در ميان اهل سنت اين عقيده شبهه برانگيز و جنجالي وجود دارد که جناب عايشه که از همسران پيامبر بوده ام المومنين است آیا با اينکه عايشه دست به خيانات بزرگي زده است باز هم او در خور احترام است و آيا صحيح است که بگوييم در حالت کلي توهين به همسران پيامبر گناه بزرگي است؟
در ميان اهل سنت اين عقيده شبهه برانگيز و جنجالي وجود دارد که جناب عايشه که از همسران...
پرسش
پاسخ
القابي که براي عايشه و زنان پيامبر عنوان شده طبق آيه قرآن «وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ[1]»؛ زنان رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مادران امتند» حکمى است شرعى و مخصوص به آن جناب، و معنايش اين است که همانطور که احترام مادر، بر هر مسلمان واجب، و ازدواج با او حرام است، همچنين احترام همسران رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر همه آنان واجب، و ازدواج با آنان بر همه حرام است، و لذاست که در آيات بعد به مساله حرمت نکاح با آنان تصريح نموده و مى فرمايد: «وَ لا أَنْ تَنْکحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدا[2]»؛ «و مطلقاً [نبايد] زنانش را پس از [مرگ] او به نكاح خود درآوريد، چرا كه اين [كار] نزد خدا همواره [گناهى] بزرگ است.». لذا در عبارتى که از «ام سلمه» يکى ديگر از همسران پيامبر نقل شده مى خوانيم که مى گويد: «انا ام الرجال منکم و النساء؛ من مادر مردان و زنان شما هستم».[3]
پس تشبيه همسران رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به مادران، تشبيه در بعضى از آثار مادرى است، نه همه آنها، چون مادر به غير از وجوب احترام و حرمت نکاح، آثار ديگرى نيز دارد، از فرزند خود ارث مى برد، و فرزند از او ارث مى برد، و نظر کردن به روى او جائز است، و با دخترانى که از شوهر ديگر دارد نمى شود ازدواج کرد، چون خواهر مادرى آدمى است، و نيز پدر و مادر، مادر، جد و جده آدمى است، و برادرانش دايى، و خواهرانش خاله انسان است، ولى همسران رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به غير از آن دو حکم، احکام ديگر مادرى را ندارند.[4]
اين ارتباط و پيوند معنوى، تنها تاثيرش مساله «حفظ احترام» و «حرمت ازدواج» با زنان پيامبر بود، وگرنه از نظر مساله ارث و همچنين ساير محرمات «نسبى» و «سببى»، کمترين اثرى ندارد، يعنى مسلمانان حق داشتند، با دختران پيامبر ازدواج کنند، در حالى که هيچکس با دختر مادر خود نمى تواند ازدواج کند، و نيز مساله محرميت و نگاه کردن به همسران پيامبر براى هيچکس جز محارم آنها مجاز نبود.[5] پس اين نوعي محدوديت براي آنها به حساب مي آيد نه يک صفت و لقب که دربردارنده نوعي شأن و منزلت دائمي باشد.
