اهل سنت می گویند پیامبر فرمود من قرآن و سنت را برای شما گذاشتم و شیعه می گویند آن حضرت فرمود من قرآن و اهل بیت را در میان شما گذاشتم. کدام یکی درست می گوید؟
اهل سنت می گویند پیامبر فرمود من قرآن و سنت را برای شما گذاشتم و شیعه می گویند آن حضرت فرمود من قرآن و اهل بیت را در میان شما گذاشتم. کدام یکی درست می گوید؟
پرسش
پاسخ
حديث ثقلين به مناسبت هاي مختلف و در مکان هاي مختلف از وجود مبارک پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ صادر شده و در هر موردي که حضرت اين کلام را ايراد فرموده است راويان متعدد آن را روايت نموده و علماء شيعه و سني آن را در منابع روائي، تاريخي، تفسيري و کتب سيره ضبط کرده اند.
برخي گفته است چون اين حديث و سفارش را پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در مورد قرآن و اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بارها بيان نموده است در حقيقت مي توان گفت يک حديث نيست بلکه چندين روايت است و روي همين جهت برخي از کلمات آن فرق مي کند در برخي «لن يفترقا» و در برخي «لايفترقان»، در برخي «ترکت فيکم» و در برخي ديگر «اني تارک فيکم...» آمده است.[1]
امّا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بعد از واژه ثقلين آيا «کتاب الله و عترتي اهل بيتي» فرموده است يا «کتاب الله و سنتي» در برخي از منابع اهل سنت آمده است که حضرت به جاي عترتي «اهل بيتي و سنتي» فرموده است. امّا در بيشتر از منابع معتبر آنان همانند منابع شيعه «عترتي اهل بيتي» و «عترتي» تنها آمده است که در اينجا فقط به ذکر برخي از منابع روائي، تاريخي و تفسيري آنان اکتفاء مي شود.
1. صحيح مسلم، مسلم بن حجاج، بيروت، در احياء التراث العربي، ج4، ص1873
2. الحاکم النيشابوري، محمد بن عبدالله، المستدرک علي الصحيحين، ج3، ص109، بيروت، دارالمعرفة، 1406ق.
3. ابن کثير، اسماعيل، البداية و النهاية، ج5، ص228، بيروت، داراحياء التراث العربي، اول، 1408ق.
4. ابن سعد، الطبقات الکبري، ج2، ص194، بيروت، دار صادر، بي تا.
5. الطبراني، سليمان بن احمد، المعجم الکبير، ج3،ص 66، قاهره، مکتبة ابن تيمية، بي تا.
6. ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، ج6، ص375 دار احياء الکتب العربية، بي تا.
7. هندي، متقي، کنز العمال، ج1، ص186، بيروت، موسسه الرسالة، بي تا.
8. ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج42، ص216، دارالفکر، بي تا.
9. السيوطي، جلال الدين، تفسير الدر المنثور، ج2، ص60، دار المعرفه، اول، 1365.
10. فخر رازي، محمد، تفسير کبير، ج4، ص176، بيروت، دارالفکر، 1415.
11. النسائي الشافعي، احمد بن شعيب، خصائص امير المؤمنين علي ـ عليه السلام ـ ص93، مکتبة النينوي، بي تا.
12. الهيثمي، نور الدين، مجمع الزوائد، ج9، ص163، بيروت درالکتب العلمية، 1408.
