در آئين زرتشتي آمده (کردار نيک، پندار نيک، گفتار نيک) و تنها يک راه دارد و آن راه راستي است. آيا گرايش به اين گونه آئينها در برخي از جوانان جايز است و با مذهب تشيع منافاتي دارد يا خير؟
در آئين زرتشتي آمده (کردار نيک، پندار نيک، گفتار نيک) و تنها يک راه دارد و آن راه راستي است. آيا گرايش به اين گونه آئين¬ها در برخي از جوانان جايز است و با مذهب تشيع منافاتي دارد يا خير؟
پرسش
پاسخ
گرايش انسان و تبعيت او نسبت به هر دين و مکتبي که باشد، تنها در صورتي موجه و مشروع خواهد بود که با پشتوانه ادلّه عقلي و خرد پسند صورت گرفته باشد، داوري عقل در باب انتخاب دين و مکتب اين است که انسان از دين و مکتبي پيروي کند که نسبت به اديان ديگر کاملتر و جامعتر باشد و در واقع محتويات آن در برگيرنده آخرين پيامها و دستور العملهاي الهي براي هدايت و سعادت انسان باشد. به همين دليل يکي از مباني اعتقادي ما مسلمان ها، با استناد به دلائل روشني که وجود دارد اين است که دين اسلام آخرين و کاملترين دين الهي است و به منظور هدايت بشر توسط پيامبر بزرگوار اسلام به مردم عرضه شده است. و با وجود چنين اعتقادي است که ما خود را ملزم به تبعيت و پيروي از آموزهها و معارف اين دين مقدس ميدانيم و ايمان داريم. هر چه از آموزههاي سودمند و متعالي که در اديان گذشته وجود داشته، به گونه کاملتر و متعاليتر در دين اسلام وجود دارد. بنابراين گرايش هر مسلماني چه پير باشد و چه جوان، مرد باشد يا زن نسبت به دين ديگر غير از اسلام در تعارض و تنافي آشکار با مبناي اعتقادي گفته شده است و از نظر اسلام نمي تواند مشروع و موجه باشد.
در خصوص سه اصل پندار نيک، گفتار نيک و کردار نيک که گفته مي شود در دين زرتشت وجود دارد؛ دو نکته را عرض مي کنيم:
اول: با اين که سه اصل پندار نيک، گفتار نيک و کردار نيک في نفسه از اصول مهم و دلپسند زندگي فردي و اجتماعي انسانها به حساب ميآيد؛ امّا با توجه به ابهامات و ترديدهايي که در خاستگاه ديني آن يعني دين زردشت وجود دارد نميتواند از ارزش و اعتبار ديني چنداني برخوردار باشد. زيرا دين زرتشت از جهات مختلفي مورد بررسي قرار گرفته است تا جايي که اصل وجود پيامبران يعني شخص زرتشت در ميان محققان تاريخ اديان مورد اختلاف بسيار قرار گرفته است که آيا اساسا چنين پيامبري وجود داشته است يا خير؟[1] و ثانيا اختلافات و گفتگوهايي که در ميان محققين در مورد اوستا، کتاب مقدس زرتشتيان وجود دارد به مراتب بيشتر و گستردهتر از اختلافهايي است که در مورد خود زرتشت وجود دارد اختلافاتي از قبيل اين که آيا اساسا زرتشت کتابي داشته است يا خير؟ آيا اوستاي موجود تماماً از آن زرتشت است و يا تنها بخشي از آن متعلق به اوست و ما بقي آن توسط دوبدان افزوده شده است و...[2] با توجه به اين گونه ابهام ها و ترديدهايي که نسبت به اصل وجود پيامبر اين دين و نيز کتاب مقدس آن که مهم ترين منبع آموزههاي آن محسوب ميشود، وجود دارد و نيز با توجه به نسخ همه اديان گذشته با فرض وجود و صحت آنها در زمان خودشان، با آمدن شريعت اسلام، به اين نتيجه مي رسيم که اصول سه گانه ذکر شده، ارزش و جايگاه ديني و اعتقادي نداشته و ندارد هر چند في نفسه اصول قابل توجه و مهمي باشد. بنابراين اصول سه گانه پندار، گفتار و کردار نيک را نميتوان دست آويز براي گرايش به دين زردشت قرار داد. زيرا با ابهامات موجود در اين دين، صبغه ديني و اعتقادي اصول سه گانه نامعلوم است.