اما خداوند همسران پيامبر را مادران مؤمنين قرار داده ولى مشروط به اينکه ايجاد فتنه و حادثه نکنند و هتک حرمت و حريم پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را ننمايند پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ طلاق آنان را در اختيار حضرت على عليه السلام قرارداد و فرمود آنها بشرف امومة و مادرى مؤمنين مفتخرند مادامى که در منزل خود نشسته و حفظ حريم و ناموس آن حضرت و موقعيت خود را نمايند اما اگر از منزل بيرون زدند و با خليفه بلا فصل پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب ـ عليه السلام ـ جنگيدند آن حضرت مختار است که آنها را طلاق گويد تا از شرافت مادرى ساقط شوند.[6]
عايشه با توجه به اينکه زني بود که در کنار پيامبر زندگي کرده و از وجود آن حضرت و قداستش به احترام و جايگاهي رسيده بود و مي توانست ضمن حفظ اين جايگاه و بزرگي سبب آن را در خود رشد دهد و از مصاديق قرآني که آنان را مادران مؤمنين مورد خطاب قرار داده بود،[7] تجلي کند و در کنار ياران و همسران ديگر حياتي پر از معنويت داشته باشد، اما به جهت دارا بودن ويژگي هاي خاص اين مقام را از دست دادکه مي توان به مواردي از آن اشاره نمود:
اولا به جهت روحيات او و تأثير پذيري از ديگران مثل طلحه و زبير دو يار ديرين پيامبر(ص) که نسبتي با عايشه داشتند او را فريب داده و بر عليه حکومت علوي تحريک نموده و از قداست او به عنوان يادگار پيامبراکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر عليه اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ سود جستند، آنها او را با انگيزه هاي سياسي و نيرنگ آلود خود همراه کردند و به بهانهی انجام حج از خانه اش بيرون کشيدند و جنگي معروف بنام جمل را در پيرامون عايشه و شترش پديدار ساختند که دل اهل اسلام را آزردند و عزيزترين کس پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ (علي) را به رنج و زحمت انداختند و گسستي بزرگ در دل جهان اسلام به وجود آورده و ياغياني چون معاويه را جرأت مقابله و جنگ با امام علي ـ عليه السلام ـ دادند، پس از جنگ جمل بود که معاويه در مقابل امام به جنگ برخاست. عايشه در اين جنگ به همراه طلحه و زبير در واقع رهبري مخالفان علي ـ عليه السلام ـ را بر عهده داشت. آنها به بهانه خون خواهي از عثمان با علي ـ عليه السلام ـ جنگيدند، در جنگ جمل، طلحه و زبير کشته شدند و عايشه که سوار بر شتر، افراد را بر ضد علي ـ عليه السلام ـ تحريک مي کرد، پس از اينکه شترش پي شد به اسارت علي ـ عليه السلام ـ در آمد.[8]
در حالي که پيامبر بر اساس علم نبوت، او را از اين مسئله نهي کرده بود باز او به اين عمل مبادرت نمود. ابن اعثم کوفي مي نويسد: «عايشه در خانه عبد الله بن خلف خزاعي بود که علي ـ عليه السلام ـ نزد وي آمد و گفت: اي عايشه مگر از ره سپردن نهي نشده بودي.[9] عايشه گفت: اي پسر ابو طالب اکنون که پيروز شده اي ببخش. حضرت فرمود: به مدينه باز گرد به همان خانه ات که پيامبر تو را فرموده است در آن آرام گير.
سپس حضرت هفتاد زن از قبيله «عبدالقيس را در لباس مردانه فرستاد تا او را به مدينه برسانند».[10]
مسعودي مي نويسد: عايشه چون به مدينه رسيد.. گفت: «آرزو دارم نرفته بودم گرچه چنين و چنان مي شد».[11] در تاريخ آمده است: عايشه هر گاه از جنگ جمل ياد مي کرد به حدي مي گريست که مقنعه او از اشک هايش تر ميگشت و بيهوش مي شد و گاهگاهي مي گفت: کاش پيش از آنکه به بصره مي رفتم بيست سال قبل از آن مرده بودم تا مرتکب چنين عملي نمي شدم.[12]
از طرفي ديگر عايشه داراي اخلاقي جاه طلب، تندخو، عصبي و سرکش بود. تيز هوشي، تصميم گيري و نيز رشک و حسادت شديد، جزء شخصيت بارز عايشه به حساب مي آيد. عايشه بر شوهرش پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سخت حسود بود و اين حسادت به حدي بود که حاضر نبود جز خودش ديگري هم در دل شوهرش جايي داشته باشد. عايشه شيفته و ديوانه خويشان و بستگان خود بود و نسبت به آنان تعصبي شديد داشت طوري که اگر منافعشان به خطر مي افتاد خود را سخت مي باخت و موقعيت خويش را فراموش ميکرد و از جانب داري در راه منافع آن ها به هيچ وجه خودداري نمي کرد.[13]
و به جهت همين خصوصيت، عايشه نسبت به خاندان اهل بيت عليهم السلام حسادت مي کرد عايشه نه تنها نسبت به علي ـ عليه السّلام ـ دشمني مي ورزيد بلکه از فاطمه ـ سلام الله عليها ـ و حسن و حسين ـ عليهما السّلام ـ هم دوري مي کرد، چنان که ابويعقوب ميگويد: چون فاطمه ـ سلام الله عليها ـ درگذشت همهی همسران پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ براي تسليت نزد بني هاشم آمدند جز عايشه که نيامد و تظاهر به بيماري کرد و از او براي علي ـ عليه السّلام ـ سخني نقل کردند که دلالت بر شادي او داشت».[14] عايشه خود را از حسن و حسين مستور مي ساخت و با آنان مانند نامحرم رفتار مي نمود، با اين که ابن عباس بر او اعتراض مي کرد و مي گفت که حسن و حسين ـ عليهما السلام ـ نسبت به عايشه محرم هستند».[15] عايشه اين عداوت را تا بدانجا پيش برد که «مانع دفن امام حسن ـ عليه السّلام ـ در کنار جدّش رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ شد».[16]
حال اين نوع عملکرد در برخورد را در کنار اين فرمايش پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ درباره اميرالمؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ و اهل بيت عليهم السلام مي گذاريم که فرمود: هر که علي را دوست بدارد مرا دوست داشته است و هر که علي را دشمن بدارد مرا دشمن داشته و هرکه علي را اذيت نمايد مرا اذيت کرده است و هرکه مرا اذيت کند خدا را اذيت نموده است».[17] با توجه به اين مطالب آيا مي توان جايگاهي براي عايشه عنوان داشت و براي او احترامي قائل شد.
