آیا این ادعا که براي شريعت و احکام ظاهری بايد يک راهنما داشت و براي طريقت و نزديکي قلبي به خدا راهنماي ديگر، درست است؟ آیا به غیر از انجام واجبات و ترک منکرات مگر وظيفهای ديگري هم داریم؟ اگر جواب منفي است پس چرا خيلي از علما از رياضت و سختي کشيدن حرف ميزنند و اينکه بايد در راه رسيدن به خدا يک استاد داشت؟
آیا این ادعا که براي شريعت و احکام ظاهری بايد يک راهنما داشت و براي طريقت و نزديکي قلبي...
پرسش
پاسخ
این سخن از طرف فرقههای صوفیه بیان شده است و از تصوف و مبانی آن در متون اسلامي که شامل قرآن و احادیث میشود، هیچ اثری دیده نمیشود، بلکه این مکتب از مکاتب بیگانه مثل بودیسم، مسیحیت، نو افلاطونيان جدید و امثال آنها وارد جامعه اسلامی شده است.[1]
صوفیه به این باوراند و یا گمان میکنند که دو نوع راه برای رسیدن به خدا وجود دارد یکی راه شریعت است که در قالب الفاظ و نوشتار وجود دارد که همان قرآن و احادیث میباشد و راه دیگر، راه معنوی و باطنی است که در الفاظ و نوشتار نمیگنجد و فقط در دل و قلوب اقطاب صوفیه قرار دارد و از راه باطن به دیگران منتقل میکنند و اسم آن را طریقت گذاشتهاند. و لذا میگویند، متصدی بیان احکام و شریعت امامان و فقهاء هستند و اقطاب صوفیه عهده دار راه باطنی میباشند و از این طریق مردم را به صورت خاص هدایت میکنند!
این در حالی است که پیامبر خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آورنده دین مبین اسلام نجات امتش را در تمسک به قرآن و عترت دانسته و هیچ اشارهای به راه و هدایت باطنی نکرده و برای آن راهنمای خاصی را تعیین نکردهاند، بلکه دو ثقل اکبر و اصغر (قرآن و اهل بیت) را راهنمای بشر قرار داده و تمسک به آنها را مایه هدایت و نجات از گمراهی دانستهاند. بنابر این هر چیزی که خارج از این دو ثقل باشد از نگاه مذهب تشیع که همان اسلام واقعی است، هیچ ارزش دینی و معنوی نخواهد داشت لذا مذهب تشیع با تصوف و فرقههای آن که هیچ ربطی به اسلام ندارند، در تضاد و تناقض میباشند. و بستر اصلی تصوف مذهب اهل سنت است و لذا اقطاب اولیه آن تا قرن هشتم هجری همگی سنی مذهب بودهاند. چون مذهب اهل سنت به خاطر دور شدن از اهل بیت ـ علیهم السلام ـ و معارف ناب آنان فاقد ابعاد معنوی گشته و روی این جهت برخی از آنان خواستهاند این خلأ را با معنویت و ولایتی که خودشان ساختهاند و هیچ ربطی به خداوند ندارد، در قالب تصوف و اقطاب آن مرتفع سازند. نویسندة غربی، این مطلب را این گونه بیان میکند: «فرقه های صوفیه در اوج شکوفایی خود در دورة پیشا مدرن در جهان اهل سنت کانونی را برای بعد عاطفی و احساسی حوائج دین مؤمنان مشابه ایمان و دلبستگیای که در جهان شیعی نسبت به امامان (تشیع) وجود دارد فراهم کردند و به عنوان یک نیروی منسجم اجتماعی در جامعه به ویژه (و نه البته منحصراً) در میان طبقات پایین تر اجتماع عمل کردند»[2]
ولی در عین حال برخی از فرقههای صوفیه مثل ذهبیه، مهدویه، نعمت اللهیه گنابادیه، خاکساريه و شاه مقصودیه خودشان را به مذهب تشیع نسبت میدهند.