دوم: از آن رو که اسلام کاملترين و آخرين دين الهي است، مفاد و محتواي اصول سه گانه را به صورت کاملتر و متعاليتر در خودش دارا ميباشد، بنابراين جهت شناخت و معرفت اين سه اصل در اسلام نگاه گذرا به معتبرترين منابع اسلامي که قرآن و سنت باشد مياندازيم تا عينا اين ادعا به اثبات برسد:
يکي از سورههاي کوتاه قرآن کريم، سوره عصر است که در عين اختصار و کوتاهي، عصارهاي از معارف قرآن و اسلام را در خودش جاي داده است و در واقع به عنوان منشور کلي و جاويدان آئين مقدس اسلام به حساب ميآيد. پيام کلي اين سوره مبارکه اين است که: تنها راه نجات انسان از خسر و زيان و بدبختي و شقاوت سه چيز است. يکي ايمان و انديشه پاک که مربوط به باطن و درون انسان است. دوم: عمل صالح يا همان کردار نيک که مربوط به فعاليت هاي بروني و جوارحي انسان مي شود. سوم توصيه و دعوت ديگران بر مدار حق و صبر، که مربوط به گفتار و زبان انسان است. اصل اول که ايمان به مبدأ، معاد و شيوه صحيح زندگي «نبوت» است زير بناي دو اصل ديگر يعني عمل صالح و توصيه به حق مي باشد و اصل دوم يعني عمل نيکو ثمره اول ايمان است و توصيه به حق و حقيقت و دعوت به صبر و پايداري در راه حق، ثمره و نتيجه دوم ايمان مي باشد. توضيح و تبيين اين سه اصل از حوصله نوشتار حاضر خارج است و هر که خواهان آن است بايد به کتب تفسير مراجعه نمايد. در روايت آمده است وقتي اصحاب و ياران پيغمبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به يکديگر مي رسيدند پيش از آن که از هم جدا شوند سوره و العصر را مي خواندند و محتواي بزرگ اين سوره کوچک را ياد آور مي شدند. سپس با يکديگر خداحافظي کرده به سراغ کار خود مي رفتند.[3]
و اما در روايات اسلامي نيز روايتي داريم که سه اصل مذکور را به شيواترين وجه بيان فرموده است و آن عبارت است از روايت معروفي که از رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نقل شده که فرمود: الايمان اقرار باللسان معرفه بالقلب و عمل بالارکان.[4] يعني ايمان داراي سه بخش است، اقرار با زبان، شناخت با دل و عمل با ارکان و جوارح، که در واقع اولي به گفتار نيک و دوم به انديشه نيک و سوم به رفتار و اعمال نيک اشاره دارد. شبيه اين روايت از حضرت علي ـ عليه السلام ـ هم نقل شده است که از حضرت در باره ايمان پرسيده شد حضرت فرمود: ايمان عبارت است از معرفت به قلب، اقرار و اعتراف به زبان و عمل به ارکان وجوارح بدن.[5]
با عنايت به آنچه گفته شد به خوبي روشن گرديد که اعراض از دين اسلام و گرايش به دين ديگر مانند زرتشتي يا هر دين غير از آن براي يک مسلمان نه از نظر مباني اعتقادي توجيه پذير و مشروع است و نه از حيث غناي محتواي اسلام. زيرا هر چه از آموزه هاي عالي و سودمند در مکاتب ديگر يافت شود، مکتب مقدس اسلام به صورت متعالي تر و کامل تر آن را دارا مي باشد. پس يک مسلمان بصير و آگاه هيچ گاه در دين خود احساس خلاء نمي کند تا از روي نياز گرايش به دين ديگر پيدا کند. بلکه هر چه را براي رشد و تعالي زندگي خود سودمند بداند در مکتب غني و پر بار اسلام مي يابد و در چنين صورتي مراجعه به دين يا مذهب ديگر عقلا لغو و بيهوده خواهد بود.
بلکه اين ديگران اند که براي هدايت و رسيدن به سعادت، نيازمند معارف و آموزه هاي بلند و متعالي اسلام هستند نه ما مسلمان ها.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، ج2 و 27.
2ـ الالهيات، آيت الله سبحاني، ج1.
3ـ مسائل کلامي و فلسفه دين، عبدالحسين خسروپناه، ج2.
[1]. شناخت اديان، مؤلف و ناشر: سازمان حوزه ها و مدارس خارج ازکشور، چاپ دوم، 1385ش، ج2، ص15.
[2]. همان، ص29.
[3]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، چاپ پانزدهم، 1374ش، ج27، ص293.
[4]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، داراحياء التراث العربي، چاپ سوم، 1403ق، ج66، ص68.