اما در مورد توهين اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ فرمودند: عايشه عقده هاي دروني که نسبت به من داشت او را به جوشش درآورد؛ آزاري به من رسانيد که درباره کسي چنين آزاري را روا نداشت ولي با اين حال من او را همانند گذشته مورد احترام و نيکويي خود قرار داده اعمال نيک و بد او را به خدا وا مي گذارم. خداست هر کسي را بخواهد در مقابل جرم و گناهش مجازات مي نمايد و يا او را مورد عفو قرار مي دهد.[18]
بنابراين به طور کلي توهين به همسران پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر هيچ کسي روا نيست، لکن بيان واقعيات و جرم هاي آنان مشمول توهين نمي گردد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ نقش عايشه در تاريخ اسلام، سيد مرتضي عسگري.
[1]. احزاب / 6.
[2]. احزاب / 53.
.[3] روح المعانى ذيل آيات مورد بحث.
[4]. طباطبايي، سيد محمدحسين، تفسير الميزان، ترجمه موسوى همدانى، قم، جامعه مدرسين، چاپ پنجم، 1374ش، ج16، ص414.
[5]. مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، چاپ اول، 1374ش، ج17، ص205.
[6]. ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، مترجمان، تهران، انتشارات فراهانى، چاپ اول، 1360ش، ج20، ص22.
[7]. احزاب / 6. پيامبر نسبت به مومنان ولايت دارد و زنانش مادران مومنين هستند.
[8]. ابن قتيبه دينوري، الامامه و السياسه، ترجمه سيد ناصر طباطبايي، تهران، ققنوس، 1380ش، ص104.
[9]. اشاره به دستور پيامبر اکرم(ص) که به همسران خويش دستور داد در خانه بمانند.
[10]. ابن اعثم کوفي، الفتوح، ترجمه مستوفي هروي، تهران، آموزش و انقلاب اسلامي، 1372ش، ص438 ـ 435.
[11]. علي بن حسن، مسعودي، مروج الذهب، ترجمه ابوالقاسم پاينده، تهران، علمي و فرهنگي، 1374ش، ص728.
[12]. ابن اعثم کوفي، همان، ص441.
[13]. عسگري، سيد مرتضي، نقش عايشه در تاريخ اسلام، تهران، مجمع علمي اسلامي، چاپ ششم، 1373، ج1، ص47.
[14]. ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، بيروت، داراحياء التراث العربي، 1407ق، ج9، ص198.
[15]. نقش عايشه در تاريخ اسلام، همان، ج2، ص282، به نقل از: الطبقات الكبري، ج8، ص83.
[16]. احمد بن ابي يعقوب، تاريخ يعقوبي، قم، امير، چاپ اول، 1373ق، ج2، ص225.
[17]. سيوطي، جلال الدين ، تاريخ الخلفاء، قم، انتشارات شريف رضي، ص173.
[18]. نقش عايشه در اسلام، همان، ص220 ـ 293.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۱۴۴
در ميان اهل سنت اين عقيده شبهه برانگيز و جنجالي وجود دارد که جناب عايشه که از همسران...