حاکم نيشاوري در مستدرک، ج3، ص109 روايت را از زيد بن ارقم اين گونه آورده است که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «... إني قد ترکت فيکم الثقلين احدهما اکبر من الاخر کتاب الله و عترتي...» دو چيز گرانبها و نفيس را ميان شما امتم مي گذارم که يکي بزرگتر از ديگري است، کتاب الله و عترة... ايشان مي گويد اين حديث طبق شرط مسلم وبخاري صحيح است وسند آن متصل و معتبر بوده و بيش از بيست نفر آن را به طور مستقيم از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ روايت کرده است.[2]
بنابراين بر اساس منابع معتبر خود اهل سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ عترت و اهل بيت ـ عليهم السلام ـ خود را قرين قرآن قرار داده و در مورد آن دو به امت سفارش کرده که از آن دو جدا نشوند همان طوري که در قرآن، باطل از پيش رو و پشت سر راه ندارد[3] عترت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نيز معصوم بوده و از هر گونه خطاء و گناه بدوراند. ثانيا بر فرضي که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در يک موردي در تبيين الثقلين «کتاب الله و سنتي» فرموده باشد و آن دو را ضامن نجات بشر از گمراهي معرفي کرده باشد، بايد گفت بين «کتاب الله و سنتي» و «کتاب الله و عترتي» هيچ گونه منافاتي وجود ندارد چون سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ که روايات و سيره آن حضرت مي باشد، به تمام و کمال به وسيله عترت آن حضرت بيان شده است و نزد آنان است چون اهل خانه به آنچه در خانه است بيشتر و بهتر آشنا هستند.
ابن حجر يکي از متعصب ترين علما اهل سنت مي گويد اين فرموده پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در مورد اهل بيت که به آنان نياموزيد که از شما داناترند، دليل است که عترت آن حضرت دانايان به کتاب و سنت رسول الله ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ هستند و به همين جهت از بقيه علماء ممتازند و نيز به اين علت از باقي علما ممتازند که خداوند از آنان رجس را برده و آنان را پاکيزه کرده و تطهير شان نموده است. بعد ايشان اضافه مي کند که امام و عالم اهل بيت علي بن ابي طالب است به جهت زيادي علم او و استنباطات هاي دقيق او و از اين جهت ابوبکر گفت علي عترت رسول خدا است... .[4]
و البته حفظ و نشر سنت رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به وسيله اهل بيت ـ عليهم السلام ـ به موجب علم آنان هيچ منافاتي ندارد که برخي از روايات و سخنان پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به واسطه کساني ديگري نيز نقل و حفظ شده باشد.
ثالثا: در حديث ثقلين پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ تأکيد نموده است که مردم به اين دو چيز گرانبها تمسک نمايند و تأکيد و سفارش و اطاعت مطلق از آن دو بر عصمت آن چيزي که قرين قرآن است دلالت دارد و الاّ اگر معصوم نمي بود پيامبر اين گونه با قاطعيت به پيروي از آن دو تأکيد نمي نمود.
با عنايت به اين نکته مي توان گفت هر چند با تبعيت از قرآن و سنت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ممکن است انسان از ضلالت نجات يابد ولي اين مطلب در صورتي است که سنت رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از آفات جعل و تغيير و تبديل مصون مانده باشد در حالي که در ميان روايات رسيده، به وضوح روايات جعلي ديده مي شود و اين خود قرينه و شاهد بر اين مطلب مي تواند باشد که آن چه را پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در کنار قرآن قرار داده است «عترت و اهل بیت» مي باشد و نه «سنت»، چون اهل بيت ـ عليهم السلام ـ در هر حال مصون از خطا و گناه بوده و تحريف و تغيير در مورد آنان معناي درستي نمي تواند داشته باشد و آنها هستند که حافظ دين و سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي باشند امّا سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بدون نگهباني و حراست اوصياء پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ممکن است دستخوش تحريف و تغيير به نقيصه و زياده قرار گيرد و روشن است که سنت تحريف شده نمي تواند عامل نجات انسان از گمراهي و ضلالت باشد.
به بيان ديگر ما مدعي نيستيم که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ حتي در يک موردي هم سفارش به حفظ «کتاب الله و سنت» خود نکرده است بلکه مي گوئيم اگر فرضا اين سفارش را در يک مورد کرده در قبال آن در چندين مورد سفارش به تمسک به قرآن و عترت خويش نموده است و مسأله تأمين سعادت و نجات انسان از ضلالت، با «کتاب الله و عترت و اهل بیت» تناسب بيشتر دارد چون عترت هم مي تواند کتاب الله را معصومانه تبيين نمايد و هم سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را به درستي حفظ و نشر کند و هم در مورد عترت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ که خدا آنها را مصون از خطاء و گناه قرار داده،[5] تغيير و تحريف وجهي ندارد تا گفته شود همان احتمال تحريف که در سنت رسول الله مطرح است در مورد عترت او نيز هست.