[5]. الامام علي (ع)، نهج البلاغه، فيض الاسلام، حکمت 218، ص1187.ش
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 تیر 01
- بازدید
- ۱۴۴
در آئين زرتشتي آمده (کردار نيک، پندار نيک، گفتار نيک) و تنها يک راه دارد و آن راه راستي است. آيا گرايش به اين گونه آئين¬ها در برخي از جوانان جايز است و با مذهب تشيع منافاتي دارد يا خير؟
- نشان کردن
پرسش
در آئين زرتشتي آمده (کردار نيک، پندار نيک، گفتار نيک) و تنها يک راه دارد و آن راه راستي است. آيا گرايش به اين گونه آئينها در برخي از جوانان جايز است و با مذهب تشيع منافاتي دارد يا خير؟
پاسخ
گرايش انسان و تبعيت او نسبت به هر دين و مکتبي که باشد، تنها در صورتي موجه و مشروع خواهد بود که با پشتوانه ادلّه عقلي و خرد پسند صورت گرفته باشد، داوري عقل در باب انتخاب دين و مکتب اين است که انسان از دين و مکتبي پيروي کند که نسبت به اديان ديگر کاملتر و جامعتر باشد و در واقع محتويات آن در برگيرنده آخرين پيامها و دستور العملهاي الهي براي هدايت و سعادت انسان باشد. به همين دليل يکي از مباني اعتقادي ما مسلمان ها، با استناد به دلائل روشني که وجود دارد اين است که دين اسلام آخرين و کاملترين دين الهي است و به منظور هدايت بشر توسط پيامبر بزرگوار اسلام به مردم عرضه شده است. و با وجود چنين اعتقادي است که ما خود را ملزم به تبعيت و پيروي از آموزهها و معارف اين دين مقدس ميدانيم و ايمان داريم. هر چه از آموزههاي سودمند و متعالي که در اديان گذشته وجود داشته، به گونه کاملتر و متعاليتر در دين اسلام وجود دارد. بنابراين گرايش هر مسلماني چه پير باشد و چه جوان، مرد باشد يا زن نسبت به دين ديگر غير از اسلام در تعارض و تنافي آشکار با مبناي اعتقادي گفته شده است و از نظر اسلام نمي تواند مشروع و موجه باشد.
در خصوص سه اصل پندار نيک، گفتار نيک و کردار نيک که گفته مي شود در دين زرتشت وجود دارد؛ دو نکته را عرض مي کنيم:
اول: با اين که سه اصل پندار نيک، گفتار نيک و کردار نيک في نفسه از اصول مهم و دلپسند زندگي فردي و اجتماعي انسانها به حساب ميآيد؛ امّا با توجه به ابهامات و ترديدهايي که در خاستگاه ديني آن يعني دين زردشت وجود دارد نميتواند از ارزش و اعتبار ديني چنداني برخوردار باشد. زيرا دين زرتشت از جهات مختلفي مورد بررسي قرار گرفته است تا جايي که اصل وجود پيامبران يعني شخص زرتشت در ميان محققان تاريخ اديان مورد اختلاف بسيار قرار گرفته است که آيا اساسا چنين پيامبري وجود داشته است يا خير؟[1] و ثانيا اختلافات و گفتگوهايي که در ميان محققين در مورد اوستا، کتاب مقدس زرتشتيان وجود دارد به مراتب بيشتر و گستردهتر از اختلافهايي است که در مورد خود زرتشت وجود دارد اختلافاتي از قبيل اين که آيا اساسا زرتشت کتابي داشته است يا خير؟ آيا اوستاي موجود تماماً از آن زرتشت است و يا تنها بخشي از آن متعلق به اوست و ما بقي آن توسط دوبدان افزوده شده است و...[2] با توجه به اين گونه ابهام ها و ترديدهايي که نسبت به اصل وجود پيامبر اين دين و نيز کتاب مقدس آن که مهم ترين منبع آموزههاي آن محسوب ميشود، وجود دارد و نيز با توجه به نسخ همه اديان گذشته با فرض وجود و صحت آنها در زمان خودشان، با آمدن شريعت اسلام، به اين نتيجه مي رسيم که اصول سه گانه ذکر شده، ارزش و جايگاه ديني و اعتقادي نداشته و ندارد هر چند في نفسه اصول قابل توجه و مهمي باشد. بنابراين اصول سه گانه پندار، گفتار و کردار نيک را نميتوان دست آويز براي گرايش به دين زردشت قرار داد. زيرا با ابهامات موجود در اين دين، صبغه ديني و اعتقادي اصول سه گانه نامعلوم است.