بنابراین ما در امر سير و سلوک و عبادت و تقرب به خداوند و تابع دستورات خدا و شرع مقدس اسلام ميباشيم و هر امري که خارج از شريعت اسلام باشد نه تنها مايه تقرب به خدا و جلب رضايت او نميشود بلکه باعث ميشود که انسان را از خدا دور نموده و گرفتار هواهاي نفساني و دامهاي جذاب شيطاني نمايد. و لذا فقها و عرفاء اسلامي هيچ کدام در خانقاه و امثال اين اماکن رشد نکرده بلکه در کنار مردم در مساجد و منازل و مجالس تدريس و سخنراني به کمالات انساني رسيدهاند چون در دين اسلام هرگز به گوشه گيري و انزواي از مردم سفارش نشده است. زيرا دين مبين اسلام در چارچوب قرآن کريم و روايات معصومين براي هدايت بشر آمده و با پيروي از پيامبر خدا و ائمه اطهار و فقهاء و علما دين، ما مکلفيم که در راستاي هدايت مردم و ارشاد آنان و در ميان آنها خود را به کمال مطلوب رسانده و به سوي خدا سير و سلوک نمائيم نه در گوشه و کنج خانقاه به دور از خدمت به مردم و ارشاد آنان.
بنابراين سير و سلوک واقعي به سوي خدا و شناخت امام زمان در قالب عبادات مشروعه و اذکار و دعاهاي مأثوره وساير رفتارهاي اخلاقي و اجتماعي براي هر انساني در هر مکان و زمان امکان پذير مي باشد. هر چند برخي از مکانها و زمانها مثل مساجد و ماه مبارک رمضان و رجب و شعبان و روزهاي جمعه ارزش عبادات را بيش تر ميگردند اما ربطي به خلوص عمل ندارد چه اين که بيش تر کارهاي انسان در غير مسجد انجام ميگيرد که در صورت خلوص مايه کمال و سعادت انسان ميگردد.
به اتفاق همه مراجع تقليد شرکت در مراسم صوفيه که معمولا در خانقاهها تحت نظر مرشد و قطب و یا شیخ برپا مي شوند جايز نميباشد و آن را ترويج باطل ميدانند و مسجد را بهترين جا براي انجام عبادت و دعاها و زيارت نامهها ميدانند که اختصاص به هيچ گروهي ندارد، بلکه مسجد خانه خدا است و متعلق به همه مسلمين است و شرکت همگان به صورت يکسان در آن بلا مانع ميباشد. اما راه و رسم صوفيان در چارچوب فرقه و خانقاه و امثال اينها با آموزههاي اسلام و مذهب تشيع موافق نميباشد.
فقهاي عظيم الشأن شيعه به پيروي از مكتب اهل بيت ـ عليه السلام ـ حضور در خانقاه را ولو به قصد دعا و عبادت و اجراي مراسم مذهبي جايز نميدانند. فقيه عالي قدر شيعه آيت الله گلپايگاني (قدس سره) در جواب به كسي كه در خانقاه براي عبادت شركت مينموده، فرموده است: «واضح است كه معبد مسلمانان مسجد است و رفتن به خانقاه اگر براي اين باشد كه گمان كنيد آنجا خصوصيت و شرافتي بر ساير امكنه دارد بدعت و حرام است و علاوه اين تشكيلات، موجب تفرقه بين مسلمين و اختلاف و ضعف آنها ميشود و ذكرهائي كه در آنجا خوانده ميشود اگر سند و مدرك معتبر نداشته باشد خواندنش به قصد ورود جايز نيست و اگر عبادت آن هم با عقايد حقه موافق نباشد خواندنش مطلقاً حرام است»[3] همچنين رفتن به خانقاه جهت سوگواري ائمه اطهار ـ عليه السلام ـ و اقامه فاتحه براي اموات و منبر رفتن در آنجا جهت ختم فواتح و كمك به ساختمان خانقاه را ترويج باطل و جايز ندانسته است.[4]
