يکي از دراويش خاکسار مدعي است که اين سلسله به سلمان فارسي متصل است و اين اتصال بواسطه پير و مرشد تا امروز نيز ادامه دارد. در حالیکه صوفيه، بعد از قرن دوم به وجود آمده است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

يکي از دراويش خاکسار مدعي است که اين سلسله به سلمان فارسي متصل است و اين اتصال بواسطه پير و مرشد تا امروز نيز ادامه دارد. در حالیکه صوفيه، بعد از قرن دوم به وجود آمده است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

قبل از پاسخ به سؤال توجه به اين نکته لازم است که اصولاً و قاعدتاً کسي که ادعا مي­کند، بايد براي ادعاي خود دليل و مدرک ارائه کند و جناب ايشان و يا فرقه خاکسار که ادعا مي­کنند، سر سلسله آن­ها جناب سلمان فارسي است، بايد مستنداتي را بياورند و طبق ادعايشان بدان استناد نمايند، اين گونه ادعاها در ميان تمام فرقه­هاي صوفيه و دراويش وجود دارد فرقه­اي سلسله خود را به يکي از اصحاب پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و يا شخص ائمه ـ عليهم السلام ـ متصل مي­کند در حالي هيچ کدام هيچ دليل تاريخي و حديثي و امثال آن بر ادعاي شان نمي­تواند اقامه کند. خاکساريه نيز يکي از اين فرقه­ها است که بدون داشتن هيچ دليل سلمان فارسي را سر سلسله فرقه خود معرفي نموده­است.

خاکساريه صوفياني هستند که با شکل و شمايل درويشي در کوچه و بازار و خيابان، کشکول به دست و تبرزين به دوش و کلاه نمدي که تاجش مي­خوانند و به امر رئيس فرقه به سر گذاشته و به اصطلاح خانقاهي پرسه مي­زنند و مردم نيز در کشکول آن ها پول مي­ريزند.[1] البته در حال حاضر اين فرهنگ در ميان آنان ديده نمي­شود.

اين فرقه به فرقه اهل حق شباهت زيادي دارد براي همين، براي سرسپاري بايد پيش سيد اهل حق بروند. معروف ترين چهره اين فرقه «حاج علي يزدي» ملقب به بهار عليشاه 1260 ـ 1355 ق است. بعد از ايشان، مطهر عليشاه ادعاي قطبيت نمود. بعد از وي مير طاهر و سپس مير مصباح ادعاي جانشيني بهار عليشاه را نمود البته بعد از بهار عليشاه اختلافات زيادي براي قطب شدن بين آنها در گرفت. مثلا مير مصباح در مقابل مير طاهر ايستاد و در نهايت خودش را هم تثبيت کرد در مقابل همين مير مصباح افراد زيادي ايستادند که مشهورترين آن ها مير منور بود که در سال 1373 هجري شمسي از دنيا رفت.[2]

به خاطر همين اختلافات است که خود اين فرقه با اين وسعت کم، به چهار گروه و فرقه انشقاق شده است که عبارت اند از: خاکسار جلالي، 2. دوده معصوم عليشاه، 3. دوده نوراني، 4. دوده عجم.[3]

اين فرقه براي سير و سلوک هم مراتبي را وضع کرده اند که از جمله آنها مي توان به اين موارد اشاره کرد.

«لسان، پياله، کسوت، گل سپردن، جوز سپردن، ننگ ارشاد و عشق الله».[4]

خاکساريه سلسله خودشان را تا به برق علي که طالب مير ملنگ زنجير پا، که مقصودشان حضرت امام زين العابدين ـ عليه السلام ـ است، مي­رساند و سپس ميرملنگ زنجير پا و اطالب يعني مريد سلطان قاهر قدسي دانسته و او را طالب ده ده روشن و ايشان را طالب محمود پاتيلي که منظورشان جناب سلمان فارسي است، دانسته و ايشان را هم طالب مولاي متقيان حضرت امير المؤمنين علي بن ابي طالب ـ عليه السلام ـ مي­دانند.[5]

اين عبارت حاوي چند نکته قال توجه است اولا اين که در سلسله خود به اسم هاي افرادي اشاره کرده است که مجهول الهويه بوده و اسمي از آنها در منابع تاريخي يا منابع قابل استناد نيامده است.