- نشان کردن
پرسش
در ميان اهل سنت اين عقيده شبهه برانگيز و جنجالي وجود دارد که جناب عايشه که از همسران پيامبر بوده ام المومنين است آیا با اينکه عايشه دست به خيانات بزرگي زده است باز هم او در خور احترام است و آيا صحيح است که بگوييم در حالت کلي توهين به همسران پيامبر گناه بزرگي است؟
پاسخ
القابي که براي عايشه و زنان پيامبر عنوان شده طبق آيه قرآن «وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ[1]»؛ زنان رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مادران امتند» حکمى است شرعى و مخصوص به آن جناب، و معنايش اين است که همانطور که احترام مادر، بر هر مسلمان واجب، و ازدواج با او حرام است، همچنين احترام همسران رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر همه آنان واجب، و ازدواج با آنان بر همه حرام است، و لذاست که در آيات بعد به مساله حرمت نکاح با آنان تصريح نموده و مى فرمايد: «وَ لا أَنْ تَنْکحُوا أَزْواجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدا[2]»؛ «و مطلقاً [نبايد] زنانش را پس از [مرگ] او به نكاح خود درآوريد، چرا كه اين [كار] نزد خدا همواره [گناهى] بزرگ است.». لذا در عبارتى که از «ام سلمه» يکى ديگر از همسران پيامبر نقل شده مى خوانيم که مى گويد: «انا ام الرجال منکم و النساء؛ من مادر مردان و زنان شما هستم».[3]
پس تشبيه همسران رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به مادران، تشبيه در بعضى از آثار مادرى است، نه همه آنها، چون مادر به غير از وجوب احترام و حرمت نکاح، آثار ديگرى نيز دارد، از فرزند خود ارث مى برد، و فرزند از او ارث مى برد، و نظر کردن به روى او جائز است، و با دخترانى که از شوهر ديگر دارد نمى شود ازدواج کرد، چون خواهر مادرى آدمى است، و نيز پدر و مادر، مادر، جد و جده آدمى است، و برادرانش دايى، و خواهرانش خاله انسان است، ولى همسران رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به غير از آن دو حکم، احکام ديگر مادرى را ندارند.[4]
اين ارتباط و پيوند معنوى، تنها تاثيرش مساله «حفظ احترام» و «حرمت ازدواج» با زنان پيامبر بود، وگرنه از نظر مساله ارث و همچنين ساير محرمات «نسبى» و «سببى»، کمترين اثرى ندارد، يعنى مسلمانان حق داشتند، با دختران پيامبر ازدواج کنند، در حالى که هيچکس با دختر مادر خود نمى تواند ازدواج کند، و نيز مساله محرميت و نگاه کردن به همسران پيامبر براى هيچکس جز محارم آنها مجاز نبود.[5] پس اين نوعي محدوديت براي آنها به حساب مي آيد نه يک صفت و لقب که دربردارنده نوعي شأن و منزلت دائمي باشد.
اما خداوند همسران پيامبر را مادران مؤمنين قرار داده ولى مشروط به اينکه ايجاد فتنه و حادثه نکنند و هتک حرمت و حريم پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را ننمايند پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ طلاق آنان را در اختيار حضرت على عليه السلام قرارداد و فرمود آنها بشرف امومة و مادرى مؤمنين مفتخرند مادامى که در منزل خود نشسته و حفظ حريم و ناموس آن حضرت و موقعيت خود را نمايند اما اگر از منزل بيرون زدند و با خليفه بلا فصل پيغمبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب ـ عليه السلام ـ جنگيدند آن حضرت مختار است که آنها را طلاق گويد تا از شرافت مادرى ساقط شوند.[6]
عايشه با توجه به اينکه زني بود که در کنار پيامبر زندگي کرده و از وجود آن حضرت و قداستش به احترام و جايگاهي رسيده بود و مي توانست ضمن حفظ اين جايگاه و بزرگي سبب آن را در خود رشد دهد و از مصاديق قرآني که آنان را مادران مؤمنين مورد خطاب قرار داده بود،[7] تجلي کند و در کنار ياران و همسران ديگر حياتي پر از معنويت داشته باشد، اما به جهت دارا بودن ويژگي هاي خاص اين مقام را از دست دادکه مي توان به مواردي از آن اشاره نمود:
