لطفا درباره سجده بر خاك دلیلی از قرآن و سنت رسول خدا اقامه کنید نه از سخنان امامان شیعه. و اهل سنت با احکام ضد قرآن و سنت مخالفند؟
لطفا درباره سجده بر خاك دلیلی از قرآن و سنت رسول خدا اقامه کنید نه از سخنان امامان شیعه. و اهل سنت با احکام ضد قرآن و سنت مخالفند؟
پرسش
پاسخ
اينكه گفته شده اهل سنت با احكام ضد قرآن و سنت مخالفند، اين عين حقيقت است كه تمام مسلمانان بايد چنين تعصبي داشت داشته باشند اما به صورت معقول و بر طبق مباني سنت و قرآن مجيد و نيز بايد به اين مطلب هم توجه شود كه يك مسلمان بايد دستورات و تعاليمي را كه در قرآن و سنت آمده از غير آن تشخيص بدهد و غير سنت و قرآن را سنت و قرآن نپندارند.
متاسفانه برخي از برادران اهل سنت در طول تاريخ اسلام بر اثر جهل و ناداني، تعصب بي جا در برابر اهل تشيع داشته و دارند و آنان را فقط به خاطر اينكه شيعه هستند و مثلا بر خاک سجده می کنند، مي كشند و حتي قتل عام مي كنند و اميد ثواب را هم از خدا دارند! البته گناه اين كار آنان به عهده اي برخي از عالمان اهل سنت مي باشد كه مردم عوام را از مسائل ديني آگاه نكرده و حقايق را براي آنان باز گو نميكنند. اگر به تاريخ مراجعه شود هيچگاه مشاهده نخواهد شد كه عوام شيعيان برادران اهل سنت را به خاطر اينكه اهل سنت هستند كشته باشند و يا حتي تصور كشتن آنان را كرده باشند اما نه تنها تاريخ گذشته بلكه تاريخ معاصر گواه بر اين است كه شيعيان در همين افغانستان و پاكستان و عراق و ساير مناطق اسلامي به جرم شيعه بودنش قتل عام شده و مي شوند و مسئله تقيه در شيعه از همين برخورد به وجود آمده است. البته اين كشتار برخلاف مباني و تعاليم تمام مذاهب اهل سنت به غير از وهابيت مي باشد ولي متاسفانه برخي عوام از مباني و تعاليم اهل سنت اطلاع ندارند و بر اساس جهل و ناداني مرتكب اين اعمال مي شوند. اما آگاهان و دانشمندان اهل سنت با اهل تشيع هیچ تعصبی ندارند و در كمال تفاهم و برادري با آنان تعامل دارند و حتي ارتباط خانوادگي در بين آنان وجود دارد.
اما پاسخ سوال نياز به بيان مطالب مفصل دارد و ما سعي مي كنيم به صورت خلاصه مطالبي را از كتاب هاي حديثي اهل سنت در اين خصوص بيان نموده و اميدواريم که این پاسخ لا اقل قناعتبخش باشد.
1. مسئله سجده
در باره سجدهي شيعيان بر مهر خاك كربلا بايد گفته شود كه چنين چيزي در مذهب شيعه حكم الزام و وجوب را ندارد. در مذهب شيعه فقط بر اين مطلب تاكيد شده كه سجده بايد بر خاك و سنگ و زمين و چمن و چوب و چيزهايي كه جزء زمين است انجام شود به شرطي كه آنها هم از معدنيات و خوردني ها نباشند و سجده را بر پوشاك و فرش و امثال اينها كه جزء زمين به حساب نميآيند جايز نمي داند. اين مطلب در روايات اهل سنت منعكس شده است كه سجده بايد بر خاك و زمين باشد نه بر پارچه و فرش و امثال اينها. در زير به چند روايت و حديث در اين رابطه از كتابهاي اهل سنت اشاره مي شود:
الف) گروهي از محدثان اسلامي در كتب صحاح و مسانيد خود اين سخن پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ را بازگو كرده اند كه آن حضرت زمين را به عنوان سجده گاه خود معرفي نموده است، آنجا كه مي فرمايد: «و جعلت لي الارض مسجداً و طهوراً ؛ زمین برای من مسجد و پاک کننده قرار داده شده است.»[1] از كلمة جٌعِل كه در اينجا به معناي تشريع و قانونگذاري است به خوبي روشن ميشود كه اين مسأله يك حكم الهي براي پيروان آيين اسلام بوده است و بدين سان زمين كه شامل خاك و سنگ و ديگر اجزاي تشكيل دهندة سطح آن مي باشد، از طرف شارع مقدس سجدهگاه قرار داده شده است و لازمة آن اين است كه بر چيزهايي كه از اجزاء زمين شمرده نمي شود، سجده جايز نيست.