رابعا در سند حديث که واژه «سنتي» آمده است کساني قرار گرفته اند که از نظر علم رجال متهم به جعل و کذب اند و اين مطلبي است که در کتب خود اهل سنت نسبت به راويان اين حديث آمده است بنابراين حديث ثقلين به آن کيفيتي که در برخي از کتاب هاي اهل سنت آمده فاقد اعتبار است.[6]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ وشنوه اي، شيخ قوام الدين، حديث الثقلين، دارالتقريب بين المذاهب الاسلامية، 1902م، تمام رساله.
2ـ زکريا برکات، علي درويش، قرة العين، بحديث الثقلين، موسسه الکوثر، 1422ق.
[1]. مکارم شيرازي، ناصر پيام قرآن، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ پنجم، 1381ش، ج9، ص64.
[2]. حاکم نيشابوري، المستدرک، بيروت، دارالمعرفة، 1406ق، ج3، ص109.
[3]. فصلت / 42.
[4]. ابن حجر، الصواعق المحرقة، ص151، به نقل از: وحيد خراساني، حسين، آشناي با اصول دين، قم، مدرسه باقر العلوم، چاپ سوم، 1388ش، ص132.
[5]. احزاب / 33.
[6]. ذهبي، ميزان الاعتدال، ج1، ص223، ج2، ص302، و ج3، ص407، و ج2، به نقل از: زکريا برکات، علي درويش، قرة العين، بحديث الثقلين، ص104، موسسه الکوثر، 1422ق.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۹۸
اهل سنت می گویند پیامبر فرمود من قرآن و سنت را برای شما گذاشتم و شیعه می گویند آن حضرت فرمود من قرآن و اهل بیت را در میان شما گذاشتم. کدام یکی درست می گوید؟
- نشان کردن
پرسش
اهل سنت می گویند پیامبر فرمود من قرآن و سنت را برای شما گذاشتم و شیعه می گویند آن حضرت فرمود من قرآن و اهل بیت را در میان شما گذاشتم. کدام یکی درست می گوید؟
پاسخ
حديث ثقلين به مناسبت هاي مختلف و در مکان هاي مختلف از وجود مبارک پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ صادر شده و در هر موردي که حضرت اين کلام را ايراد فرموده است راويان متعدد آن را روايت نموده و علماء شيعه و سني آن را در منابع روائي، تاريخي، تفسيري و کتب سيره ضبط کرده اند.
برخي گفته است چون اين حديث و سفارش را پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در مورد قرآن و اهل بيت ـ عليهم السلام ـ بارها بيان نموده است در حقيقت مي توان گفت يک حديث نيست بلکه چندين روايت است و روي همين جهت برخي از کلمات آن فرق مي کند در برخي «لن يفترقا» و در برخي «لايفترقان»، در برخي «ترکت فيکم» و در برخي ديگر «اني تارک فيکم...» آمده است.[1]
امّا پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بعد از واژه ثقلين آيا «کتاب الله و عترتي اهل بيتي» فرموده است يا «کتاب الله و سنتي» در برخي از منابع اهل سنت آمده است که حضرت به جاي عترتي «اهل بيتي و سنتي» فرموده است. امّا در بيشتر از منابع معتبر آنان همانند منابع شيعه «عترتي اهل بيتي» و «عترتي» تنها آمده است که در اينجا فقط به ذکر برخي از منابع روائي، تاريخي و تفسيري آنان اکتفاء مي شود.
1. صحيح مسلم، مسلم بن حجاج، بيروت، در احياء التراث العربي، ج4، ص1873
2. الحاکم النيشابوري، محمد بن عبدالله، المستدرک علي الصحيحين، ج3، ص109، بيروت، دارالمعرفة، 1406ق.