آيت الله گلپايگاني پس از نفي و ردٌ تصوف مي گويد که حق در راه سلوک به سوي خدا راه و روشي است که اصحاب ائمه (رضوان الله عليهم) به متابعت از ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ رفتهاند و علماء ابرار و صلحاء شيعه و اسلاف آنان از آنها تبعيت کردهاند. و هر چيزي که با اين روش مخالف باشد بدعت و گمراهي است. پس هيچ روشي در عبادت و هيچ طريقه اي و هيچ رياضتي در مجاهده ء نفس و تزکيه و تهذيب آن غير از آن چه که از کتاب و سنت نبوي و ائمه اطهار استفاده ميشود وجود ندارد. و لذا دوري از آن چهکه صوفيه اختراع کردهاند از قبيل سلاسل شان و پيروي از غير فقهاء در مسئله رياضت و جدايي بين شريعت و طريقت، واجب است. و به گردن گرفتن راه و طريق آنان و رکون به سوي آنها جايز نيست و هيچ کسي از علماء اماميه را نمي بينيم مسلک صوفيه را رفته باشد يا عقيده آنان را پسنديده باشد. خداوند مسلمانان را از شرور مبدعين حفظ نمايد انشاالله العالم».[5]
و نيز پس از اين که شرکت در خانقاه و رياضت و سير و سلوک صوفيان را ترويج باطل ميداند را ه صحيح سير و سلوک را منحصر در انجام عبادات بر طبق رساله مرجع تقليد دانسته چنين ميگويد:« براي عبادت به مسجد برويد و براي رياضت مطابق رساله مرجع تقليد، واجبات و مستحبات را عمل نماييد و محرمات و مکروهات را ترک کنيدکه بهترين رياضت است و از متابعت غير از قرآن و اخبار ائمه ـ عليهم السلام ـ اجتناب کنيد که خطر دارد».[6]
نظر و موضع امام خميني (ره) مانند ساير فقهاء و علماء اماميه در برابر تصوف و فرقههاي صوفيه خيلي روشن است که در برخي از کتابهايش منعکس شده است. مثلا امام در کتاب چهل حديث در باره صوفيان چنين ميگويد:« آن بيچارهاي که خود را مرشد و هادي خلايق ميداند و در مسند دستگيري و تصوف قرار گرفته از آن دو (عارف و حکيم متکبر) حالش پستتر و غمزهاش بيشتر است. اصطلاحات اين دو دسته را به سرقت برده و سر و صورتي به متاع بازار خود داده و دل بندگان خدا را از حق منصرف و مجذوب به خود نموده... براي رواج بازار خود فهميده يا نفهميده پارهاي از اصطلاحات جاذب را به خورد عوام بيچاره داده گمان کرده با لفظ «مجذوب عليشاه» يا «محبوب عليشاه» حال و جذبه و حب دست ميدهد.. . بيچاره از تنگي حوصله و کوچکي کله گاهي خودش هم بازي خورده، خود را داراي مقامي دانسته، حب نفس و دنيا به مفاهيم مسروقه و اضافات و اعتبارات پيوند شده، يک وليده ناهنجاري پيدا شده و از انضمام اينها يک معجون عجيبي و اخلوطهاي غريبهاي فراهم شده است. و خود را با اين همه عيب مرشد خلايق و هادي نجات امت و داراي سرَ شريعت، بلکه وقاحت را گاهي از حد گذرانده و داراي مقام ولايت کليه دانسته است».[7]
البته علمای دینی سختی ها و ریاضتههای مشروع را در کنج مدرسه و تحصیل و تدریس تحمل کردهاند، نه تحت نظر مرشد و اقاب صوفیه و اگر شما شخص خاصی را در نظر دارید مکاتبه نمایید تا در باره او اظهار نظر شود.