ب) رفتار پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ در اين مورد گواه روشن ديگري است.
1. وائل بن حجر مي گويد: من پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ را ديدم هنگامي كه سجده مي كرد، پيشاني و بيني خود را بر زمين مي نهاد.[2]
2. انس بن مالك و ابن عباس و برخي ديگر مانند عايشه و ام سلمه، گروه بسياري از محدثان روايت كرده اند كه: «پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ بر خمره كه نوعي حصير بود و از ليف خرما ساخته مي شد سجده مي نمود.»[3]
3. ابوسعيد خُدري از اصحاب رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ مي گويد: بر پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ وارد شدم و ديدم كه حضرت بر حصيري نماز مي خواند.[4]
4. براء بن عازب نقل مي كند كه ما پشت سر رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ نماز مي گذارديم، پس آنگاه كه حضرت سرش را از ركوع بر مي داشت احدي را نديدم كه خم شود تا اين كه رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ پيشانيش را بر زمين مي نهاد، سپس آنان كه پشت سر او بودند به سجده مي افتادند.[5]
5. ابوسعيد خدري در حديث ديگري چنين مي گويد: هر گاه رسول خدا با مردم نماز مي خواند آثار خاك و غبار زمين بر پيشاني و بيني حضرت آشكارا ديده مي شد.[6]
ج) دسته اي از روايات بر اين نكته دلالت دارند كه پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ مسلمانان را به پيشاني نهادن بر خاك به هنگام سجده فرمان مي دادند، چنانكه ام سلمه همسر آن حضرت روايت مي كند كه پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود: رخسار خود را براي خدا بر خاك بگذار.[7]
د) در دسته اي از روايات از سجده بر لباس و پارچه نهي شده است. در روايتي وارد شده كه رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ مردي را در كنار خود ديد كه عمامة او پيشانيش را پوشانده بود، آن حضرت شخصاً اقدام نمود و عمامه را از پيشاني او بالا زد.[8]
يا در روايت ديگري چنين آمده است كه پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ مردي را ديد كه بر اطراف و كناره هاي عمامة خود سجده مي كند حضرت با دست مبارك به او اشاره كرد كه عمامه ات را بالا ببر و پيشاني را بر زمين بگذار.[9]
بديهي است كه اگر سجده بر پارچه و فرش و مانند اينها جايز بود لزومي نداشت رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ شخصاً اقدام كند يا با اشاره به نماز گزار بفهماند كه پيشاني را بر زمين بگذارد. پس در واقع اين دستور و رفتار پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ براي آن بود كه به همه بفهماند در موقع سجده بايد پيشاني بر زمين قرار بگيرد نه بر مثل پارچه و فرش و امثال اينها.
لذا خود صحابه هم اين موضوع را مي دانستند و درموقع سجده بر زمين يا اجزاء و مصاديق آن كه خوراكي و پوشاكي هم نبودند سجده مي نمودند. جابر بن عبدالله انصاري ميگويد: با پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ نماز ظهر ميخوانديم، مشتي سنگريزه برگرفتم و در دست نگه داشتم تا خنك شود و به هنگام سجده پيشاني را بر آنها گذاردم و اين به خاطر شدت گرما بود.[10] بعد راوي مي افزايد: اگر سجده بر لباسي كه بر تن داشت جايز بود از برداشتن سنگريزه ها و نگهداري آن آسان تر بود.