3. ابن کثير، اسماعيل، البداية و النهاية، ج5، ص228، بيروت، داراحياء التراث العربي، اول، 1408ق.
4. ابن سعد، الطبقات الکبري، ج2، ص194، بيروت، دار صادر، بي تا.
5. الطبراني، سليمان بن احمد، المعجم الکبير، ج3،ص 66، قاهره، مکتبة ابن تيمية، بي تا.
6. ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، ج6، ص375 دار احياء الکتب العربية، بي تا.
7. هندي، متقي، کنز العمال، ج1، ص186، بيروت، موسسه الرسالة، بي تا.
8. ابن عساکر، تاريخ مدينة دمشق، ج42، ص216، دارالفکر، بي تا.
9. السيوطي، جلال الدين، تفسير الدر المنثور، ج2، ص60، دار المعرفه، اول، 1365.
10. فخر رازي، محمد، تفسير کبير، ج4، ص176، بيروت، دارالفکر، 1415.
11. النسائي الشافعي، احمد بن شعيب، خصائص امير المؤمنين علي ـ عليه السلام ـ ص93، مکتبة النينوي، بي تا.
12. الهيثمي، نور الدين، مجمع الزوائد، ج9، ص163، بيروت درالکتب العلمية، 1408.
حاکم نيشاوري در مستدرک، ج3، ص109 روايت را از زيد بن ارقم اين گونه آورده است که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ فرمود: «... إني قد ترکت فيکم الثقلين احدهما اکبر من الاخر کتاب الله و عترتي...» دو چيز گرانبها و نفيس را ميان شما امتم مي گذارم که يکي بزرگتر از ديگري است، کتاب الله و عترة... ايشان مي گويد اين حديث طبق شرط مسلم وبخاري صحيح است وسند آن متصل و معتبر بوده و بيش از بيست نفر آن را به طور مستقيم از پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ روايت کرده است.[2]
بنابراين بر اساس منابع معتبر خود اهل سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ عترت و اهل بيت ـ عليهم السلام ـ خود را قرين قرآن قرار داده و در مورد آن دو به امت سفارش کرده که از آن دو جدا نشوند همان طوري که در قرآن، باطل از پيش رو و پشت سر راه ندارد[3] عترت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نيز معصوم بوده و از هر گونه خطاء و گناه بدوراند. ثانيا بر فرضي که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در يک موردي در تبيين الثقلين «کتاب الله و سنتي» فرموده باشد و آن دو را ضامن نجات بشر از گمراهي معرفي کرده باشد، بايد گفت بين «کتاب الله و سنتي» و «کتاب الله و عترتي» هيچ گونه منافاتي وجود ندارد چون سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ که روايات و سيره آن حضرت مي باشد، به تمام و کمال به وسيله عترت آن حضرت بيان شده است و نزد آنان است چون اهل خانه به آنچه در خانه است بيشتر و بهتر آشنا هستند.
ابن حجر يکي از متعصب ترين علما اهل سنت مي گويد اين فرموده پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در مورد اهل بيت که به آنان نياموزيد که از شما داناترند، دليل است که عترت آن حضرت دانايان به کتاب و سنت رسول الله ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ هستند و به همين جهت از بقيه علماء ممتازند و نيز به اين علت از باقي علما ممتازند که خداوند از آنان رجس را برده و آنان را پاکيزه کرده و تطهير شان نموده است. بعد ايشان اضافه مي کند که امام و عالم اهل بيت علي بن ابي طالب است به جهت زيادي علم او و استنباطات هاي دقيق او و از اين جهت ابوبکر گفت علي عترت رسول خدا است... .[4]
و البته حفظ و نشر سنت رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به وسيله اهل بيت ـ عليهم السلام ـ به موجب علم آنان هيچ منافاتي ندارد که برخي از روايات و سخنان پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به واسطه کساني ديگري نيز نقل و حفظ شده باشد.