هر انسانی به استاد و راهنما در حوزه دین و شریعت نیازمند است، اما استاد راه باطنی و خارج از دایره شریعت در دین مبین اسلام وجود ندارد، بلکه رجوع به کتابهای اعتقادی و کلامی و رسالههای مراجع تقلید بهترین اساتید برای کسانی هستند که مستقیما در درسهای اساتید این علوم شرکت ندارند. اساتید صوفیه که به عنوان مرشد و شیخ مطرح هستند با شگردهای مختلف مریدان شان را تابع خود نموده و حتی از این نوع استادی و شاگردی به سوءاستفادههای نا مشروع دست میزنند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ عارف وصوفي چه مي گويد، جواد تهراني.
2ـ در کوي صوفيان، تقي واحدي.
3ـ شبهاي قونيه، علي رضا طباطبائي.
4. تصوف ، حمیدالله رفیعی و رحمت الله ضیایی
4. ذهبیه عرفان یا تصوف؛ خمیدالله رفیعی زابلی.
[1] . ر.ک: قاسم غنی، تاریخ تصوف در اسلام، تهران، زوار، هشتم ، 1380ش. ج2، ص 67 و 68.
[2] . جان آر، هینلز، فرهنگ ادیان جهان، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، اول، 1385 ش. ص 467.
[3]. گلپايگاني، محمدرضا، مجمع المسائل، قم، دارالقرآن، 1414ق، ص155.
[4]. همان.
[5]. گلپايگاني، محمدرضا، ارشاد السائل، بيروت، دار صفوه، چاپ اول، 1413ق، ص197.
[6]. مجمع المسائل، همان، ج1، ص155.
[7]. موسوي خميني، سيد روح الله، شرح چهل حديث، موسسه تنظيم و نشر آثار، چاپ پنجم، 1373ش، ص91.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 25 تیر 01
- بازدید
- ۷۵
آیا این ادعا که براي شريعت و احکام ظاهری بايد يک راهنما داشت و براي طريقت و نزديکي قلبي...
- نشان کردن
پرسش
آیا این ادعا که براي شريعت و احکام ظاهری بايد يک راهنما داشت و براي طريقت و نزديکي قلبي به خدا راهنماي ديگر، درست است؟ آیا به غیر از انجام واجبات و ترک منکرات مگر وظيفهای ديگري هم داریم؟ اگر جواب منفي است پس چرا خيلي از علما از رياضت و سختي کشيدن حرف ميزنند و اينکه بايد در راه رسيدن به خدا يک استاد داشت؟
پاسخ
این سخن از طرف فرقههای صوفیه بیان شده است و از تصوف و مبانی آن در متون اسلامي که شامل قرآن و احادیث میشود، هیچ اثری دیده نمیشود، بلکه این مکتب از مکاتب بیگانه مثل بودیسم، مسیحیت، نو افلاطونيان جدید و امثال آنها وارد جامعه اسلامی شده است.[1]
صوفیه به این باوراند و یا گمان میکنند که دو نوع راه برای رسیدن به خدا وجود دارد یکی راه شریعت است که در قالب الفاظ و نوشتار وجود دارد که همان قرآن و احادیث میباشد و راه دیگر، راه معنوی و باطنی است که در الفاظ و نوشتار نمیگنجد و فقط در دل و قلوب اقطاب صوفیه قرار دارد و از راه باطن به دیگران منتقل میکنند و اسم آن را طریقت گذاشتهاند. و لذا میگویند، متصدی بیان احکام و شریعت امامان و فقهاء هستند و اقطاب صوفیه عهده دار راه باطنی میباشند و از این طریق مردم را به صورت خاص هدایت میکنند!