ابواميه نقل ميكند كه به من خبر رسيده است كه ابوبكر صديق بر زمين سجده مي نمود يا نماز مي خواند در حاليكه پيشاني اش را به سوي زمين ميكشيد تا روي زمين سجده كند.[11] و عمر بن خطاب دستور داد که كف مسجد النبي ـ صلي الله عليه و آله ـ را با ريگ فرش كنند تا نمازگزاران بر آن سجده كنند.[12] حتي نقل شده است كه بعضي تابعين به تبعيت از اصحاب پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ در موقع مسافرت ها با خود گل خشكيده اي حمل مي كردند تا در موقع نماز بر آن سجده كنند. ابن سعد متوفاي 209 در كتاب خود مي نويسد: مسروق بن اجدع به هنگام مسافرت خشتي را با خود بر مي داشت تا در كشتي بر آن سجده كند.[13]
از مجموع دلايل ياد شده به روشني معلوم مي گردد كه نه تنها روايات اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بر تعيين سجده نمودن بر زمين و آنچه از زمين مي رويد، در صورتي كه خوردني و پوشيدني نباشد دلالت دارد بلكه اصل اولي در روايات اهل سنت كه برگرفته از سنت و سيره رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ و صحابة آن حضرت است اتصال پيشاني بر زمين و چيزهايي است كه از آن مي رويد و اگر هم در رواياتي سجده بر غير آنها جايز شمرده شده است، در شرائط اضطراري و در حال عذر گرما يا سرما و امثال آنها بوده است.
بنابراين از نظر مذهب شيعه سجده بر سنگ و برگ درخت و چمن و خاك و ريگزار ها و امثال اينها جايز مي باشد منتهي چون غالبا نماز در مساجد و خانه هايی انجام مي گيرد كه از موكت و قالي و امثال اينها فرش مي باشد، شيعيان براي حل مشكل از گل پاك مهر و تكه هاي كوچك خشتي مي سازند و يا از سنگهاي صاف و هموار استفاده مي كنند و حتمي نيست كه مهر بايد از خاك كربلا باشد بلكه خاك كربلا به عنوان پاك ترين و مبارك ترين خاك انتخاب مي شود. ولي در عين حال بيشتر مهرها از خاكهاي غير كربلا مي باشند و در اين اواخر مهر ها را از سنگ مي سازند كه هم دوام دارد و هم قابل شستشو مي باشد.
[1] . بخاري، محمد بن اسماعيل، صحيح البخاري، كتاب الصلاه، نشر داراحياء العربي، حديث428.
[2] . جصاص حنفي، احكام القرآن، بيروت، جباب السجود علي الوجه. 3، ص 209.
[3] .بيهقي، السنن الكبري، كتاب الصلاة، باب الصلاة علي الخمرة، ج2، ص421.
[4] . همان،
[5] . همان.
[6] . ابي داود، سنن، به نقل كتاب مهر نماز، تاليف عطائي اصفهاني، نشر حضرت عباس ـ عليه السلام ـ ، حديث 894،ص 27.
[7] . متقي هندي، كنز العمال، نشر حلب، كتاب الصلاة، السجود و ما يتعلق به، ج 7، حديث 19809.
[8] . سنن بيهقي، باب الكشف عن الجبهة في السجود. ج 2، ص 105.
[9] . همان.
[10] . همان، كتاب الصلاه. ج 1، ص 439.
[11] . كنز العمال، ج 8، ص 131.
[12] . ابن سعد، الطبقات، ج 3، ص 284.
