آیا امام علی(ع)نسبت به حسن بصری دید مثبت داشته و از سخنرانی ایشان منع نمی¬کرد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آیا امام علی(ع)نسبت به حسن بصری دید مثبت داشته و از سخنرانی ایشان منع نمی­کرد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

اول اين که در مورد حسن بصري تاريخ و روايات و سيره ائمه خلاف مطلب فوق را مي­رساند؛ چرا که آن چه از روايات و تاريخ و نظرات علماء نشان مي­دهد که حسن بصري نه تنها مخالف با امير مؤمنان ـ عليه السلام ـ بوده بلکه مورد طرد و مذمت اهل بيت ـ عليهم السلام ـ نيز بوده است و ما به نمونه­هايي از آن اشاره مي­کنيم تا چهره نفاق وي براي نا آگاهان امت اسلام روشن گردد، زيرا بعضي از نويسندگان حسن بصري را نمونه انسان کامل و... مي­دانند و حال آن چه از روايات و تاريخ نشان مي­دهد خلاف آن گزاف گويي­ها در مورد حسن بصري است.

ابن عباس مي­گويد: «لمّا فرغ عليّ من قتال اهل البصره... فمر بالحسن البصري و هو يتوضّا فقال: يا حسن اسبغ الوضوء فقال: يا امير المؤمنين لقد قتلت بالامس اناسا يشهدون ان لا اله الا الله و...؛ ابن عباس مي­گويد آن زمان که علي ـ عليه السلام ـ از قتال و جنگيدن با اهل بصره فراغ يافت... تا اين که با حسن بصري برخورد نمود و او در حال وضو گرفتن بود، امام فرمود! اي حسن! وضو را پر آب بگير، حسن! در جواب گفت: يا امير المؤمنين تو ديروز کساني را کشتي که شهادت به وحدانيت خدا و رسالت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي­دادند و نمازهاي پنج گانه را به جا مي­آوردند، وضوي پر آب مي­گرفتند، امام علي ـ عليه السلام ـ از او پرسيد اگر چنين بود تو چرا دشمنان ما را ياري نکردي؟

حسن در جواب گفت: به خدا سوگند يا امير المؤمنين حرفت را تصديق مي­کنم، به درستي که در نخستين روز بيرون آمده غسل نمودم حنوط برخود پاشيدم سلاح در تن کردم و شک نداشتم که تخلف از ياري عايشه زن پيامبر کفر است هنگامي که به محل خريبه (نزديکي بصره) رسيدم صداي منادي به گوشم رسيد، اي حسن! به کجا مي­روي قاتل و مقتول هر دو در دوزخند! من وحشت زده برگشتم و در خانه نشستم روز ديگر باز يقين کردم که تخلف از ياري عايشه در جنگ جمل کفر است؛ همان حالت قبل باز تکرار شد که اي حسن به کجا مي­روي قاتل و مقتول هر دو دردوزخند و اين را پشت سر هم مي­گفت؛ حضرت امير المؤمنين علي ـ عليه السلام ـ فرمود: راست گفتي! امّا ميداني آن منادي چه کسي بود، حسن گفت: نه، امام ـ عليه السلام ـ فرمود: آن برادرت شيطان بود.[1]

از برخورد حسن بصري با اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ معلوم مي­گردد که حسن بصري علي ـ عليه السلام ـ را به عنوان امام بعد از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ قبول ندارد حسن بصري تبعيت از فرمان عايشه را برخود واجب مي­داند؛ ولي از امام زمانش تبعيت نمي­نمايد و لذا علي ـ عليه السلام ـ او را برادر شيطان مي­نامد.

2. در داستان فتح بصره از قول ابي يحيي واسطي چنين آمده است که هنگامي که امير مؤمنان بصره را فتح کرد مردم دور او جمع شدند و در ميان آنان حسن بصري بود و الواحي با خود داشت و هر چه حضرت مي­گفت او مي­نوشت؛ امير مؤمنان با صداي بلند گفت چه مي کني اي حسن جواب داد آثار شما را مي نويسم آن گاه حضرت فرمود براي هر قومي يک سامري بوده و اين شخص سامري امت اسلام است جز اين که او نمي گويد لامساس و لکن مي گويد لا قتال.[2]

3. ابن عساکر دمشقي مورخ برجسته اسلامي، از قول محمد بن زبير نقل مي­کند که هنگامي که عمر بن عبدالعزيز مرا نزد حسن بصري فرستاد تا پرسش­هايي از او بنمائيم؛ وقتي که به حضور او رسيدم پرسيدم که سينه ام از موضوعي که ايراد مي­کنم ناراحت و جريحه دار گرديده و از اختلافي که مردم درباره آن دارند بيچاره شده ام پرسش من اين است که آيا به درستي رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ابوبکر را جانشين خويش قرار داد؟ حسن بصري در جواب مثل سپندي که از روي آتش مي­جهد جهيده اظهار داشت مگر در باره خلافت ابوبکر شک­داري، به خداي يکتا قسم رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ او را جانشين خود قرار داد! ابوبکر از همه کس بهتر خدا را مي شناخت و پرهيزگاتر بوده...[3]