این در حالی است که پیامبر خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ آورنده دین مبین اسلام نجات امتش را در تمسک به قرآن و عترت دانسته و هیچ اشارهای به راه و هدایت باطنی نکرده و برای آن راهنمای خاصی را تعیین نکردهاند، بلکه دو ثقل اکبر و اصغر (قرآن و اهل بیت) را راهنمای بشر قرار داده و تمسک به آنها را مایه هدایت و نجات از گمراهی دانستهاند. بنابر این هر چیزی که خارج از این دو ثقل باشد از نگاه مذهب تشیع که همان اسلام واقعی است، هیچ ارزش دینی و معنوی نخواهد داشت لذا مذهب تشیع با تصوف و فرقههای آن که هیچ ربطی به اسلام ندارند، در تضاد و تناقض میباشند. و بستر اصلی تصوف مذهب اهل سنت است و لذا اقطاب اولیه آن تا قرن هشتم هجری همگی سنی مذهب بودهاند. چون مذهب اهل سنت به خاطر دور شدن از اهل بیت ـ علیهم السلام ـ و معارف ناب آنان فاقد ابعاد معنوی گشته و روی این جهت برخی از آنان خواستهاند این خلأ را با معنویت و ولایتی که خودشان ساختهاند و هیچ ربطی به خداوند ندارد، در قالب تصوف و اقطاب آن مرتفع سازند. نویسندة غربی، این مطلب را این گونه بیان میکند: «فرقه های صوفیه در اوج شکوفایی خود در دورة پیشا مدرن در جهان اهل سنت کانونی را برای بعد عاطفی و احساسی حوائج دین مؤمنان مشابه ایمان و دلبستگیای که در جهان شیعی نسبت به امامان (تشیع) وجود دارد فراهم کردند و به عنوان یک نیروی منسجم اجتماعی در جامعه به ویژه (و نه البته منحصراً) در میان طبقات پایین تر اجتماع عمل کردند»[2]
ولی در عین حال برخی از فرقههای صوفیه مثل ذهبیه، مهدویه، نعمت اللهیه گنابادیه، خاکساريه و شاه مقصودیه خودشان را به مذهب تشیع نسبت میدهند.
بنابراین ما در امر سير و سلوک و عبادت و تقرب به خداوند و تابع دستورات خدا و شرع مقدس اسلام ميباشيم و هر امري که خارج از شريعت اسلام باشد نه تنها مايه تقرب به خدا و جلب رضايت او نميشود بلکه باعث ميشود که انسان را از خدا دور نموده و گرفتار هواهاي نفساني و دامهاي جذاب شيطاني نمايد. و لذا فقها و عرفاء اسلامي هيچ کدام در خانقاه و امثال اين اماکن رشد نکرده بلکه در کنار مردم در مساجد و منازل و مجالس تدريس و سخنراني به کمالات انساني رسيدهاند چون در دين اسلام هرگز به گوشه گيري و انزواي از مردم سفارش نشده است. زيرا دين مبين اسلام در چارچوب قرآن کريم و روايات معصومين براي هدايت بشر آمده و با پيروي از پيامبر خدا و ائمه اطهار و فقهاء و علما دين، ما مکلفيم که در راستاي هدايت مردم و ارشاد آنان و در ميان آنها خود را به کمال مطلوب رسانده و به سوي خدا سير و سلوک نمائيم نه در گوشه و کنج خانقاه به دور از خدمت به مردم و ارشاد آنان.
بنابراين سير و سلوک واقعي به سوي خدا و شناخت امام زمان در قالب عبادات مشروعه و اذکار و دعاهاي مأثوره وساير رفتارهاي اخلاقي و اجتماعي براي هر انساني در هر مکان و زمان امکان پذير مي باشد. هر چند برخي از مکانها و زمانها مثل مساجد و ماه مبارک رمضان و رجب و شعبان و روزهاي جمعه ارزش عبادات را بيش تر ميگردند اما ربطي به خلوص عمل ندارد چه اين که بيش تر کارهاي انسان در غير مسجد انجام ميگيرد که در صورت خلوص مايه کمال و سعادت انسان ميگردد.
