بر فرقه رفاعيه و خلوتيه چه نقدهايي وارد است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

بر فرقه رفاعيه و خلوتيه چه نقدهايي وارد است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

فرقه رفاعيه يکي از فرق تصوف است و متأثر از فرقه قادريه مي­باشد و در رياضت­هاي خود تندرو تر از فرقه قادريه مي­باشد.

سر سلسله اين فرقه ابو العباس سيدي احمد رفاعي بصري متوفي 578 مي­باشد و سلسله شيخ به معروف کرخي مي­رسد پيروان اين طريقه جهانگرد و خانه بدوش مي­باشند.

بر فرقه رفاعيه نقدهاي زير را مي­توان وارد نمود:

1. فرقه رفاعيه به پيروي از فرقه قادريه کارهائي انجام مي­دهند که خلاف شرع مقدس اسلام مي­باشد مثل خوردن سنگ، نيزه، لامپ مهتابي، يا خوردن مار و چيزهائي مانند آن که در شرع اسلام اين کارها حرام است.

2. حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و ائمه اطهار که دين مبين اسلام را ياد دادند افرادي را که رو به رهبانيت و انزوا کرده و تمايل نموده­اند را مذمت نموده و در احاديث زيادي از پيامبر گرامي اسلام آمده است که فرمودند: «لا رهبانية في الاسلام».[1]

و در بعضي روايات است که فرمودند به اين مضمون رياضت امت من انجام واجبات و ترک محرمات است در غررالحکم از امام علي ـ عليه السلام ـ نقل شده که فرمودند: الشريعة رياضة النفس:[2] يا فرمودند في خلاف النفس رشدها.[3]

3. سر سلسله آنها اولاً به معروف کرخي مي­رسد، ثانيا خود کرخي اشکالات زيادي در موردش وارد است نقل است موقعي که مرد کفار و مسلمانان گفتند از ماست يعني به گونه­اي عمل کرده که لامذهب بوده به اقتضاي تصوفش که حتي کفار او را از خود مي­پنداشتند.[4]

4. سلسله و قطب سازي و امثال اينها در دين اسلام بدعت است و اصلا پيامبر گرامي اسلام چنين چيزي را در اسلام نياورده و ائمه اطهار نيز نياوردند و جانشين­هاي پيامبر دوازده تن بودند که به سفارش پيامبر بايد مورد اطاعت واقع شوند اما صوفيان از جمله صوفيه رفاعيه از اقطاب شان پيروي مي­کنند که هيچ نوع دليل شرعي و عقلي به اين نوع پيروي ندارند.

5. اسلام يک دين اجتماعي و جهاني است که بر پايه واقعيات زندگي و تکامل حقيقي انسان و پاره کردن پرده­هاي خرافات وموهومات بنا شده است روشن است چنين ديني با رياضاتي که نمونه­اش در صوفيه ذکر شد مبارزه مي­کند.

طرز رفتار پيشوايان بزرگ اسلام تفاوتي از زمين تا آسمان با تعاليم صوفيه دارد.[5]

امّا فرقه خلوتيه خود را به حسن بصري نسبت مي­دهد اين فرقه در مصر گسترش يافت و اعتقاد دارند فرق ديگر شاخه­اي از اين فرقه هستند اين فرقه خود تقسيمات و انشعاباتي دارد از جمله به موارد ذيل اشاره مي­شود.

الف) سمائيه خلوتيه

ب) جراحيه خلوتيه

ج) جماليه

د) بخشيه

مؤسس اين فرقه کمال الدين بکري مي­باشد.

اين فرقه در شهرهاي کشورهاي زيادي فعاليت دارند از جمله:

1. مصر

2. آسياي سياه و از طريق مکه در جنوب شرق آسيا گسترش يافت.

3. ترکيه که عرصه مهم و اصلي اين طريقه مي­باشد.

4. در قرن 11ق و 17 ميلادي به عنصري مهم در حيات عثماني ها تبديل شد و اوج شکوفائي معنوي اين فرقه در دوران عثماني دوره فرماندهي سليمان کبير و سلطان سليم اوّل بود فرقه جراحيه فعاليت خود را در اين کشور ادامه داد و استانبول را مرکز فعاليت خود قرار داد.

5. آلباني که تنها کشور مسلمان در اروپا مي­باشد و 7 ميليون جمعيت دارد و فرقه­هاي رفاعيه و خلوتيه با انشعابات مختلف در آنجا فعاليت دارند

تا انقلاب فرهنگي 1967 قدرتمند بودند و تا امروز در يوگوسلاوي فعال مي­باشند.

6. در سوريه و لبنان نيز اين فرقه فعاليت دارند.

عقايد و افکار فرقه خلوتيه

1. پيروان اين فرقه را وارث تعاليم جنيد مي­دانند معمولا از ديدگاه­هاي ابن عربي به خصوص در آموزه وحدت وجود حمايت و پيروي مي کنند.

2. از لحاظ تاريخي بيشتر شيعه هستند شب زنده داري، طهارت، سکوت، نيايش، ذکر، عزت معنوي، و بر خلوت، از 3 روز تا 40 روز اصرار دارند.

