آتش پرستي به عقيده برخي افراد به معناي عبادت كردن آتش است، اما آتش پرستي...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آتش پرستي به عقيده برخي افراد به معناي عبادت كردن آتش است، اما آتش پرستي در لفظ درست به معناي پرستاري كردن از آتش است. يعني اينكه زرتشتيان از آتش مراقبت و نگهداري مي­كنند نه اينكه آن را خداي خويش مي­دانند و آن را عبادت مي­كنند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

 در اينكه زرتشتيان بعد از آمدن دين اسلام و نپذيرفتن و ايمان نياوردن آن كافر محسوب مي­شوند. چون مسلمان كسي است كه دين اسلام را پذيرفته باشد و لا اقل شهادتين را به زبان جاري نموده باشد. ولي سخن در اين است كه آيا آيين زرتشت مانند مسيحيت و يهوديت توحيدي بوده است و آموزه­هاي آن بر مباني توحيد استوار است يا خير؟  و اينكه آتش پرستي موجب كفر زرتشتيان مي­شود يا خير؟ بستگي به اين دارد كه آنان در واقع چه چيزي را مي پرستند. براي روشن شدن اين مطلب توجه به امور زير لازم مي باشد. 

  1. خداي زرتشت

  همواره نزد محققان و پژوهشگران اين سؤال مطرح بوده است كه آيا زرتشت يگانه پرست بوده است يا خير؟ آنچه ميان مورخان و محققان و ايران شناسان معروف است اينكه زرتشت ثنوي مذهب بوده و آئين او مبتني بر دوگانه پرستي است. اين نسبت را بدين جهت به زرتشت داده‎اند كه بطور كلي اشياء در اين آئين به دو نوع تقسيم مي‎شوند: نوع خوب و نوع بد، تمام خوبي‎ها و خيرها يك مبدأ و يك ريشه دارند كه به نام "اهورامزدا" يا "سپند مينو" ناميده شده است و تمام بدي‎ و شرور هم مبدأ ديگري دارند به نام "اهريمن" يا "انگره مينو" و منشي ناپاك و پليد و هرچه زشتي و پليدي و تيرگي و سياهي در جهان ديده مي‎شود زاده و آفريدة اوست. طبق اين نظريه اهورا مزدا و اهريمن رودرروي هم هر دو آفريننده و خالق هستند.[1]

  رابرت ا.هيوم مي‎گويد: "... يكي از مشخصات اصلي و متمايز دين زرتشتي در ميان همة اديان عالم همين نظرية اعتقاد به ثنويّت جهاني است، يعني يك خداوند نيك و يك شيطان بد كه عليه يكديگر مبارزه مي‎كنند. اين دو قدرت از آغاز زمان وجود داشته تا پايان جهان نيز به كار محدود نمودن يكديگر مشغولند."[2]

  البته برخي ديگر از نويسندگان و محققان3[3] زرتشت را يكتاپرست دانسته‎اند. و برخي‎ها بر اين عقيده‎اند كه خود زرتشت يكتاپرست بود و آئينش توحيدي بود لكن به مرور زمان و ورود آئين و مراسم خرافي توسط برخي افراد نادان و علماء بي خرد، دستخوش تغيير، تحول و تحريف قرار گرفت و آئين زرتشتيان به ثنوي مذهب معروف گشت. شهيد مطهري در اين باب مي‎نويسد: بدون شك زرتشتيان مقارن ظهور اسلام همچون مانويان و مزدكيان ثنوي مذهب بوده‎اند و اين ثنويت را در دوره‎هاي بعد از طلوع اسلام نيز حفظ كرده‎اند... تنها در نيم قرن اخير است كه زرتشتيان دعوي توحيد دارند و گذشته خود را يكباره انكار مي‎كنند... ما مدعي نيستيم كه دين زرتشت حتماً از اصل يك دين ثنوي بوده است و بنابراين زرتشت كه قطعاً مدعي پيامبري است كاذب بوده است، خير ما چنين ادعايي نداريم. مسلمانان از صدر اول غالباً با زرتشتيان به روش اهل كتاب عمل كرده‎اند يعني مدعي بوده‎اند كه اين آئين در اصل و ريشه يك دين توحيدي و آسماني بوده است و در ادوار بعد، هم چنانكه مسيحيت منحرف شد و به تثليث گرائيد آيين زرتشتي به ثنويت گرائيد. به همين جهت شخص زرتشت نزد ما محترم است."4[4]

