اينکه ما به دليل مسلمان و شيعه بودن والدينمان مسلمان و شيعه هستيم و خودمان با تحقيق به اين دين نرسيديم آيا کارمان و دينمان ارزشي دارد؟
اينکه ما به دليل مسلمان و شيعه بودن والدينمان مسلمان و شيعه هستيم و خودمان با تحقيق به اين دين نرسيديم آيا کارمان و دينمان ارزشي دارد؟
پرسش
پاسخ
انسان در بدو تکلیف چارهای از تدین به دین والدین و جامعهای که در آن زندگی میکند ندارد حالا چه با تقلید باشد و چه با علم اجمالی و اطمئنانی که از فضای حاکم برای انسان حاصل می شود ولی در عین حال هر انسانی در حد توانایی عقلی و فکری خود به یک سلسله سوالاتی حتی در زمان قبل از تکلیف مواجه می شود و پاسخ آنها را و لو به صورت اجمال دریافت میکند و به آنها معتقد می گردد و لو به مرور زمان و با رشد فکری و عقلی به پاسخ سوالات غامض تری می رسد و این مقدار علم و یقین در ایمان و اسلام انسان کفایت میکند. البته این مطلب هم قابل توجه می باشد که مراتب ایمان مسلمانان با هم تفاوت دارد و لذا ایمان هر کسی به تناسب علم و یقین او ارزش گذاری می شود. و حتی ممکن است یک عامی که هیچ دسترسی به استدلال و برهان نداشته باشد از طریق فطرت سالم و پاک خود به یقینی رسیده باشد که برخی از کسانی که مسلط بر علوم عقلی و منطق هستند از آن یقین و علم بی بهره باشند.
به هر حال انسان وقتی به رشد فکری و عقلی رسید این راه برای او باز است که درباره دین و مذهبی که آن را از والدین یا جامعه پذیرفته است و نیز در باره ادیان و مذاهب دیگر تحقیق کند و با برهان و استدلال راه خود را انتخاب نماید.
دین مبین اسلام بر مساله تعقل و تفکر تأکيد به سزايي دارد و در آيات متعددي انسان را به سوي اين امر دعوت نموده است، از جمله اين آيه است که مي فرمايد: «در آفرينش آسمان ها و زمين آمد و شد شب و روز و کشتي هايي که در دريا به سود مردم در حرکتند و آبي که خداوند از آسمان نازل کرد و با آن زمين را پس از مرگ زنده نموده و انواع جنبندگان را در آن گسترده و همچنين در تغيير مسير بادها و ابرهايي که در ميان زمين و آسمان معلقند، نشانه هايي است براي مردمي که عقل دارند و مي انديشند».[1] و لذا پذیرش دین و مذهب از راه تقلید و پیروی از اجداد و والدین در اسلام قابل قبول نمی باشد و قرآن کريم آن را مردود شمرده و در يکي از آيات چنين بازگو شده است: «و هنگامي که به آنها گفته شود از آن چه خدا نازل کرده پيروي کنيد مي گويند: بلکه ما از آن چه پدران خود را يافتيم پيروي مي نماييم، آيا نه اين است که پدران آنها تعقل نکردند و هدايت نشدند؟».[2] آيه 171 سوره بقره کساني را که در آيات و گفتار انبياء تعقل نميکنند به حيوانات کور و کر و لال تشبيه نموده و آيه 22 سوره انفال کساني را بدترين جانور در نزد خدا معرفي نموده که در برابر سخن حق کور و کر و لال اند و از عقل خود کار نمي گيرند. البته بهره گيري از عقل براي کسي که مقدور نيست تقصيري نخواهد داشت اما بر نوع انسان که از قدرت تفکر و تعقل برخوردار مي باشد لازم است که تا حد ممکن تلاش خود را در مستدل نمودن عقاید اسلامی مبذول بدارد و بیشتر از توان تکلیفی ندارد چرا که خداوند فرموده است:« لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها[3]»؛ «خداوند هيچ كس را، جز به اندازه تواناييش، تكليف نمىكند.»
به هر حال کسی که این توانایی را دارد که بتواند با تفکر و تعقل حقانیت دین اسلام را به دست آورد و با آگاهی و بینش به آن ایمان آورد بر او لازم است در این راستا از فکر و عقل خود استفاده کند. و این قدرت با مراتب مختلف در نوع انسان وجود دارد و لزومی ندارد که یک مسلمان دقیق ترین مسائل اعتقادی را با برهان و استدلال به دست آورده و سپس به آن معتقد شود بلکه اعتقاد به یک سلسله اصول کلی مثل توحید و نبوت و معاد و لو با استدلال اجمالی باشد کافی در ایمان و اسلام می باشد.