ثالثا: در حديث ثقلين پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ تأکيد نموده است که مردم به اين دو چيز گرانبها تمسک نمايند و تأکيد و سفارش و اطاعت مطلق از آن دو بر عصمت آن چيزي که قرين قرآن است دلالت دارد و الاّ اگر معصوم نمي بود پيامبر اين گونه با قاطعيت به پيروي از آن دو تأکيد نمي نمود.
با عنايت به اين نکته مي توان گفت هر چند با تبعيت از قرآن و سنت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ممکن است انسان از ضلالت نجات يابد ولي اين مطلب در صورتي است که سنت رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از آفات جعل و تغيير و تبديل مصون مانده باشد در حالي که در ميان روايات رسيده، به وضوح روايات جعلي ديده مي شود و اين خود قرينه و شاهد بر اين مطلب مي تواند باشد که آن چه را پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در کنار قرآن قرار داده است «عترت و اهل بیت» مي باشد و نه «سنت»، چون اهل بيت ـ عليهم السلام ـ در هر حال مصون از خطا و گناه بوده و تحريف و تغيير در مورد آنان معناي درستي نمي تواند داشته باشد و آنها هستند که حافظ دين و سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي باشند امّا سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بدون نگهباني و حراست اوصياء پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ممکن است دستخوش تحريف و تغيير به نقيصه و زياده قرار گيرد و روشن است که سنت تحريف شده نمي تواند عامل نجات انسان از گمراهي و ضلالت باشد.
به بيان ديگر ما مدعي نيستيم که پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ حتي در يک موردي هم سفارش به حفظ «کتاب الله و سنت» خود نکرده است بلکه مي گوئيم اگر فرضا اين سفارش را در يک مورد کرده در قبال آن در چندين مورد سفارش به تمسک به قرآن و عترت خويش نموده است و مسأله تأمين سعادت و نجات انسان از ضلالت، با «کتاب الله و عترت و اهل بیت» تناسب بيشتر دارد چون عترت هم مي تواند کتاب الله را معصومانه تبيين نمايد و هم سنت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را به درستي حفظ و نشر کند و هم در مورد عترت پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ که خدا آنها را مصون از خطاء و گناه قرار داده،[5] تغيير و تحريف وجهي ندارد تا گفته شود همان احتمال تحريف که در سنت رسول الله مطرح است در مورد عترت او نيز هست.
رابعا در سند حديث که واژه «سنتي» آمده است کساني قرار گرفته اند که از نظر علم رجال متهم به جعل و کذب اند و اين مطلبي است که در کتب خود اهل سنت نسبت به راويان اين حديث آمده است بنابراين حديث ثقلين به آن کيفيتي که در برخي از کتاب هاي اهل سنت آمده فاقد اعتبار است.[6]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ وشنوه اي، شيخ قوام الدين، حديث الثقلين، دارالتقريب بين المذاهب الاسلامية، 1902م، تمام رساله.
2ـ زکريا برکات، علي درويش، قرة العين، بحديث الثقلين، موسسه الکوثر، 1422ق.
[1]. مکارم شيرازي، ناصر پيام قرآن، تهران، دارالکتب الاسلاميه، چاپ پنجم، 1381ش، ج9، ص64.
[2]. حاکم نيشابوري، المستدرک، بيروت، دارالمعرفة، 1406ق، ج3، ص109.
[3]. فصلت / 42.
[4]. ابن حجر، الصواعق المحرقة، ص151، به نقل از: وحيد خراساني، حسين، آشناي با اصول دين، قم، مدرسه باقر العلوم، چاپ سوم، 1388ش، ص132.
[5]. احزاب / 33.
[6]. ذهبي، ميزان الاعتدال، ج1، ص223، ج2، ص302، و ج3، ص407، و ج2، به نقل از: زکريا برکات، علي درويش، قرة العين، بحديث الثقلين، ص104، موسسه الکوثر، 1422ق.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۹۸
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.