دوم اين که نام مبارک امام سجاد ـ عليه السلام ـ را با لقبي بيان کرده است که در هيچ کجا به آن اشاره­اي نشده است. سوم اين که امام سجاد ـ عليه السلام ـ را مريد فردي مجهول الهويه قرار داده که هم شناخته شده نيست.

و هم اين که طبق هيچ منطق و اصول عقلي يا عرفي، امام و معصوم مريد غير معصوم نبوده است و منافات با عصمت و امامت و علم امام دارد.

امّا در مورد جناب سلمان: ايشان در منطقه اي بنام «جي» در اصفهان (بنا بر قولي) متولد شده است. وي را يکي از معمترين ذکر مي­کنند. بعد از ظهور اسلام، به پيامبر اعظم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ايمان مي­آورد و تا آخر عمر حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ، در کنار ايشان مي مانند و تا جايي از حضرت رسول اطاعت مي کنند که حضرت، ايشان را به عنوان يکي از اهل بيت خودشان مي­شمارند (سلمان من اهل البيت) بعد از رحلت آن حضرت هم، جناب سلمان به عنوان يکي از ياران با وفاي حضرت امير المؤمنين ايفاي نقش مي­نمايند و در همه شرايط، وظيفه خود را به نحو احسن به انجام مي­رسانند و ملازم رکاب ايشان مي­مانند و در نهايت در سال 34 يا 35 رخت از اين دنيا مي­بندند و به صورت معجزه آسا، حضرت امير المؤمنين از شهر ديگر به مدائن آمده و بر ايشان نماز ميت خوانده و دفن مي­نمايند.[6]

در طول اين مدت کسي را به عنوان مريد يا مريدان خاص ايشان (طبق اصطلاح خاکساريه) ذکر نشده است.

تا چه رسد به اين که فرقه خاصي هم به دست ايشان بنا نهاده شود! ايشان به علت وفا داري زياد به پيامبر اسلام به سلمان محمدي هم مشهور هستند.

البته خود موسس هم بايد به ايجاد فرقه اي تصريح کرده­باشند. آيا جناب سلمان در جايي همچون ادعايي را کرده اند؟ ما که در جايي سراغ نداريم و منابع شيعه و سني هم از وجود اين گونه ادعاها از طرف سلمان فارسي، مبرّاست.

بنابراين نه از شخص سلمان فارسي نقل شده که ايشان سر سلسله فرقه­اي بوده است و نه در تاريخ اثري از آن ديده مي­شود و نه در احاديث و روايات. بلکه اصلا اصل تصوف در قرن دوم هجري در زمان امام صادق ـ عليه السلام ـ به وجود آمده­است فرقه هاي آن به نام هاي مختلف از جمله خاکساريه در قرن­هاي بعد توسط برخي انسان­هاي سودجو و منحرف تأسيس گرديده­اند و هيچ ربطي به اسلام و امامان و اصحاب رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ندارند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ خاکسار و اهل حق، سيد تقي واحدي (صالح عليشاه)

2ـ در کوي صوفيان، سيد تقي واحدي.

3ـ فتوت نامه­ها و رسائل خاکساريه (سي رساله)، مقدمه و تصحيح مهران افشاري.

4ـ سلسله­هاي صوفيه ايران، مدرسي چهار دهي.

5ـ سلمان فارسي.

6ـ سلمان المحمدي، عبدالواحد مظفر.

 


[1]. واحدي، سيد تقي (صالح عليشاه) درکوي صوفيان، انتشارات ثقل دانش، چاپ چهارم، ص304.

[2]. همان، اقتباس از ص340 ـ 320.

[3]. همان اقتباس از ص360 ـ 340.

[4]. همان.

[5]. همان، ص304.

[6]. عبد الواحد مظفر، سلمان المحمدي، انتشارات شريف الرضي، چاپ اول، اقتباس از ص80 ـ 50.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 تیر 01
بازدید
۱۷۴
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.