اولا به جهت روحيات او و تأثير پذيري از ديگران مثل طلحه و زبير دو يار ديرين پيامبر(ص) که نسبتي با عايشه داشتند او را فريب داده و بر عليه حکومت علوي تحريک نموده و از قداست او به عنوان يادگار پيامبراکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر عليه اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ سود جستند، آنها او را با انگيزه هاي سياسي و نيرنگ آلود خود همراه کردند و به بهانهی انجام حج از خانه اش بيرون کشيدند و جنگي معروف بنام جمل را در پيرامون عايشه و شترش پديدار ساختند که دل اهل اسلام را آزردند و عزيزترين کس پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ (علي) را به رنج و زحمت انداختند و گسستي بزرگ در دل جهان اسلام به وجود آورده و ياغياني چون معاويه را جرأت مقابله و جنگ با امام علي ـ عليه السلام ـ دادند، پس از جنگ جمل بود که معاويه در مقابل امام به جنگ برخاست. عايشه در اين جنگ به همراه طلحه و زبير در واقع رهبري مخالفان علي ـ عليه السلام ـ را بر عهده داشت. آنها به بهانه خون خواهي از عثمان با علي ـ عليه السلام ـ جنگيدند، در جنگ جمل، طلحه و زبير کشته شدند و عايشه که سوار بر شتر، افراد را بر ضد علي ـ عليه السلام ـ تحريک مي کرد، پس از اينکه شترش پي شد به اسارت علي ـ عليه السلام ـ در آمد.[8]
در حالي که پيامبر بر اساس علم نبوت، او را از اين مسئله نهي کرده بود باز او به اين عمل مبادرت نمود. ابن اعثم کوفي مي نويسد: «عايشه در خانه عبد الله بن خلف خزاعي بود که علي ـ عليه السلام ـ نزد وي آمد و گفت: اي عايشه مگر از ره سپردن نهي نشده بودي.[9] عايشه گفت: اي پسر ابو طالب اکنون که پيروز شده اي ببخش. حضرت فرمود: به مدينه باز گرد به همان خانه ات که پيامبر تو را فرموده است در آن آرام گير.
سپس حضرت هفتاد زن از قبيله «عبدالقيس را در لباس مردانه فرستاد تا او را به مدينه برسانند».[10]
مسعودي مي نويسد: عايشه چون به مدينه رسيد.. گفت: «آرزو دارم نرفته بودم گرچه چنين و چنان مي شد».[11] در تاريخ آمده است: عايشه هر گاه از جنگ جمل ياد مي کرد به حدي مي گريست که مقنعه او از اشک هايش تر ميگشت و بيهوش مي شد و گاهگاهي مي گفت: کاش پيش از آنکه به بصره مي رفتم بيست سال قبل از آن مرده بودم تا مرتکب چنين عملي نمي شدم.[12]
از طرفي ديگر عايشه داراي اخلاقي جاه طلب، تندخو، عصبي و سرکش بود. تيز هوشي، تصميم گيري و نيز رشک و حسادت شديد، جزء شخصيت بارز عايشه به حساب مي آيد. عايشه بر شوهرش پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سخت حسود بود و اين حسادت به حدي بود که حاضر نبود جز خودش ديگري هم در دل شوهرش جايي داشته باشد. عايشه شيفته و ديوانه خويشان و بستگان خود بود و نسبت به آنان تعصبي شديد داشت طوري که اگر منافعشان به خطر مي افتاد خود را سخت مي باخت و موقعيت خويش را فراموش ميکرد و از جانب داري در راه منافع آن ها به هيچ وجه خودداري نمي کرد.[13]
و به جهت همين خصوصيت، عايشه نسبت به خاندان اهل بيت عليهم السلام حسادت مي کرد عايشه نه تنها نسبت به علي ـ عليه السّلام ـ دشمني مي ورزيد بلکه از فاطمه ـ سلام الله عليها ـ و حسن و حسين ـ عليهما السّلام ـ هم دوري مي کرد، چنان که ابويعقوب ميگويد: چون فاطمه ـ سلام الله عليها ـ درگذشت همهی همسران پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ براي تسليت نزد بني هاشم آمدند جز عايشه که نيامد و تظاهر به بيماري کرد و از او براي علي ـ عليه السّلام ـ سخني نقل کردند که دلالت بر شادي او داشت».[14] عايشه خود را از حسن و حسين مستور مي ساخت و با آنان مانند نامحرم رفتار مي نمود، با اين که ابن عباس بر او اعتراض مي کرد و مي گفت که حسن و حسين ـ عليهما السلام ـ نسبت به عايشه محرم هستند».[15] عايشه اين عداوت را تا بدانجا پيش برد که «مانع دفن امام حسن ـ عليه السّلام ـ در کنار جدّش رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ شد».[16]
حال اين نوع عملکرد در برخورد را در کنار اين فرمايش پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ درباره اميرالمؤمنين علي ـ عليه السّلام ـ و اهل بيت عليهم السلام مي گذاريم که فرمود: هر که علي را دوست بدارد مرا دوست داشته است و هر که علي را دشمن بدارد مرا دشمن داشته و هرکه علي را اذيت نمايد مرا اذيت کرده است و هرکه مرا اذيت کند خدا را اذيت نموده است».[17] با توجه به اين مطالب آيا مي توان جايگاهي براي عايشه عنوان داشت و براي او احترامي قائل شد.
