آيا عرفان مخالف دين است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيا عرفان مخالف دين است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

عرفان در لغت، به معني درک و شناختن اشياء با تفکر و تدبر در اثر آن آمده است.[1]

و در اصطلاح به اين معنا است که شخص با تفکر و تدبر از خود شناسي به خدا شناسي برسد که مصداق اين حديث گردد «من عرف نفسه فقد عرف ربه» کسي که خويش را بشناسد پروردگار را به حقيقت مي­شناسد.[2]

معرفت الله و عرفان در وجود هر انساني ريشه فطري دارد که «کلّ مولود يولد علي الفطرة».[3] هر مولودي که تولد مي­شود بر فطرت پاکش متولد مي­شود.

مراتب عرفان و شناخت حق بر حسب درک و استعدادها و عمل نمودن يا ننمودن­ها متفاوت است در حقيقت عرفان همان شناخت خداوند و صفات جمال و جلال اوست و هر کسي به مقدار توان خود و صفاي قلبش مي­تواند از آن بهره­ اي داشته باشد ولي در عين حال عرفان­هايي هست که موافق مکتب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ است و بعضي عرفان­ها مخالف مکتب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ است که ما به آنها اشاره مي­کنيم.

عرفان مثبت و موافق با مکتب اهل بيت ـ عليهم السلام ـ کدام است؟ عرفان، توجه قلب به خداوند و نوعي کامل از خدا شناسي است و داراي مراتبي است و اين حاصل نمي­گردد مگر با:

1. ياد گرفتن مسائل شرعيه فرعيه عمليه از طريق متخصصين فقه که همان مراجع عظام تقليد باشند.

2. مواظبت بر ترک گناهان و انجام واجبات و پس از آن تا حدي که ممکن باشد مستحبات را به جا آوردن.

3. ارتباط با اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ بدين معنا که در همه وفيات و اعياد آنها را زيارت کند و کسب فيض از خوان کرمشان بکند و از آنها وساطت و شفاعت بطلبد که مصداق اين حديث شريف گردد «شيعتنا.... يفرحون لفرحنا و يحزنون لحزننا و يبذلون اموالهم و انفسهم فينا اولئک منا و الينا...» شيعيان ما آنهايي هستند که در اعياد ما شاد و در غم و مصيبت ما اندوهناک هستند و جان و مال خودشان را در راه ما فدا مي­کنند آنها از ما هستند و به سوي ما مي­آيند.[4]

اگر شخص، مداومت بر اين اعمال که گفته شد داشته باشد خود شخص خواهد ديد که روحش از گناه و از حرام، از انسان­هاي هوسران، از مجالس بي نفع، از اعمال ضايع کننده عمر، بيزار است و پيوسته ميل به حق و کارهاي نيک دارد آن گاه او عارف مي شود که عرفانش مثبت و مورد تأييد ائمه ـ عليهم السلام ـ است.

امّا اگر معيارهاي شناخت خداوند و اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بر اساس مطالب واهي و تخيلات خود ساخته و بافته هاي ديگران باشد که احيانا رنگي از اسلاميت و تشيع را هم به آن زده باشند اين طور شناختي را عرفان نمي­نامند و به عامل اين مطالب نيز عارف نمي­گويند بلکه اگر شخصي معيارهايش مطالب فوق باشد دزدي است که باعث بدبيني عده اي نسبت به عرفاي حقيقي قرآن و پيروان راستين اسلام و مطيعان امام زمان ـ عليه السلام ـ مي­گردد.

نمونه­هاي زيادي از عرفان­ها مورد نفي اهل بيت ـ عليهم السلام ـ چه در گذشته و چه الان وجود داشته و دارد.