[13] . طبقات ابن سعد، طبعه بيروت در احوال مسروق بن اجدع، ج6، ص79.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۱۰۴
لطفا درباره سجده بر خاك دلیلی از قرآن و سنت رسول خدا اقامه کنید نه از سخنان امامان شیعه. و اهل سنت با احکام ضد قرآن و سنت مخالفند؟
- نشان کردن
پرسش
لطفا درباره سجده بر خاك دلیلی از قرآن و سنت رسول خدا اقامه کنید نه از سخنان امامان شیعه. و اهل سنت با احکام ضد قرآن و سنت مخالفند؟
پاسخ
اينكه گفته شده اهل سنت با احكام ضد قرآن و سنت مخالفند، اين عين حقيقت است كه تمام مسلمانان بايد چنين تعصبي داشت داشته باشند اما به صورت معقول و بر طبق مباني سنت و قرآن مجيد و نيز بايد به اين مطلب هم توجه شود كه يك مسلمان بايد دستورات و تعاليمي را كه در قرآن و سنت آمده از غير آن تشخيص بدهد و غير سنت و قرآن را سنت و قرآن نپندارند.
متاسفانه برخي از برادران اهل سنت در طول تاريخ اسلام بر اثر جهل و ناداني، تعصب بي جا در برابر اهل تشيع داشته و دارند و آنان را فقط به خاطر اينكه شيعه هستند و مثلا بر خاک سجده می کنند، مي كشند و حتي قتل عام مي كنند و اميد ثواب را هم از خدا دارند! البته گناه اين كار آنان به عهده اي برخي از عالمان اهل سنت مي باشد كه مردم عوام را از مسائل ديني آگاه نكرده و حقايق را براي آنان باز گو نميكنند. اگر به تاريخ مراجعه شود هيچگاه مشاهده نخواهد شد كه عوام شيعيان برادران اهل سنت را به خاطر اينكه اهل سنت هستند كشته باشند و يا حتي تصور كشتن آنان را كرده باشند اما نه تنها تاريخ گذشته بلكه تاريخ معاصر گواه بر اين است كه شيعيان در همين افغانستان و پاكستان و عراق و ساير مناطق اسلامي به جرم شيعه بودنش قتل عام شده و مي شوند و مسئله تقيه در شيعه از همين برخورد به وجود آمده است. البته اين كشتار برخلاف مباني و تعاليم تمام مذاهب اهل سنت به غير از وهابيت مي باشد ولي متاسفانه برخي عوام از مباني و تعاليم اهل سنت اطلاع ندارند و بر اساس جهل و ناداني مرتكب اين اعمال مي شوند. اما آگاهان و دانشمندان اهل سنت با اهل تشيع هیچ تعصبی ندارند و در كمال تفاهم و برادري با آنان تعامل دارند و حتي ارتباط خانوادگي در بين آنان وجود دارد.
اما پاسخ سوال نياز به بيان مطالب مفصل دارد و ما سعي مي كنيم به صورت خلاصه مطالبي را از كتاب هاي حديثي اهل سنت در اين خصوص بيان نموده و اميدواريم که این پاسخ لا اقل قناعتبخش باشد.
1. مسئله سجده
در باره سجدهي شيعيان بر مهر خاك كربلا بايد گفته شود كه چنين چيزي در مذهب شيعه حكم الزام و وجوب را ندارد. در مذهب شيعه فقط بر اين مطلب تاكيد شده كه سجده بايد بر خاك و سنگ و زمين و چمن و چوب و چيزهايي كه جزء زمين است انجام شود به شرطي كه آنها هم از معدنيات و خوردني ها نباشند و سجده را بر پوشاك و فرش و امثال اينها كه جزء زمين به حساب نميآيند جايز نمي داند. اين مطلب در روايات اهل سنت منعكس شده است كه سجده بايد بر خاك و زمين باشد نه بر پارچه و فرش و امثال اينها. در زير به چند روايت و حديث در اين رابطه از كتابهاي اهل سنت اشاره مي شود:
الف) گروهي از محدثان اسلامي در كتب صحاح و مسانيد خود اين سخن پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ را بازگو كرده اند كه آن حضرت زمين را به عنوان سجده گاه خود معرفي نموده است، آنجا كه مي فرمايد: «و جعلت لي الارض مسجداً و طهوراً ؛ زمین برای من مسجد و پاک کننده قرار داده شده است.»[1] از كلمة جٌعِل كه در اينجا به معناي تشريع و قانونگذاري است به خوبي روشن ميشود كه اين مسأله يك حكم الهي براي پيروان آيين اسلام بوده است و بدين سان زمين كه شامل خاك و سنگ و ديگر اجزاي تشكيل دهندة سطح آن مي باشد، از طرف شارع مقدس سجدهگاه قرار داده شده است و لازمة آن اين است كه بر چيزهايي كه از اجزاء زمين شمرده نمي شود، سجده جايز نيست.