دوم: از آن رو که اسلام کاملترين و آخرين دين الهي است، مفاد و محتواي اصول سه گانه را به صورت کاملتر و متعاليتر در خودش دارا ميباشد، بنابراين جهت شناخت و معرفت اين سه اصل در اسلام نگاه گذرا به معتبرترين منابع اسلامي که قرآن و سنت باشد مياندازيم تا عينا اين ادعا به اثبات برسد:
يکي از سورههاي کوتاه قرآن کريم، سوره عصر است که در عين اختصار و کوتاهي، عصارهاي از معارف قرآن و اسلام را در خودش جاي داده است و در واقع به عنوان منشور کلي و جاويدان آئين مقدس اسلام به حساب ميآيد. پيام کلي اين سوره مبارکه اين است که: تنها راه نجات انسان از خسر و زيان و بدبختي و شقاوت سه چيز است. يکي ايمان و انديشه پاک که مربوط به باطن و درون انسان است. دوم: عمل صالح يا همان کردار نيک که مربوط به فعاليت هاي بروني و جوارحي انسان مي شود. سوم توصيه و دعوت ديگران بر مدار حق و صبر، که مربوط به گفتار و زبان انسان است. اصل اول که ايمان به مبدأ، معاد و شيوه صحيح زندگي «نبوت» است زير بناي دو اصل ديگر يعني عمل صالح و توصيه به حق مي باشد و اصل دوم يعني عمل نيکو ثمره اول ايمان است و توصيه به حق و حقيقت و دعوت به صبر و پايداري در راه حق، ثمره و نتيجه دوم ايمان مي باشد. توضيح و تبيين اين سه اصل از حوصله نوشتار حاضر خارج است و هر که خواهان آن است بايد به کتب تفسير مراجعه نمايد. در روايت آمده است وقتي اصحاب و ياران پيغمبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به يکديگر مي رسيدند پيش از آن که از هم جدا شوند سوره و العصر را مي خواندند و محتواي بزرگ اين سوره کوچک را ياد آور مي شدند. سپس با يکديگر خداحافظي کرده به سراغ کار خود مي رفتند.[3]
و اما در روايات اسلامي نيز روايتي داريم که سه اصل مذکور را به شيواترين وجه بيان فرموده است و آن عبارت است از روايت معروفي که از رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نقل شده که فرمود: الايمان اقرار باللسان معرفه بالقلب و عمل بالارکان.[4] يعني ايمان داراي سه بخش است، اقرار با زبان، شناخت با دل و عمل با ارکان و جوارح، که در واقع اولي به گفتار نيک و دوم به انديشه نيک و سوم به رفتار و اعمال نيک اشاره دارد. شبيه اين روايت از حضرت علي ـ عليه السلام ـ هم نقل شده است که از حضرت در باره ايمان پرسيده شد حضرت فرمود: ايمان عبارت است از معرفت به قلب، اقرار و اعتراف به زبان و عمل به ارکان وجوارح بدن.[5]
با عنايت به آنچه گفته شد به خوبي روشن گرديد که اعراض از دين اسلام و گرايش به دين ديگر مانند زرتشتي يا هر دين غير از آن براي يک مسلمان نه از نظر مباني اعتقادي توجيه پذير و مشروع است و نه از حيث غناي محتواي اسلام. زيرا هر چه از آموزه هاي عالي و سودمند در مکاتب ديگر يافت شود، مکتب مقدس اسلام به صورت متعالي تر و کامل تر آن را دارا مي باشد. پس يک مسلمان بصير و آگاه هيچ گاه در دين خود احساس خلاء نمي کند تا از روي نياز گرايش به دين ديگر پيدا کند. بلکه هر چه را براي رشد و تعالي زندگي خود سودمند بداند در مکتب غني و پر بار اسلام مي يابد و در چنين صورتي مراجعه به دين يا مذهب ديگر عقلا لغو و بيهوده خواهد بود.
بلکه اين ديگران اند که براي هدايت و رسيدن به سعادت، نيازمند معارف و آموزه هاي بلند و متعالي اسلام هستند نه ما مسلمان ها.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، ج2 و 27.
2ـ الالهيات، آيت الله سبحاني، ج1.
3ـ مسائل کلامي و فلسفه دين، عبدالحسين خسروپناه، ج2.
[1]. شناخت اديان، مؤلف و ناشر: سازمان حوزه ها و مدارس خارج ازکشور، چاپ دوم، 1385ش، ج2، ص15.
[2]. همان، ص29.
[3]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، تهران، چاپ پانزدهم، 1374ش، ج27، ص293.
[4]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، داراحياء التراث العربي، چاپ سوم، 1403ق، ج66، ص68.
[5]. الامام علي (ع)، نهج البلاغه، فيض الاسلام، حکمت 218، ص1187.ش
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 26 تیر 01
- بازدید
- ۱۴۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.