تفاوت رنج در دين بودايي و هندو را به طور مفصل برايم بنویسید؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

تفاوت رنج در دين بودايي و هندو را به طور مفصل برايم بنویسید؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

آيين هندو و بودايي جزو آيين­هاي غير توحيدي هستند که امروزه در کشور هندوستان وکشورهاي شرقي پيرواني دارند که البته قدمت آئين هندوئيسم از بوديسم بيشتر است و هر دو آئين ريشه در برهمايي دارند طوري که آئين هندو شکل تحول يافته­اي از آيين برهمايي است و آيين بودا هم يکي از شاخه­هاي آيين برهمايي است.

از آنجا که رنج، واقعيت انکار ناپذير زندگي است، هر ديني به آن توجه مي کند و آن را مشکلي جدي مي داند، امّا هميشه عکس العمل ها در برابر آن يکسان نيست. ادياني که ريشه در هندوئيسم دارند غالبا مشکل رنج و آلام را در بعد عملي آن در نظر مي آورند و وظيفه اصلي خود را نشان دادن وسايل و راههايي براي رهايي از آن مي­دانند، البته آنان هم چنين به علت رنج و آلام اشاره مي­کنند.

در فلسفه هند سه مفهوم کليدي وجود دارد:

کارها، رنج و تناسخ، و اين سه در کنار مفهوم موکشا روي هم رفته بنياد و غايت فلسفه هند را تشکيل مي­دهند و تقريبا همه مکتب هاي فلسفي هند در اين زمينه (بدبيني) اشتراک نظر دارند.

انديشمندان هندي بر اين باورند که زندگي، سراسر رنج است، رنج واقعيت دارد، امّا شادي موهوم است، دست کم رنج بيماري، رنج پيري، رنج مرگ، واقعيت دارند و همه انسان ها خواهي نخواهي گرفتار آنهايند پس مسئله اصلي همه مکتب هاي فلسفي هند «مسئله رنج» و غايت تفکر فلسفي آنان «رهايي از رنج» است.[1] بر خلاف فلسفه اسلامي که غايتش نيل به سعادت است.

امّا در نظر بودا زندگي انسان و غير انسان بدون استثنا سرشار از اندوه و رنج است تولد در اين جهان، کهنسالي، افتادگي، بيماري، پيري، سوگ، حزن، آرزو،يأس و خلاصه هر چيزي که از دلبستگي زاده مي شود با خود رنج مي آورد.[2]

در آيين هندو انسان به سبب جهل و کارهاي گذشته خودش رنج مي برد و جهل انسان بدون آغاز است بنابراين بايد خود خداوندي که هندوان به آن معتقدند آن را آفريده باشد چون انسان خودش نمي­تواند مسئول جهل خويش باشد زيرا او با جهلي که از قبل با وجود او عجين بوده به دنيا مي آيد.

همين طور انسان نخستين يعني آدم با آزادي اراده اي که از جانب خداوند به او داده شده بود مرتکب گناه شد و از اين رو خود خداي هندو مسئول گناهي است که او مرتکب شد.

خداوند داناي مطلق است و خوب مي دانست که آدم از آزاديش سوء استفاده خواهد کرد. پس چرا به او آزادي داد؟ به علاوه اعقاب آدم نبايد مسئول گناهي باشند که او مرتکب شده است.

بنابراين تولد يافتن با بار سنگين گناه اوليه مسئوليت مستقيم انسان نيست.[3]

در آئين هندوئيسم راه رهايي از رنج، سمسارا يا همان تناسخ است که اهميت بيشتري در اين آئين دارد.

هندوان معتقدند آدمي همواره در گردونه تناسخ و تولدهاي مکرر در جهان پر رنج گرفتار است.

تنها راه رهايي انسان از گردونه تناسخ و تولدهاي مکرر در جهان پر درد و بلا، پيوستن به «نيروانا» است. اين کلمه در لغت به خاموشي و آرامش و در اصطلاح به فناي في الله دلالت مي کند، البته نيروانا مورد توجه بوداييان نيز هست.[4]

کار ما (کردار) که در آيين هندو همان تکرار مراحل زندگي است و مايه رنج است، به وسيله احکام ودا احکام ديني و رياضت و تقوي مي­توان از آن رهايي جست که به دو مرتبه برگشتن و ديگر باره به کوره زندگي در آمدن نياز نباشد.