به اتفاق همه مراجع تقليد شرکت در مراسم صوفيه که معمولا در خانقاهها تحت نظر مرشد و قطب و یا شیخ برپا مي شوند جايز نميباشد و آن را ترويج باطل ميدانند و مسجد را بهترين جا براي انجام عبادت و دعاها و زيارت نامهها ميدانند که اختصاص به هيچ گروهي ندارد، بلکه مسجد خانه خدا است و متعلق به همه مسلمين است و شرکت همگان به صورت يکسان در آن بلا مانع ميباشد. اما راه و رسم صوفيان در چارچوب فرقه و خانقاه و امثال اينها با آموزههاي اسلام و مذهب تشيع موافق نميباشد.
فقهاي عظيم الشأن شيعه به پيروي از مكتب اهل بيت ـ عليه السلام ـ حضور در خانقاه را ولو به قصد دعا و عبادت و اجراي مراسم مذهبي جايز نميدانند. فقيه عالي قدر شيعه آيت الله گلپايگاني (قدس سره) در جواب به كسي كه در خانقاه براي عبادت شركت مينموده، فرموده است: «واضح است كه معبد مسلمانان مسجد است و رفتن به خانقاه اگر براي اين باشد كه گمان كنيد آنجا خصوصيت و شرافتي بر ساير امكنه دارد بدعت و حرام است و علاوه اين تشكيلات، موجب تفرقه بين مسلمين و اختلاف و ضعف آنها ميشود و ذكرهائي كه در آنجا خوانده ميشود اگر سند و مدرك معتبر نداشته باشد خواندنش به قصد ورود جايز نيست و اگر عبادت آن هم با عقايد حقه موافق نباشد خواندنش مطلقاً حرام است»[3] همچنين رفتن به خانقاه جهت سوگواري ائمه اطهار ـ عليه السلام ـ و اقامه فاتحه براي اموات و منبر رفتن در آنجا جهت ختم فواتح و كمك به ساختمان خانقاه را ترويج باطل و جايز ندانسته است.[4]
آيت الله گلپايگاني پس از نفي و ردٌ تصوف مي گويد که حق در راه سلوک به سوي خدا راه و روشي است که اصحاب ائمه (رضوان الله عليهم) به متابعت از ائمه اطهار ـ عليهم السلام ـ رفتهاند و علماء ابرار و صلحاء شيعه و اسلاف آنان از آنها تبعيت کردهاند. و هر چيزي که با اين روش مخالف باشد بدعت و گمراهي است. پس هيچ روشي در عبادت و هيچ طريقه اي و هيچ رياضتي در مجاهده ء نفس و تزکيه و تهذيب آن غير از آن چه که از کتاب و سنت نبوي و ائمه اطهار استفاده ميشود وجود ندارد. و لذا دوري از آن چهکه صوفيه اختراع کردهاند از قبيل سلاسل شان و پيروي از غير فقهاء در مسئله رياضت و جدايي بين شريعت و طريقت، واجب است. و به گردن گرفتن راه و طريق آنان و رکون به سوي آنها جايز نيست و هيچ کسي از علماء اماميه را نمي بينيم مسلک صوفيه را رفته باشد يا عقيده آنان را پسنديده باشد. خداوند مسلمانان را از شرور مبدعين حفظ نمايد انشاالله العالم».[5]
و نيز پس از اين که شرکت در خانقاه و رياضت و سير و سلوک صوفيان را ترويج باطل ميداند را ه صحيح سير و سلوک را منحصر در انجام عبادات بر طبق رساله مرجع تقليد دانسته چنين ميگويد:« براي عبادت به مسجد برويد و براي رياضت مطابق رساله مرجع تقليد، واجبات و مستحبات را عمل نماييد و محرمات و مکروهات را ترک کنيدکه بهترين رياضت است و از متابعت غير از قرآن و اخبار ائمه ـ عليهم السلام ـ اجتناب کنيد که خطر دارد».[6]
