نظر امام خميني و استاد مطهري در مورد تصوف چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

نظر امام خميني و استاد مطهري در مورد تصوف چيست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

آنچه مسلم است اين که در صدر اسلام ميان امت اسلام خبري از تصوف نبود، يعني گروهي يا فرقه­اي که عقايد صوفيانه داشته­باشند و به اين نام معروف باشند، مطرح نبود به طوري که امام صادق ـ عليه السلام ـ مي­فرمايند: «ابو هاشم جداً فاسد العقيده است، او به بدعت، مذهبي اختراع کرد به آن تصوف گفته مي­شود و آن را فرار گاهي به عقيده ناپاک خود ساخت.[1] در اين حديث امام ـ عليه السلام ـ بنيانگذار فکر تصوف و فاسد بودن اين فکر را بيان مي کند و در حديث ديگر امام عسکري ـ عليه السلام ـ در رابطه با صوفيان مي فرمايد: صوفيان از مخالفان ما هستند و طريقه ايشان با طريقه ما مغايرت دارد و آنان نيستند مگر نصارا و مجوس اين امت. [2]

و غير از اينها احاديث ديگري در اين رابطه وارد شده که در همه آنها صوفي­گري مورد مذمت قرار گرفته است. با پيروي از امامان معصوم ـ عليهم السلام ـ بزرگان دين ما همچون امام خميني(ره) و استاد شهيد مطهري راه امامان معصوم ـ عليهم السلام ـ را پيموده، نظرا وعملا تصوف را مورد نکوهش قرار داده­اند. گرچه کتاب مخصوصي در رابطه با تصوف ننوشته اند، امّا در لا بلاي نوشته هايشان مباحثي را مطرح کردند که نشان مي­دهد فکر وعمل متصوفه را مردود مي­دانند. حضرت امام(ره) در کتاب سر الصلاة مي­فرمايد: آنچه پيش اهل تصوف معروف است که نماز وسيله معراج وصول سالک است و پس از وصول سالک مستغني از خيال رسوم گردد، امر باطل بي اصلي و خام بي مغزي است که با مسلک اهل الله و اصحاب قلوب مخالف است و از جهل به مقامات اهل معرفت و کمالات اولياء صادر شده است.[3]

و در کتاب چهل حديث به بعضي رفتارهاي ناپسند صوفيان مي­پردازد که قريب به مضمون سخناني است که در سر الصلاة آمده. و در ديوان خود در چند بيت ناراحتي خود را از تصوف بيان مي­کند:

از صوفي­ها صفا نديدم هرگز                       زين طايفه من وفا نديدم هرگز[4]

صوفي از وصل دوست بي خبر است             صوفي بي صفا نمي خواهم[5]

از اين نوع مباحث در ساير کتاب­هاي ايشان هم به چشم مي­خورد که معلوم مي­شود (امام (ره ) بين عرفان حقيقي و تصوف فرق قائل است که عرفان و اهلش را مدح و تصوف و صوفيان را مورد مذمت قرار مي­دهد.

استاد مطهري هم مثل حضرت امام (ره) راه اهل بيت ـ عليهم السلام ـ را سرمشق قرار داده است گرچه مباحث مبسوطي از ايشان در اين رابطه موجود نيست، امّا در چند جا اشاراتي مختصر به رفتار صوفيان دارد، آنجايي که به مراحل عبوديت مي­پردازد مي­فرمايند: هيچ چيزي مانند عبادت که اساسش توجه به خداست نمي­باشد. رياضت کشان از راههاي ديگر وارد مي­شوند و حداکثر اين است که از راه مهمل گذاشتن زندگي و ستم بر بدن، اندکي به اين دست مي­يابند ولي اسلام از راه عبادت ـ بدون اين که نيازي به آن کارهاي ناروا باشد ـ اين نتيجه را تأمين مي­کند. و در جائي وقتي ديدگاهها در مورد عرفان را بيان مي­کند، بعد از قول سوّم که بعضي افکار و اعمال عرفاني را قبول دارند و بعضي را مردود، مي­فرمايد:

نظر من هم همين قول سوّم است و در ادامه مي­نويسد: عرفان عملي بالاخص آنجا که جنبه فرقه اي پيدا مي­کند، بدعتها و انحرافات زيادي مي­توان يافت که با کتاب الله و با سنت معتبر وفق نمي­دهد.[6]

پس با توجه به اشارات مختصري که به افکار و اعمال صوفيان دارند و مباحث مفصلي که از عرفان حقيقي در کتاب هاي خود به يادگار گذاشته اند و رفتار عملي اين دو بزرگوار به وضوح نشان مي­دهد که مسلک تصوف مسلک ناصحيح است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ صحيفه، امام خميني (ره)، جلدهاي 18 ـ 7ـ 1.

2ـ همائي، جلا الدين، تصوف در اسلام.

 


[1]. هاشمي خوئي، حبيب الله، شرح نهج البلاغه، تهران، مکتبة الاسلام، ج14، ص7.

[2]. محدث نوري، سفينة البحار، ج2، ص58.

[3]. موسوي خميني، سيد روح الله، سرالصلوة، نشر آثار امام خميني (ره)، چاپ چهارم، 1375ش، ص13.

[4]. موسوي خميني، سيد روح الله، ديوان، ص176.

[5]. مطهري، مرتضي، مجموعه آثار (ولاها و ولايت ها)، تهران، انتشارات صدرا، ج3، ص301.

[6]. مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، تهران، انتشارات صدرا، ج23، ص30، آشنايي با عرفان.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
25 تیر 01
بازدید
۱۴۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.