بر اساس آيين هندو وقتي در زندگي اين جهان به آرامش و بي نيازي و استقلال شخصي رسيدي، بعد از مرگ از گردونه کار ما خارج شده و دو باره به اين گردونه رنج آور باز نمي­گردي.[5]

با اين که همه انديشمندان هندي وجود رنج را معتبر و اصيل مي دانند و اين مسئله در آئين بودا به خصوص نمود و ظهور بيشتري دارد؛ در چاره جوئي درباره آن همواره يک صدا و متفق القول نيستند، بودا منشأ پيدايش شر در زندگي را در پرتو نظريه پردازيش در خصوص علت طبيعي تبيين مي­کند.

بر طبق اين نظريه هيچ چيز نامشروط و بدون سبب نيست و خود به خود پديد نمي­آيد و وجود هر چيزي به اسباب و شرايطي بستگي دارد.

حال وجود هر چيزي بسته به وجود شرايطي است، پس بايد چيزي وجود داشته باشد که موجب ايجاد رنج و محنت باشد.

و لذا علت رنج پيري، مرگ، اندوه، سوگ و... را تولد مي­داند. مي­گويد: اگر انسان متولد نمي­شد هرگز گرفتار اين وضعيت­هاي درد ناک و محنت بار نمي­گرديد. و علت رنج تولد هم اراده و خواست انسان است و به اين ترتيب زنجيره اي از علل را موجب رنج مي داند.

وي مي گويد: رنج در زندگي، معلول تولد است و اين امر، معلول خواست و اراده انسان است براي متولد شدن که آن هم معلول وابستگي و در آميختگي ذهن ما با اشياء است که آن معلول عطش و ميل به اشياست و اين امر معلول تجربه حسي است و آن هم معلول تماس حس با شي است و تماس معلول شش اندام حسي شناخت است و آن معلول ارگانسيم اوليه متشکل از ذهن و بدن است و اين مسئله معلول شعور نخستين و بدوي است و آن معلول تجربه ادراک ها و دريافت هاي ما در زندگي گذشته است و بالاخره اين نيز معلول جهل انسان درباره حقيقت است.[6]

مشاهده مي­شود که در آئين بودا همان طور که اشاره شد بعد از دوازده علت و معلول در نهايت به رنج به جهل انسان نسبت داده شد بنابراين سنت بودائي سلسله اي از علل در پيدايي رنج دخيل هستند.

در يک کلمه مي­توان گفت که تمام تعليمات بودا پيرامون چهار محور است و معروف است به چهار حقيقت شريف بودا که عبارتند از:

1. زندگي در اين دنيا پر از رنج است.

2. اين رنج سببي دارد.

3. مي­توان به اين رنج پايان بخشيد.

4ـ رهايي وجود دارد که به پايان اين رنج مي انجامد.[7]

و اين نگرش طبعا به مسئله نجات مي انجامد و لذا همه مکتب هاي هندي موضوع نجات را مطرح کرده راه و روش آن را بر اساس رعايت اصول اخلاقي و تصفيه و تزکيه نفس تعليم مي دهند که حاصلش تحمل رياضت هاي دشوار بر اساس پشت پا زدن به همه تمايلات و خواهش ها و لذايذ زندگي بشري است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تاريخ اديان و مذاهب جهان، عبدالله مبلغي آباداني.

2ـ آئين بودا، ترجمه علي رضا شجاعي.

3ـ تاريخ جامع اديان، ترجمه علي اصغر حکمت.

 


[1]. چاترچي و همکاران، معرفي کتاب هاي فلسفي هند، ترجمه فرناز ناظر زاده، قم، مرکز مطالعات و تحقيقات اديان و مذاهب، 1384ش، ص73.

[2]. همان، ص270.

[3]. تفاوت هاي موضوع شر و رنج در دين هندو و دين اسلام، برگرفته از «www.noorportal.net»

[4]. توفيقي، حسين، آشنائي با اديان بزرگ، تهران، سمت، 1384ش، ص34.

[5]. اولين پيدايش نظريه تناسخ و تصور کار ما در انديشه هندوان، برگرفته از «www.tahoordanesh.com».

[6]. چاترچي، همان، ص273.

[7]. ناظر زاده، همان، ص269.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
26 تیر 01
بازدید
۱٬۲۱۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.