نظر و موضع امام خميني (ره) مانند ساير فقهاء و علماء اماميه در برابر تصوف و فرقههاي صوفيه خيلي روشن است که در برخي از کتابهايش منعکس شده است. مثلا امام در کتاب چهل حديث در باره صوفيان چنين ميگويد:« آن بيچارهاي که خود را مرشد و هادي خلايق ميداند و در مسند دستگيري و تصوف قرار گرفته از آن دو (عارف و حکيم متکبر) حالش پستتر و غمزهاش بيشتر است. اصطلاحات اين دو دسته را به سرقت برده و سر و صورتي به متاع بازار خود داده و دل بندگان خدا را از حق منصرف و مجذوب به خود نموده... براي رواج بازار خود فهميده يا نفهميده پارهاي از اصطلاحات جاذب را به خورد عوام بيچاره داده گمان کرده با لفظ «مجذوب عليشاه» يا «محبوب عليشاه» حال و جذبه و حب دست ميدهد.. . بيچاره از تنگي حوصله و کوچکي کله گاهي خودش هم بازي خورده، خود را داراي مقامي دانسته، حب نفس و دنيا به مفاهيم مسروقه و اضافات و اعتبارات پيوند شده، يک وليده ناهنجاري پيدا شده و از انضمام اينها يک معجون عجيبي و اخلوطهاي غريبهاي فراهم شده است. و خود را با اين همه عيب مرشد خلايق و هادي نجات امت و داراي سرَ شريعت، بلکه وقاحت را گاهي از حد گذرانده و داراي مقام ولايت کليه دانسته است».[7]
البته علمای دینی سختی ها و ریاضتههای مشروع را در کنج مدرسه و تحصیل و تدریس تحمل کردهاند، نه تحت نظر مرشد و اقاب صوفیه و اگر شما شخص خاصی را در نظر دارید مکاتبه نمایید تا در باره او اظهار نظر شود.
هر انسانی به استاد و راهنما در حوزه دین و شریعت نیازمند است، اما استاد راه باطنی و خارج از دایره شریعت در دین مبین اسلام وجود ندارد، بلکه رجوع به کتابهای اعتقادی و کلامی و رسالههای مراجع تقلید بهترین اساتید برای کسانی هستند که مستقیما در درسهای اساتید این علوم شرکت ندارند. اساتید صوفیه که به عنوان مرشد و شیخ مطرح هستند با شگردهای مختلف مریدان شان را تابع خود نموده و حتی از این نوع استادی و شاگردی به سوءاستفادههای نا مشروع دست میزنند.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ عارف وصوفي چه مي گويد، جواد تهراني.
2ـ در کوي صوفيان، تقي واحدي.
3ـ شبهاي قونيه، علي رضا طباطبائي.
4. تصوف ، حمیدالله رفیعی و رحمت الله ضیایی
4. ذهبیه عرفان یا تصوف؛ خمیدالله رفیعی زابلی.
[1] . ر.ک: قاسم غنی، تاریخ تصوف در اسلام، تهران، زوار، هشتم ، 1380ش. ج2، ص 67 و 68.
[2] . جان آر، هینلز، فرهنگ ادیان جهان، قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، اول، 1385 ش. ص 467.
[3]. گلپايگاني، محمدرضا، مجمع المسائل، قم، دارالقرآن، 1414ق، ص155.
[4]. همان.
[5]. گلپايگاني، محمدرضا، ارشاد السائل، بيروت، دار صفوه، چاپ اول، 1413ق، ص197.
[6]. مجمع المسائل، همان، ج1، ص155.
[7]. موسوي خميني، سيد روح الله، شرح چهل حديث، موسسه تنظيم و نشر آثار، چاپ پنجم، 1373ش، ص91.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 25 تیر 01
- بازدید
- ۷۵
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.