ب) رفتار پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ در اين مورد گواه روشن ديگري است.
1. وائل بن حجر مي گويد: من پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ را ديدم هنگامي كه سجده مي كرد، پيشاني و بيني خود را بر زمين مي نهاد.[2]
2. انس بن مالك و ابن عباس و برخي ديگر مانند عايشه و ام سلمه، گروه بسياري از محدثان روايت كرده اند كه: «پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ بر خمره كه نوعي حصير بود و از ليف خرما ساخته مي شد سجده مي نمود.»[3]
3. ابوسعيد خُدري از اصحاب رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ مي گويد: بر پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ وارد شدم و ديدم كه حضرت بر حصيري نماز مي خواند.[4]
4. براء بن عازب نقل مي كند كه ما پشت سر رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ نماز مي گذارديم، پس آنگاه كه حضرت سرش را از ركوع بر مي داشت احدي را نديدم كه خم شود تا اين كه رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ پيشانيش را بر زمين مي نهاد، سپس آنان كه پشت سر او بودند به سجده مي افتادند.[5]
5. ابوسعيد خدري در حديث ديگري چنين مي گويد: هر گاه رسول خدا با مردم نماز مي خواند آثار خاك و غبار زمين بر پيشاني و بيني حضرت آشكارا ديده مي شد.[6]
ج) دسته اي از روايات بر اين نكته دلالت دارند كه پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ مسلمانان را به پيشاني نهادن بر خاك به هنگام سجده فرمان مي دادند، چنانكه ام سلمه همسر آن حضرت روايت مي كند كه پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود: رخسار خود را براي خدا بر خاك بگذار.[7]
د) در دسته اي از روايات از سجده بر لباس و پارچه نهي شده است. در روايتي وارد شده كه رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ مردي را در كنار خود ديد كه عمامة او پيشانيش را پوشانده بود، آن حضرت شخصاً اقدام نمود و عمامه را از پيشاني او بالا زد.[8]
يا در روايت ديگري چنين آمده است كه پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ مردي را ديد كه بر اطراف و كناره هاي عمامة خود سجده مي كند حضرت با دست مبارك به او اشاره كرد كه عمامه ات را بالا ببر و پيشاني را بر زمين بگذار.[9]
بديهي است كه اگر سجده بر پارچه و فرش و مانند اينها جايز بود لزومي نداشت رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ شخصاً اقدام كند يا با اشاره به نماز گزار بفهماند كه پيشاني را بر زمين بگذارد. پس در واقع اين دستور و رفتار پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ براي آن بود كه به همه بفهماند در موقع سجده بايد پيشاني بر زمين قرار بگيرد نه بر مثل پارچه و فرش و امثال اينها.
لذا خود صحابه هم اين موضوع را مي دانستند و درموقع سجده بر زمين يا اجزاء و مصاديق آن كه خوراكي و پوشاكي هم نبودند سجده مي نمودند. جابر بن عبدالله انصاري ميگويد: با پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ نماز ظهر ميخوانديم، مشتي سنگريزه برگرفتم و در دست نگه داشتم تا خنك شود و به هنگام سجده پيشاني را بر آنها گذاردم و اين به خاطر شدت گرما بود.[10] بعد راوي مي افزايد: اگر سجده بر لباسي كه بر تن داشت جايز بود از برداشتن سنگريزه ها و نگهداري آن آسان تر بود.
