آيا اين که مي¬گويند دين زرتشت ازدواج با محارم را مباح مي¬دانستند صحيح است ؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا اين که مي­گويند دين زرتشت ازدواج با محارم را مباح مي­دانستند صحيح است ؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

يکي از خصوصيت­هايي که در بيشتر کتاب­ها به زرتشتيان نسبت داده شده، ازدواج با محارم (يعني خواهر، مادر و دختر) است و در تاريخ نيز به اين امر اشاره شده است که برخي از پادشاهان و بزرگان زرتشتي با محارم خود ازدواج کرده اند.

ولي آن چه که منصفانه بايستي بدان توجه داشت اين است که اين امر ريشه در عقايد زرتشت نداشته بلکه بعدها در اين آئين متداول شده است.

حال به جهت روشن­تر شدن اين مسئله به چند منبع سندي استناد کرده و بيان خود را بدان مدلّل مي­سازيم.

در کتابي که آن را به نيک شاپور از دانشمندان زمان خسرو اول نوشين روان نسبت داده­اند و شرحي از معراج روان و روح است، چنين آمده است که در آسمان دوم روان­هاي کساني را ديده است که خوتيک دس» (ازدواج با محارم) کرده بودند و تا جاويدان آمرزيده شده بودند و در دور ترين جاهاي دوزخ روان زني را گرفتار عذاب جاوداني ديده، زيرا که خوتيک دس» را به هم زده است.[1] در اين کتاب عمل ازدواج با محارم داراي جايگاه ويژه نشان داده شده در حالي که اين عمل يعني ازدواج با محارم به نقل از يعقوبي در اصل دين مجوس و آئين اصلاحي زرتشت وجود نداشته ولي بعدها به اسم دين چنان شهرت يافته که آن را جزو ارکان آيين زرتشت به حساب آورده­اند، چنان که خود يعقوبي در کتاب تاريخش مي­گويد «ايرانيان با مادران و خواهران و دختران خود ازدواج مي­کردند و اين کار را نوعي صله رحم و عبادت مي­دانستند.[2]

آنچه که از متون تواريخ به دست مي­آيد آن است که اين عمل نشأت گرفته از رفتار پادشاهان بوده است و درگذر زمان يک اصل در زرتشت شده و به صورت اصل ديني در آمده است مثلا در روايت هرودت (کتاب سوم، بند 31) که مي گويد کبوجيه براي نخستين بار چنين قاعده­اي را بنا نهاد و با خواهران اش ازدواج کرده است.

از اين نکته برداشت مي­شود که او پادشاهي بوده است که کوشيده اين اصل و سنت را در دين زرتشت که در آن عصر به نقل تاريخ از شرق به غرب ايران راه يافته بنا گذارد و چيزي را که براي ايرانيان غريب و نامأنوس بود به اجرا درآورد.[3]

از عمل به اين اصل در ميان ديگر پادشاهان هخامنشي نيز ياد شده است. اسناد به دست آمده از دوران اشکانيان نيز گواه بر اين اصل است.

شواهدي نيز در کتب اسلامي به روايت از امامان معصوم نيز مي توان براي انحرافي بودن اين عمل آورد.

امير­المؤمنين به انحرافي بودن اين عمل اشاره فرموده و بيان کرده اند اين عمل بعدها وارد آيين زرتشت شده است.[4]

علامه طباطبايي(ره) از کتاب توحيد روايت کرده که اشعث بن قيس از حضرت امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ پرسيدند که بر کدام وجه، از مجوس اخذ جزيه مي کنند، با آن که ايشان را نه پيغمبر است و نه کتاب؟ حضرت فرمودند: اين چنين نيست که تو مي­گوئي زيرا ايشان را هم کتاب بوده و هم پيغمبر، تا آن که پادشاه ايشان شبي مست شده با دختر خود زنا کرد.

قوم او چون از اين امر شنيع مطلع شدند، صبح نزد پادشاه آمدند و گفتند که دين ما را ضايع کردي بايد که اجراي حدّ بر تو کرد.

پادشاه ايشان گفت که مرا در اين کار عذري است مقبول، زيرا حق سبحانه و تعالي را کريم­تر و بزرگ تر از آدم، مخلوقي نبود و او دختران خود را به پسران خود مي­داد، پس اگر من نيز با دختر خود دخول کرده باشم گناهي نکرده ام.

قوم او گفتند: راست گفتي دين حق همين است. بعد از اين حق تعالي به واسطه مکافات اين گناه عظيم، علمي را که در سينه ايشان بود مهر کرد و کتابي را که بر ايشان نازل کرده بود از ميان برداشت.[5]

دلايلي هم که در متون بعضي کتاب هاي منسوب به زرتشت آمده است دليل ازدواج با محارم اين گونه عنوان شده که جامعه زرتشتي در ابتداي شکل گيري به لحاظ شمار اندک پيروان و اعضاي خود، زناشويي درون خانوادگي را باعث افزايش آحاد اين جامعه و نيز پرهيز از آميزش با کافران شمرده و لذا آن را عامل تحکيم پايه هاي دين دانسته است.[6]

بر اين اساس در آن روزگار زرتشتيان اين اعتقاد را يافتند که چنين ازدواج هايي عملاً خدمت به تحکيم دين و باعث نيرومندي آن است.

از اين مطلب هم به دست مي­آيد که اين عمل در ابتدا نبوده است بلکه بعدها بنا به تحريفات و دلايل واهي وارد دين زرتشت شده است.

نتيجه­گيري که از اين مطالب ـ تاريخ و روايت، متون زرتشت ـ مي­توان گرفت اين است که پذيرش ازدواج با محارم در حقيقت موجب نابودي آيين زرتشت شده است و آنچه باقي مانده در حقيقت، مجموعه اي است در عقايد انحرافي که بعدها نيز دچار تغيير و تحول گرديده و مي­توان به جرأت عنوان داشت که يکي از خدمات اسلام پس از ورودش به ايران به اين آئين انحرافي تغييرات اساسي در ناحيه عقائد و اعمال خرافي بود که به برکت اسلام در اين آئين کنار گذاشته شد تا به جهت اين تغيير، زرتشتيان ايران نيز بتوانند اين آئين را از نو ساخته و پيش از پيش آن را قابل پذيرش جلوه دهند.

ولي در اين امر نتوانستند توفيق چنداني کسب کنند و همچنان گرفتار انحرافاتي هستند که در هيچ آييني وجود ندارد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ مجله صباح، شماره 7 و 8، بهار و تابستان 1382.

2ـ خدمات مقابل اسلام و ايران، استاد مطهري (ره).

3ـ مري بويس در تاريخ کيش زرتشت، ترجمه همايون صنعتي زاده.

 


[1]. مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، خدمات متقابل اسلام و ايران، صدرا، چاپ سوم، 1419ق، ج14، ص219.

[2]. تاريخ يعقوبي، ج1، ص152، به نقل از مجموعه آثار، ج14، ص262.

[3]. بن دهش، نوشته خرنبغ دادگي، ترجمه مهرداد بهار، 1369ش، ج1، ص106.

[4]. اعلام القرآن، ص137 و 138. نرم افزار حامع التفاسير نور.

[5]. ترجمه تفسير الميزان، ج14، ص21؛ نور الثقلين، ج2، ص475؛ انوار درخشان، ج11، ص154، نرم افزار جامع التفاسير نور.

[6]. ونديداد، هاشم رضي، ج2، ص180، 1376ش، چاپ سوم، زردتشتيان، مري بوس، ترجمه عسگر بهرامي، 76، چاپ دوم.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 تیر 01
بازدید
۱۷۹
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.