بنابراین از نظر مذهب امامیه که عوام مکلف است بر حقانیت اصول دین علم داشته باشد و آنها را از باطل بشناسد در حد توان، به دست آوردن این علم کافی است و کشف مسائل سخت و غامض بر عوام و حتی بر غیر عوام واجب نمی باشد. اما عوامی که اصلا قدرت بر تمییز حق از باطل ندارند هیچ چیزی بر او واجب نیست و در این حوزه تکلیفی ندارند و مانند بهائم و اطفال می باشند.[4]
اما برخی از علماء بر این باور اند که در اعتقادات کلامی مطابقت با نفس الامر کافی است و نیازی نیست که خود انسان با دلایل علم به این مطابقت داشته باشد بلکه تقلید را در اصول دین نیز کافی می داند ولی این قول بسیار نادر است و اکثر علماء مطابقت نفس الامری و تقلید را در اصول دین جایز و کافی نمی دانند بلکه اصول عقاید باید با دلایل عقلی برای انسان ثابت شده باشد.[5]
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۷۷
اينکه ما به دليل مسلمان و شيعه بودن والدينمان مسلمان و شيعه هستيم و خودمان با تحقيق به اين دين نرسيديم آيا کارمان و دينمان ارزشي دارد؟
- نشان کردن
پرسش
اينکه ما به دليل مسلمان و شيعه بودن والدينمان مسلمان و شيعه هستيم و خودمان با تحقيق به اين دين نرسيديم آيا کارمان و دينمان ارزشي دارد؟
پاسخ
انسان در بدو تکلیف چارهای از تدین به دین والدین و جامعهای که در آن زندگی میکند ندارد حالا چه با تقلید باشد و چه با علم اجمالی و اطمئنانی که از فضای حاکم برای انسان حاصل می شود ولی در عین حال هر انسانی در حد توانایی عقلی و فکری خود به یک سلسله سوالاتی حتی در زمان قبل از تکلیف مواجه می شود و پاسخ آنها را و لو به صورت اجمال دریافت میکند و به آنها معتقد می گردد و لو به مرور زمان و با رشد فکری و عقلی به پاسخ سوالات غامض تری می رسد و این مقدار علم و یقین در ایمان و اسلام انسان کفایت میکند. البته این مطلب هم قابل توجه می باشد که مراتب ایمان مسلمانان با هم تفاوت دارد و لذا ایمان هر کسی به تناسب علم و یقین او ارزش گذاری می شود. و حتی ممکن است یک عامی که هیچ دسترسی به استدلال و برهان نداشته باشد از طریق فطرت سالم و پاک خود به یقینی رسیده باشد که برخی از کسانی که مسلط بر علوم عقلی و منطق هستند از آن یقین و علم بی بهره باشند.
به هر حال انسان وقتی به رشد فکری و عقلی رسید این راه برای او باز است که درباره دین و مذهبی که آن را از والدین یا جامعه پذیرفته است و نیز در باره ادیان و مذاهب دیگر تحقیق کند و با برهان و استدلال راه خود را انتخاب نماید.
دین مبین اسلام بر مساله تعقل و تفکر تأکيد به سزايي دارد و در آيات متعددي انسان را به سوي اين امر دعوت نموده است، از جمله اين آيه است که مي فرمايد: «در آفرينش آسمان ها و زمين آمد و شد شب و روز و کشتي هايي که در دريا به سود مردم در حرکتند و آبي که خداوند از آسمان نازل کرد و با آن زمين را پس از مرگ زنده نموده و انواع جنبندگان را در آن گسترده و همچنين در تغيير مسير بادها و ابرهايي که در ميان زمين و آسمان معلقند، نشانه هايي است براي مردمي که عقل دارند و مي انديشند».[1] و لذا پذیرش دین و مذهب از راه تقلید و پیروی از اجداد و والدین در اسلام قابل قبول نمی باشد و قرآن کريم آن را مردود شمرده و در يکي از آيات چنين بازگو شده است: «و هنگامي که به آنها گفته شود از آن چه خدا نازل کرده پيروي کنيد مي گويند: بلکه ما از آن چه پدران خود را يافتيم پيروي مي نماييم، آيا نه اين است که پدران آنها تعقل نکردند و هدايت نشدند؟».[2] آيه 171 سوره بقره کساني را که در آيات و گفتار انبياء تعقل نميکنند به حيوانات کور و کر و لال تشبيه نموده و آيه 22 سوره انفال کساني را بدترين جانور در نزد خدا معرفي نموده که در برابر سخن حق کور و کر و لال اند و از عقل خود کار نمي گيرند. البته بهره گيري از عقل براي کسي که مقدور نيست تقصيري نخواهد داشت اما بر نوع انسان که از قدرت تفکر و تعقل برخوردار مي باشد لازم است که تا حد ممکن تلاش خود را در مستدل نمودن عقاید اسلامی مبذول بدارد و بیشتر از توان تکلیفی ندارد چرا که خداوند فرموده است:« لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَها[3]»؛ «خداوند هيچ كس را، جز به اندازه تواناييش، تكليف نمىكند.»
به هر حال کسی که این توانایی را دارد که بتواند با تفکر و تعقل حقانیت دین اسلام را به دست آورد و با آگاهی و بینش به آن ایمان آورد بر او لازم است در این راستا از فکر و عقل خود استفاده کند. و این قدرت با مراتب مختلف در نوع انسان وجود دارد و لزومی ندارد که یک مسلمان دقیق ترین مسائل اعتقادی را با برهان و استدلال به دست آورده و سپس به آن معتقد شود بلکه اعتقاد به یک سلسله اصول کلی مثل توحید و نبوت و معاد و لو با استدلال اجمالی باشد کافی در ایمان و اسلام می باشد.
بنابراین از نظر مذهب امامیه که عوام مکلف است بر حقانیت اصول دین علم داشته باشد و آنها را از باطل بشناسد در حد توان، به دست آوردن این علم کافی است و کشف مسائل سخت و غامض بر عوام و حتی بر غیر عوام واجب نمی باشد. اما عوامی که اصلا قدرت بر تمییز حق از باطل ندارند هیچ چیزی بر او واجب نیست و در این حوزه تکلیفی ندارند و مانند بهائم و اطفال می باشند.[4]
اما برخی از علماء بر این باور اند که در اعتقادات کلامی مطابقت با نفس الامر کافی است و نیازی نیست که خود انسان با دلایل علم به این مطابقت داشته باشد بلکه تقلید را در اصول دین نیز کافی می داند ولی این قول بسیار نادر است و اکثر علماء مطابقت نفس الامری و تقلید را در اصول دین جایز و کافی نمی دانند بلکه اصول عقاید باید با دلایل عقلی برای انسان ثابت شده باشد.[5]
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۷۷
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.