آیا مذاهب چهارگانه اهل سنت همدیگر را طعن و لعن نموده¬اند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آیا مذاهب چهارگانه اهل سنت همدیگر را طعن و لعن نموده­اند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در باره مذاهب اربعه اهل سنت که یکدیگر را تکفیر یا مورد طعن قرار داده باشد، چیزی به دست نیامد به جز مطلبی که در باره ابوحنیفه در کتب اهل سنت بیان شده است که دو بار به او کفر نسبت داده شده که هر دو بار وادار به توبه گردیده است و نیز برخی از علمای اهل سنت او را مورد طعن قرار داده و ما این مطالب را در زیر می آوریم:

  1. ابن حبان بستی یکی علمای بزرگ اهل سنت و نویسنده کتابی بنام «صحیح ابن حبان» است. در کتاب مجروحین در باره ابوحنیفه مطالبی دارد که او را به شدّت زیر سوال می­برد. و در باره وی می­نویسد: « ابوحنیفه در سال 150 هجری وفات نموده و قبرش در بغداد در قبرستان خیزران قرار دارد. او مرد جدل و ظاهرالورع بود و از حدیث چیزی نمی دانست . فقط از صدو سی حدیث مسند سخن گفته است و غیر از آن در دنیا هیچ حدیثی ندارد و در صد و بیست حدیث آن هم دچار خطا و اشتباه شده است و ندانسته یا اسناد آنها را دیگر گون نموده است و یا متن آنها را تغییر داده است­. و چونکه خطاهای او بر صواب و درستی­اش غلبه پیدا کرده بود، در اخبار و احادیث مستحق این شده بود که با او کسی احتجاج نکند. و از جهت دیگر هم احتجاج با او جایز نبود به علت اینکه او قائل به ارجاء(شرط ندانستن عمل در ایمان) بود و مردم را به سوی بدعت دعوت می­کرد، بنابراین در نزد همه ائمه ما احتجاج با او جایز نمی­باشد. من در میان آنان هیچ خلافی را در این نمی­دانم که ائمه مسلمین و اهل ورع در دین در جمیع شهرها و سایر مناطق او را جرح نموده و مورد قدح قرار داده است. من در کتاب «التنبیه علی التمویه» تمام آنچه را که در باره او روایت شده ذکر نموده­ام و نیازی نیست که در اینجا آنها را تکرار کنم و فقط آنچه را می­خواهم بیاورم که زکریا بن یحیی حدیث کرده است. او از بندار و محمد بن علی المقدمی و او از معاذ العنبری حدیث کرده که از سفیان ثوری شنیدم که می­گفت ابوحنیفه دو بار از کفر توبه داده شده است. [1]

این سخن که ابو حنیفه دوبار کافر شده و توسط مردم و علمای زمانش وادار به توبه شده است در کتابهای متعدد اهل سنت آمده است. از جمله مسند شافعی ج1ص349[2] و المعرفه والتاریخ ج3ص96[3] و ضعفاء العقیلی ج 4ص282[4] و تاریخ بغدادج1ص303[5] .

   2. در کتاب المعرفه و التاریخ مطالبی در باره ابوحنیفه نقل شده است که اور ا مورد طعن قرار داده است. مثلا می گوید:« قال أبو عون نبئت أن فيكم صدادين يصدون عن سبيل الله قال سليمان بن حرب و أبو حنيفة وأصحابه ممن يصدون عن سبيل الله» ابو عون گفت که در بین شما دو نفر هستند که شما را از را خدا باز می­دارند: سلیمان بن حرب و ابو حنیفه و یاران او از کسانی هستند که مردم را از راه خدا باز می­دارند.

  و باز نقل کرده است که عمار بن ززیق گفت: هرگاه چیزی از شما سوال شد و شما چیزی برا ی پاسخ نداشتید، نگاه کنیدکه ابو حنیفه چه گفته است و بر خلاف آن پاسخ بدهید، حتما درست پاسخ گفته­اید. و نیز از ابراهیم بن محمد فزازی نقل کرده است که وقتی ابو حنیفه از دنیا رفت سفیان ثوری گفت: الحمد لله که مسلمانان از دست او راحت شد او جامه اسلام را تکه تکه کرد و در اسلام مولودی شوم تر از او به دنیا نیامده است.[6]

   3. مطلب دیگری که ابوحنیفه را زیر سوال می­برد فتواهای فقهی اوست. در جلد سوم کتاب المعرفه و التاریخ از صفحه 93-100  برخی از فتواهای او ذکر شده است و به چند فتوای او اشاره می­کنیم:

  الف- از ابو حنیفه در مسجدالحرام از ایمان شخصی سوال شد که اگر بگوید من شهادت می­دهم بر اینکه کعبه حق است لکن نمی­دانم آیا کعبه این است یا نه؟ ابو حنیفه گفت: او حقیقتا مؤمن است.

 ب- و باز از ایمان کسی از ابوحنیفه پرسیده شد که اگر بگوید من شهادت می­دهم که محمد بن عبدالله پیامبر است لکن نمی­دانم آیا او کسی است که قبرش در مدینه است، یا کسی دیگری است؟ ابو حنیفه جواب داد این شخص یقینا مؤمن است. در حالی که ابوبکر الحمیدی می­گوید هر که چنین بگوید کافر است، نه مؤمن.

ج- از فزازی نقل شده که ابو حنیفه گفت: ایمان آدم و ایمان ابلیس یکسان بوده است .

از عمر بن حفص نقل شده است که از پدرش شنیده است که گفت من در مجلسی با ابوحنیفه نشسته بودم که او در یک مسئله و در یک روز پنج نوع فتوا داد، وقتی چنین دیدم از مجلس او برخاستم و اورا ترک کردم.[7]

 


[1] . تمیمی بستی، امام محمدابن حبان ، المجروحین، حلب، دارالوعی،اول، 1396ق. ج3ص63،

[2]. شافعی، ابو عبدالله ، محمد بن ادریس، مسند شافعی، بیروت ، دارالکتب العلمیه.  

[3]. ابو یوسف یعقوب بن سفیان، المعرفه والتاریخ، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1419ق و 1999م.

[4]. عقیلی، ابو جعفر محمد بن عمر بن موسی، ضعفاء العقیلی، بیروت، دارالکتب العلمیه، اول، 1404ق.

[5]. بغدادی، خطیب ، ابوبکر احمد بن علی، تاریخ بغداد، بیروت، دارالکتب العلمیه.

[6] .المعرفه و التاریخ،ج3ص96.

[7] . همان ص98.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 تیر 01
بازدید
۶۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.