که ما بعضي از آنها و به عقايد خرافيشان اشاره مي­کنيم:

يکي از آن مواردي که مورد نفي اهل بيت ـ عليهم السلام ـ قرار گرفته و آنها به خيال خودشان عارف هستند مسلک صوفيه است مرحوم امام خميني (ره) در مورد اعتقادات آنها اين طور مي­گويد: آن چه پيش اهل تصوف معروف است اين است که نماز وسيله معراج و وصول سالک است و پس از وصول، سالک مستغني از رسومات شرعي و احکام مي­گردد، اين امر باطل و بي اصل و خيال خام بي مغزي است که با سلک اهل الله نمي­سازد بلکه فقط صرف تخيلات خودشان است.[5]

در روايت آمده که حضرت علي بن محمد ـ عليه السلام ـ مي­فرمايد: «... الصوفيه کلهم مخالفونا و طريقتهم مغايرة لطريقتنا...» صوفيه همه شان مخالف ما اهل بيت ـ عليهم السلام ـ هستند و طريقت و راه و روش آن ها مغاير با راه و روش ماست.[6]

و در روايت ديگر هست که حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي­فرمايد: «لا تقوم الساعة علي امتي حتي يخرج قوم من امتي اسمهم صوفيه ليسوا مني و انهم يهود امتي يحلقون للذکر و يرفعون اصواتهم بالذکر يظنون انهم علي طريق الابرار بل هم اضل الکفار و هم اهل النار...؛ روز قيامت بر پا نمي­شود براي امت من تا اين که در آخر الزمان قومي از امتم خارج مي شوند اسم آنها صوفيه است آنها از من نيستند و آنها يهود امت من هستند حلقه هاي ذکر و دعا تشکيل مي­دهند و صداهايشان را به واسطه ذکر بالا مي­برند و گمان مي­کنند که بر طريق و راه عاقلان و عارفان هستند نه بلکه آنها گمراه ترين کفار هستند و آنها اهل دوزخ و آتش جهنم هستند».[7]

با ذکر اين مطالب فهميده مي­شود که عرفان هاي مخالف دين و مورد نفي اهل بيت ـ عليهم السلام ـ وجود دارد و عارف نماياني در اين بين هستند که مدعي عرفان و حلقه­هاي ذکر تشکيل دادند و جلسات اخلاق به خيال خودشان انجام دادن امّا در عين حال حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ آنها را اهل النار مي­نامد.

نتيجه گيري کلي و خلاصه

عرفان: اين که شخصي با تفکر و تدبر از خود شناسي به خدا شناسي برسد آن هم از طريق اهل بيت ـ عليهم السلام ـ عرفان بر دو قسم است: منفي که مخالف دين است 1 مثبت که عرفاني است موافق دين. عرفان منفي: معيارهاي خود شناسي و خدا شناسي از طريق اهل بيت عصمت و طهارت ـ عليهم السلام ـ نيست بلکه بر اساس مطالب واهي و تخيلات خود ساخته و بافته­هاي ديگران است به نمونه­اي از آنها اشاره کرديم که مسلک صوفيه يکي از عرفان­هاي مورد نفي اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بود آنها خود را عارفان درگاه حق و حقيقت مي­خوانند... .

عرفان مثبت: آن که انسان با تفکر و تدبر از طريق اهل بيت ـ عليهم السلام ـ از خود شناسي به خدا شناسي برسد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ سيري کوتاه و گذرا در عرفان عارفان، محمد مرداني.

2ـ اثني عشريه، شيخ حر عاملي (ره).

 


[1]. قاموس، ج4، ص327 بخش کلمه عرف.

[2]. حسن السيد علي القبانچي، شرح رساله حقوق امام سجاد(ع)، قم، موسسه اسماعيليان، ج1، ص71.

[3]. نراقي، محمد مهدي، جامع السعادات، نجف، مطبعه نعمان، ج1، ص130.

[4]. اصفهاني، ميرزا محمد تقي، مکيال المکارم، تحقيق سيد علي عاشور، بيروت، موسسه الاعلمي للمطبوعات، ج2.

[5]. سر الصلوة، ص13 به بعد.

[6]. حر عاملي، اثني عشريه، تحقيق سيد مهدي ازوردي و شيخ محمد درودي، قم، دارالکتب العلميه، ج1، ص101.

[7]. همان، ص16.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 تیر 01
بازدید
۷۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.