  2. پرستش آتش؛

  جان ناس كه يكي از دانشمندان بزرگ تاريخ اديان است در اين زمينه مي‎نويسد: از تشريفات و آداب عبادات و اعمال مذهبي از مذهب اصلي زرتشت چيز مهمي باقي نمانده همين قدر معلوم است كه زردشت رسوم و مناسك آريانهاي قديم را كه مبتني بر اعتقاد به سحر و جادو و بت پرستي بوده و رو به زوال مي‎رفته به كلي منسوخ نموده است، تنها يك رسم و يكم عبادت از زمان زرتشت باقي مانده است و آن چنان كه گفته‎اند وي در هنگام انجام مراسم پرستش در محراب آتش مقدس به قتل رسيد و در هنگام عبادت جان سپرد. ولي بايد دانست كه زرتشت خود آتش را نمي‌پرستيد. و آن عقيده كه پيشينيان و نياكان او در بارة اين عنصر مقدس داشته‎اند وي نداشته است و معتقد است او با آنچه بعدها آتش پرستان اخير عنوان كرده‎اند، اختلاف دارد، بلكه آتش را فقط يك رمز قدسي و نشاني گرانبها از اهورامزدا مي‎دانسته است كه به وسيلة او به ماهيت و عصاره حقيقت علوي خداوند دانايي مي‎توان برد.[5]

  كريستين سن مي‎گويد: در مباحثه‎اي كه يكي از "مغان" با "گيورگيسن" عيسوي كرده چنين گفته است: "ما به هيچ وجه آتش را خدا نمي‎دانيم، بلكه به وسيلة آتش خدا را مي‎ستائيم..."[6]6. پس اين مسلم است آتش خداي زرتشتيان نيست بلكه به وسيله آن خداي خود را مي پرستند.  بنا براين اين سخن درست است كه رو به سوي آتش و عبادت كردن به خودي خود موجب شرك و كفر نمي شود اما اگر آتش به عنوان خدا و آفريننده مورد پرستش قرار گيرد قطعا كفر وشرك است و لي زرتشتيان به وسيله آن از ميان دو خدا يك خدا را كه اهورامزدا باشد مي­پرستند و علت اصلي كفر آيين زرتشت اين عقيده است كه آنان معتقد به ثنويت و دو خدايي مي باشد. و اگر به فرض اينكه قائل به يك خدا باشند توحيدي بودن آن ثابت مي شود و لي مسلمان بودن و كافر نبودن از نظر دين مبين اسلام بعد از مبعوث شدن محمد مصطفي (ص) به نبوت و پيامبري ايمان و اعتقاد به اسلام و نبوت آن حضرت مي باشد به فرضي كه اگر اصل آيين زردشت توحيدي بوده باشد پيروان اين آيين بعد از آمدن اسلام چه آتش را عبادت بكنند و چه نكنند كافر محسوب مي شوند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

  1. مبلغي آباداني، عبدالله، تاريخ اديان و مذاهب جهان، ج 1، انتشارات منطق (سينا) قم، 1373.

  2. نقبائي، حسام، تاريخ و تعاليم زرتشت، چاپ اختر شمال، 1339.

  3. حكمت، علي اصغر، تاريخ اديان، چاپ اول، تهران، انتشارات ابن سينا، 1345.

 


[1] . الهامي، داود، ايران و اسلام، انتشارات مكتب اسلام، 1374 ص 67 و 68.

[2] . رابرت ا.هيوم، اديان زنده جهان، ترجمه دكتر گواهي، عبدالرحيم، چاپ سوم، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1373. ص 281 و 282.

[3] . همچون ابراهيم پورداوود، دكتر معين و جان بي‎ناس.

[4] . مطهري، مرتضي، خدمات متقابل اسلام و ايران، ‌چاپ دوازدهم، انتشارات صدرا، 1362. ص 201.

[5] . بي‎ناس، جان، تاريخ جامع اديان، ترجمه حكمت، علي اصغر، چاپ هفتم، انتشارات علمي و فرهنگي، تهران، 1373.

[6] . كريستين سن، آرتور، ايران در زمان ساسانيان، ترجمه رشيد ياسمي، چاپ نگين، تهران، بي‎تا.

 

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 تیر 01
بازدید
۱۰۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.