4. عماد الدين طبرسي که از اکابر و علماي قرن هفتم هجري است در مورد حسن مي­گويد: که به درستي حسن بصري از دشمنان علي ـ عليه السلام ـ و فرزندان آن حضرت بوده است روز عاشورا از لشگرگاه امام حسين ـ عليه السلام ـ فرار نمود و به لشگرگاه شام رفت و همواره با معاويه در تبري نسبت به علي ـ عليه السلام ـ شرکت داشت و مردم را تشجيع و ترغيب مي نمود در کشتن و قتل امام حسين ـ عليه السلام ـ .[4]

5. حسن بصري خودش مي­گويد: «انّ نور ابليس من نار العزة لو اظهر نوره للخلق لعبد الها؛ به درستي که نور شيطان از نار عزت است اگر نور خود را به خلق ظاهر کند به خدايي پرستش مي شود».[5]

اينها نمونه هايي و از انحرافات حسن بصري بود که ما به خاطر طولانی نشدن کلام از بقيه انحرافات و مخالفت­هاي ائمه ـ عليهم السلام ـ نسبت به ايشان صرف نظر مي­کنيم و اگر مي­خواهيد نمونه­هاي ديگري از کلام ائمه بالاخص امام سجاد ـ عليه السلام ـ و امام باقر ـ عليه السلام ـ در مورد اين شخص مطالعه کنيد به کتاب اثني عشريه حر عاملي ص173 و احتجاج طبرسي ج2، ص43 و عبقري الحسان، ج2، ص43، عبقري الحسان، ج2، ص55، مراجعه نمائيد.

امّا نظر مراجع و علماي شيعه که نايبان عام حضرت ولي عصر ـ عليه السلام ـ مي باشند در خصوص شخصيت حسن بصري.[6]

سؤال محضر مبارک مرجع عاليقدر جناب حاج شيخ جواد تبريزي، نظر شما در مورد حسن بصري چگونه است؛ چرا که دو گانه گويي­هايي در مورد ايشان مورد بحث و نظر است، نظر شما چيست؟

جواب: از حسن بصري خدمتي به اسلام و مسلمين ثابت نشده است بلکه عکس آن نقل شده است.

2. نظر آيت الله نوري همداني: سؤال صوفيه مي گويند حسن بصري از محبين علي ـ عليه السلام ـ و از اصحاب سرّ ايشان بوده آيا درست است؟

جواب: حسن بصري از منحرفين است و در کتب شيعه مورد انتقاد و مذمت قرار گرفته است.

3. محضر مبارک آيت الله مظاهري: نظر شما در مورد حسن بصري چگونه است چرا که در شک افتادم به خاطر دوگانه گويي ها.

جواب: حسن بصري ولايت اهل بيت ـ عليهم السلام ـ را قبول نداشته لذا در کلمات و حرف­هاي او اعتراض به علي ـ عليه السلام ـ را روا داشته است.

4. محضر مبارک آيت الله سيد صادق شيرازي نظر شما در اين رابطه چيست

جواب: حسن بصري از مبغضين حضرت علي ـ عليه السلام ـ است و براي معلوم شدن اين مطلب سفينة البحار بخش ماده حسن رجوع شود.

در تذکرة الاولياء هم که از او تمجيد به عمل آمده است مؤلف تذکرة الاولياء خودش سني مذهب بوده و لذا به جز امام صادق ـ عليه السلام ـ و امام باقر ـ عليه السلام ـ تمام اشخاصي که در اين کتاب از آن­ها نام برده شد سني مذهب بوده اند.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ اثني عشريه، شيخ حر عاملي (ره).

2ـ تحقيقي در تصوف و عرفان، خير الله مرداني.

 


[1]. احتجاج طبرسي، بيروت، ج1، ص171 و قم، انتشارات اسوه، ج1، ص401.

[2]. همان، ج1، ص404، و قم، مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، ج42، ص141 و 142.

[3]. ترجمه روضات الجنات، تهران، کتابفروشي اسلاميه، ج3، ص251.

[4]. طبرسي، عماد الدين، اسرار الامامه، مشهد، بنياد پژوهش هاي اسلامي آستان قدس رضوي، ص399.

[5]. تمهيدات عين القضاه همداني، ص211؛ مرداني، خيرالله، تحقيقي در تصوف و عرفان، سپهر آذين، ص335.

[6]. مرداني، خيرالله، تحقيقي در تصوف و عرفان، آخر کتاب بخش نظرات مراجع، سپهر آذين، ص477 تا 481.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
25 تیر 01
بازدید
۳۳۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.