: مقارنة الاديان، دكتر احمد شلبي، ج 2، ص 144 ـ 145، مكتبة النهضة المصريه، دهم، 1998.

[15] . نساء 171.

[16]  . مائده، 73.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
25 تیر 01
بازدید
۹۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.