ابواميه نقل ميكند كه به من خبر رسيده است كه ابوبكر صديق بر زمين سجده مي نمود يا نماز مي خواند در حاليكه پيشاني اش را به سوي زمين ميكشيد تا روي زمين سجده كند.[11] و عمر بن خطاب دستور داد که كف مسجد النبي ـ صلي الله عليه و آله ـ را با ريگ فرش كنند تا نمازگزاران بر آن سجده كنند.[12] حتي نقل شده است كه بعضي تابعين به تبعيت از اصحاب پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ در موقع مسافرت ها با خود گل خشكيده اي حمل مي كردند تا در موقع نماز بر آن سجده كنند. ابن سعد متوفاي 209 در كتاب خود مي نويسد: مسروق بن اجدع به هنگام مسافرت خشتي را با خود بر مي داشت تا در كشتي بر آن سجده كند.[13]
از مجموع دلايل ياد شده به روشني معلوم مي گردد كه نه تنها روايات اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بر تعيين سجده نمودن بر زمين و آنچه از زمين مي رويد، در صورتي كه خوردني و پوشيدني نباشد دلالت دارد بلكه اصل اولي در روايات اهل سنت كه برگرفته از سنت و سيره رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ و صحابة آن حضرت است اتصال پيشاني بر زمين و چيزهايي است كه از آن مي رويد و اگر هم در رواياتي سجده بر غير آنها جايز شمرده شده است، در شرائط اضطراري و در حال عذر گرما يا سرما و امثال آنها بوده است.
بنابراين از نظر مذهب شيعه سجده بر سنگ و برگ درخت و چمن و خاك و ريگزار ها و امثال اينها جايز مي باشد منتهي چون غالبا نماز در مساجد و خانه هايی انجام مي گيرد كه از موكت و قالي و امثال اينها فرش مي باشد، شيعيان براي حل مشكل از گل پاك مهر و تكه هاي كوچك خشتي مي سازند و يا از سنگهاي صاف و هموار استفاده مي كنند و حتمي نيست كه مهر بايد از خاك كربلا باشد بلكه خاك كربلا به عنوان پاك ترين و مبارك ترين خاك انتخاب مي شود. ولي در عين حال بيشتر مهرها از خاكهاي غير كربلا مي باشند و در اين اواخر مهر ها را از سنگ مي سازند كه هم دوام دارد و هم قابل شستشو مي باشد.
[1] . بخاري، محمد بن اسماعيل، صحيح البخاري، كتاب الصلاه، نشر داراحياء العربي، حديث428.
[2] . جصاص حنفي، احكام القرآن، بيروت، جباب السجود علي الوجه. 3، ص 209.
[3] .بيهقي، السنن الكبري، كتاب الصلاة، باب الصلاة علي الخمرة، ج2، ص421.
[4] . همان،
[5] . همان.
[6] . ابي داود، سنن، به نقل كتاب مهر نماز، تاليف عطائي اصفهاني، نشر حضرت عباس ـ عليه السلام ـ ، حديث 894،ص 27.
[7] . متقي هندي، كنز العمال، نشر حلب، كتاب الصلاة، السجود و ما يتعلق به، ج 7، حديث 19809.
[8] . سنن بيهقي، باب الكشف عن الجبهة في السجود. ج 2، ص 105.
[9] . همان.
[10] . همان، كتاب الصلاه. ج 1، ص 439.
[11] . كنز العمال، ج 8، ص 131.
[12] . ابن سعد، الطبقات، ج 3، ص 284.
[13] . طبقات ابن سعد، طبعه بيروت در احوال مسروق بن اجدع، ج6، ص79.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۱۰۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.