فرق انتخاب مرجع تقلید در مذهب شیعه و سنی در چيست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

فرق انتخاب مرجع تقلید در مذهب شیعه و سنی در چيست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

تقليد و مرجعيت نزد شيعه

هر مسلمان مکلّفي اگر مجتهد نباشد ـ يعني نتواند خودش احکام شرعي را از کتاب و سنّت به دست آورد ـ بايد از يکي از مراجع جامع الشرائط در زمينه علم، عدالت، پرهيزگاري، زهد و تقوا پيروي کند.

چنان که خداي متعال مي فرمايد: «...فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّکرِ إِن کنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ[1]»؛ «اگر نمي دانيد از آنان که به ياد دارند، بپرسيد».

وقتي اين مسأله را بررسي کنيم مي بينيم که شيعه اماميه، همراه با حوادث، پيش رفته اند. و سلسله مرجعيت، در ميان آنها هرگز قطع نشده است. و اين وضع از زمان پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ تا به امروز ادامه داشته است.

شيعه، در زمان حضور امامان اهل بيت ـ عليهم السلام ـ از آنان پیروی کرده و بعد از غیبت امام معصوم تقليد از فقيه جامع الشرائط، را واجب می داند. و به همین دلیل يک رشته فقيهان مجتهد از آن زمان تا به امروز، پديد آمده اند و اين رشته، قطع نشده، و در هر روزگاري در ميان امّت، يک يا چند مرجع شيعه بوده است که مردم از آنها تقليد مي کرده اند. و رسائل عمليه اي داشته اند که در آنها احکام به دست آمده از کتاب و سنت را آورده اند. به دلیل این‌که باب اجتهاد در شیعه مسدود نشده است اجتهاد در مسائل نو ظهور که در قرن اخیر، به سبب پيشرفت علم و تکنولوژي پيش آمده، مانند پيوند قلب، و اعضاي ديگر بدن يک انسان به انسان ديگر. يا باروري مصنوعي، يا معاملات بانکي و مانند آنها وجود دارد.

شيعه در هر روزگاري از فقيه زنده اي تقليد مي کند که خود با مشکلات مردم آشناست و مسائل آنها را از نزديک مي بيند و آنها از او مي پرسند و او جواب مي دهد.

به اين ترتيب، شيعه در هر زماني بر دو منبع اصلي شريعت اسلامي يعني کتاب و سنت و نصوص بر جاي مانده از امامان عترت، پافشاري کرده، و علماي آنها از قياس و نظريات شخصي، بي نياز شده اند، زيرا شيعه، سنّت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را گردآوري و حفظ کرده از زمان علي بن ابي طالب که صحيفه جامعه را داشت. و در آن همه مسائل مورد نياز مردم تا روز قيامت را نوشته بود، و امامان از فرزندان او يکي پس از ديگري آن را به ارث مي برده اند.

با اين بحث کوتاه در مسأله تقليد شرعي و مرجعيت ديني، براي ما روشن شد که شيعه اماميه اهل قرآن و سنت نبوي هستند که مستقيما از علي (دروازه شهر علم پيامبر) و آن عالم ربّاني و رهبر دوم امّت پس از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نقل شده است، همو که در قرآن، جان پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ناميده شده است.[2]

هر کس به اين شهر درآيد و از راه دروازه آن وارد شود، بر چشمه زلالي مي رسد و پيمانه اش لبريز مي گردد و دردهايش درمان مي شود، و دستگيره استواري را به دست مي آورد که جدا شدني نيست؛ زيرا خداي متعال مي فرمايد: «...وَأْتُواْ الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا... [3]»؛« به خانه ها از درهاي آن وارد شويد».

و هر کس بخواهد از راهي غير در وارد شود، دزد ناميده مي شود، و نمي تواند به خانه در آيد. و سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را نمي داند و خدا او را بخاطر نافرمانيش کيفر مي دهد.

تقليد و مرجعيت نزد اهل سنت و جماعت

هر گاه مسأله تقليد و مرجعيت را نزد «اهل سنت و جماعت» بررسي مي‌کنيم، سرگردان مي شويم که چگونه مي توان، اينان را به پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ پيوند داد. همه ما مي دانيم که «اهل سنت و جماعت» در تقليد به امامان چهار مذهب، يعني ابو حنيفه، مالک، شافعي و احمد حنبل مراجعه مي کنند، که هيچ يک پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را نديده و با او هم نشين نبوده اند.

 اهل سنت و جماعت در اجتهاد را بر روي علماي خويش بسته اند و تنها تقليد از اين امامان مرده را اجازه مي دهند.

بنابراین آنان تقلید از انسان مرده اي جایز می دانند.

از اشکالاتي که بر مرجعيت و تقليد اهل سنت وارد است اين است که چگونه يک مسلمان خردمند، در اين زمان از کسي پيروي مي کند که از مسائل جديد اين روزگار، چيزي نمي داند، و اگر از او چيزي بپرسد نمي تواند پاسخ دهد؟ به يقين امام مالک و ابو حنيفه و ديگران در روز قيامت از «اهل سنت و جماعت» بيزاري مي جويند و مي گويند: پروردگارا ما را به کار اينان که ما آنها را نديده ايم، و آنها هم ما را نديده اند، مؤاخذه مفرما. و ما هرگز به آنها نگفته ايم که تقليد از ما واجب است.

اشکال ديگر اين است که در قرآن يا سنت پيامبر دستوري و پيماني يا دليلي براي پيروي از چهار مذهب وجود ندارد.

بلکه هم در قرآن و هم در سنت، دستور صريح به پيروي از عترت پاک و دور نشدن از آنها آمده است.

نتيجه اين مي شود که اهل سنت از مراجعي تقليد مي کنند که در قرن دوم هجري مي زيسته اند و تقليد از مرجع زنده را جايز نمي دانند اما انتخاب مرجع در مذهب تشيع تا زماني که امامان معصوم زنده بودند و حضور داشتند از آنان پيروي مي کردند و پس از آنان از فقهاي واجد الشرايط و اعلم در طول تاريخ پيروي کرده اند و تقليد از مرجع مرده را به صورت ابتدائی جايز نمي داند.

 


[1]. نحل / 43.

[2]. اشاره است به اين آيه {Q...فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکمْ...Q} «آل عمران / 61» که حضرت پس از فرود آمدن اين آيه، علي را فراخواند. مسلم آن را در صحيح خود در باب فضائل علي ـ عليه السلام ـ آورده است.

[3]. بقره / 189.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
23 تیر 01
بازدید
۲۱۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.