3. به آموزه­هاي مفصلي در مورد مراحل هفتگانه الهي، اسماء سبعه قائل­اند.

4. اعضاي اين فرقه در نيايش جمعي رقص مقدس و سماع شرکت جسته به خواندن آنها و دم گرفتن ورد در مواقع خاص که رهبران اين فرقه معرفي نموده اند تعليم داده مي­شود.

5. علاوه بر برنامه عمومي فرقه، زير شاخه­ها نيز برنامه­اي جداگانه مخصوص به خود دارند.

6. معتقد به مهدويت نوعيه مي­باشند و مي­گويند سيد نور الدين جراحي از استانبول خواهد بود و ظهور خواهد کرد.

7. کرامات براي او قائلند و مي­گويند جايگاه رفيع خود را در بهشت ديده است و پس از وفات بي درنگ وارد بهشت مي شود. و خداوند دعاي کساني را که به زيارت او مي روند مستجاب مي­کند.

8. تبار سيد نور الدين جراحي را به امام حسين ـ عليه السلام ـ منسوب مي­کنند و از طريق مادر به ابو عبيده جراح مي­رسانند که وي از صحابه پيامبر بوده است.

9. ذکر جراحي را باصداي بلند ـ تصانيف موسيقي هائي ـ و به دراويش هوزن معروف هستند زيرا هنگام گفتن هو فرياد مي­کشند.[6]

نقد عقايد و افکار فرقه خلوتيه

1. سر سلسله حسن بصري است که انساني منحرف بوده است و در بعضي موارد با ائمه خصوصا امام علي ـ عليه السلام ـ مخالفت کرده است او جزء عباد هشتگانه بوده و دستگاه بني­اميه از چهره مذهبي او براي توجيه خيانت خود فراوان استفاده کرده است.

امام علي ـ عليه السلام ـ حسن بصري را که جواني نورس بود و در بين جمعيت بعد از جنگ جمل و فتح بصره وارد بصره مي شد ديد که لوح و قلم به دست گرفته است و حرف هاي امام را مي نويسد حضرت با صداي بلند صدا زد چه مي کني حسن پاسخ داد آثار شما را يادداشت مي کنم تا پس از شما براي مردم بازگو کنم امام سخناني در مورد او دارند که قسمتي از آن چنين است: «ان لکل قوم سامريا و هذا سامري هذه الامة لانه لا يقول لامساس و لکنه يقول لا قتال؛ هر ملّتي سامري اي دارد که با تزوير خود و با چهره مذهبي خود جامعه را از مسير واقعي خود منحرف مي­کند ـ تنها تفاوت او با سامري زمان موسي اين است که او مي گفت کسي با من تماس نگيرد ولي اين مي­گويد مبارزه با حکومت جنايتکار بني اميه جايز نيست».

2. از جمله اشکالاتي که بر اين فرقه مي­توان گرفت همان اشکالاتي است که بر رفاعيه گرفته شد علاوه بر اين که آن ها به شخصيت حضرت مهدي ـ عليه السلام ـ باور ندارند و سر سلسله خود را مهدي مي­دانند و انتظار ظهورش را دارند.

3. در اسلام روزه سکوت نداريم امّا اين فرقه همان طور که گفته شد قايل به روزه سکوت است و آن را با بدعت به وجود آورده اند.

4. ادعاهاي گزاف و شطحيات در آنها فراوان است از جمله ديدن بهشت در اين دنيا و...

5. استفاده از آلات موسيقي و کارهاي حرام مثل رقص و... که از نظر شرع اسلام واقعا مذمت شده است و داراي حکم حرمت مي­باشد.

مطالبي که نوشته شد گزيده خلاصه اي بود از مطالب فراواني که در مورد اين دو فرقه آمده است و کتاب هائي که در اين مورد نوشته شده براي مطالعه بيشتر در مورد اين دو فرقه:

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ بدايه و نهايه ج12، ص312 مؤلف ابوالفداء الحافظ ابن کثير مکتبه المعارف، بيروت مکتبه النصر رياض الطبعه الاولي، 1966 (در مورد ابوالعباس احمد معروف به رفاعي).

2ـ جلوه حق، آيت الله مکارم شيرازي.

3ـ عارف وصوفي چه مي گويند، جواد تهراني.

4ـ مرکز مطالعات تحليلي آراي عرفاي صوفيه،

 


[1]. تفسير نمونه، مکارم شيرازي، ناصر، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ سوم، 1367ش، ج23، ص386.

[2]. غررالحکم قاضي ناصح الدين ابوالفتح عبدالواحد بن محمد عبدالواحد تميمي آمدي ـ نرم افزار مرکز تحقيقات امام علي، توليد 1386ش.

[3]. همان.

[4]. آيت الله وحيد بهبهاني، خيراتيه، قم، انتشارات انصاريان، چاپ اول، 1412ق، ج2، ص211 و 212.

[5]. مکارم شيرازي، ناصر، جلوه حق ـ بحثي پيرامون صوفيگري.

[6]. شمير فريدراندر، فصلنامه هفت آسمان، ترجمه نصيري، ش14.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 تیر 01
بازدید
۷۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.