اما در مورد توهين اميرمؤمنان علي ـ عليه السلام ـ فرمودند: عايشه عقده هاي دروني که نسبت به من داشت او را به جوشش درآورد؛ آزاري به من رسانيد که درباره کسي چنين آزاري را روا نداشت ولي با اين حال من او را همانند گذشته مورد احترام و نيکويي خود قرار داده اعمال نيک و بد او را به خدا وا مي گذارم. خداست هر کسي را بخواهد در مقابل جرم و گناهش مجازات مي نمايد و يا او را مورد عفو قرار مي دهد.[18]
بنابراين به طور کلي توهين به همسران پيامبر ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ بر هيچ کسي روا نيست، لکن بيان واقعيات و جرم هاي آنان مشمول توهين نمي گردد.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ نقش عايشه در تاريخ اسلام، سيد مرتضي عسگري.
[1]. احزاب / 6.
[2]. احزاب / 53.
.[3] روح المعانى ذيل آيات مورد بحث.
[4]. طباطبايي، سيد محمدحسين، تفسير الميزان، ترجمه موسوى همدانى، قم، جامعه مدرسين، چاپ پنجم، 1374ش، ج16، ص414.
[5]. مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية، چاپ اول، 1374ش، ج17، ص205.
[6]. ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، مترجمان، تهران، انتشارات فراهانى، چاپ اول، 1360ش، ج20، ص22.
[7]. احزاب / 6. پيامبر نسبت به مومنان ولايت دارد و زنانش مادران مومنين هستند.
[8]. ابن قتيبه دينوري، الامامه و السياسه، ترجمه سيد ناصر طباطبايي، تهران، ققنوس، 1380ش، ص104.
[9]. اشاره به دستور پيامبر اکرم(ص) که به همسران خويش دستور داد در خانه بمانند.
[10]. ابن اعثم کوفي، الفتوح، ترجمه مستوفي هروي، تهران، آموزش و انقلاب اسلامي، 1372ش، ص438 ـ 435.
[11]. علي بن حسن، مسعودي، مروج الذهب، ترجمه ابوالقاسم پاينده، تهران، علمي و فرهنگي، 1374ش، ص728.
[12]. ابن اعثم کوفي، همان، ص441.
[13]. عسگري، سيد مرتضي، نقش عايشه در تاريخ اسلام، تهران، مجمع علمي اسلامي، چاپ ششم، 1373، ج1، ص47.
[14]. ابن ابي الحديد، شرح نهج البلاغه، بيروت، داراحياء التراث العربي، 1407ق، ج9، ص198.
[15]. نقش عايشه در تاريخ اسلام، همان، ج2، ص282، به نقل از: الطبقات الكبري، ج8، ص83.
[16]. احمد بن ابي يعقوب، تاريخ يعقوبي، قم، امير، چاپ اول، 1373ق، ج2، ص225.
[17]. سيوطي، جلال الدين ، تاريخ الخلفاء، قم، انتشارات شريف رضي، ص173.
[18]. نقش عايشه در اسلام، همان، ص220 ـ 293.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 23 تیر 01
- بازدید
- ۱۴۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.