چرا اهل سنت تنها لعن شيخين را موجب خروج از عدالت ميدانند؟

پرسش
پاسخ
در رابطه با سب و لعن شيخين در ميان سنيها به طور كلي دو ديدگاه مطرح است:
1 . برخي از آنها اعتقاد دارند: كسي كه شيخين را سب و لعن نمايد كافر و واجب القتل است و توبه او قبول نميگردد، در تعليل اين ادعا گفتهاند: كه سب و لعن شيخين مثل سب و لعن انبياء است، از آنجايي كه توبه كساني كه انبياء را سب نمايند قبول نيست، توبه اينها نيز قبول نميباشد.[1] از زين بن نجيم صاحب كتاب «الاشباه و النظائر» نقل شده است كه توبه هر كافر در دنيا و آخرت قبول است الّا كفري كه به سبب، سب شيخين يا يكي از آن دو حاصل گردد.[2]
اين ادعاي افراطي از طرف ابن عابدين دركتاب «حاشيه ابن عابدين» كه يكي از علماي مهم حنفي و مورد توجه در شبه قاره هند ميباشد. رد شده، وي ميگويد: عدم قبولي توبة كساني كه شيخين را سب ميكند، مورد اشكال است و همين طور كفر آنها، زيرا كسي كه انبياء را سب نمايد و توبه كند، توبه آن شخص قبول است، پس چرا توبه كساني كه شيخين را سب ميكنند، قبول نباشد؟
و در عدم كفر اين افراد گفته است: ائمه اتفاق دارند، كسي كه يكي از صحابه را سب نمايد اهل «بدع» و گمراه است، زيرا خوارج كه ريختن خون مسلمانان را حلال ميدانستهاند و صحابه را تكفير مينمودهاند، از ديدگاه فقها، اهل بغي ميباشند و آنها را كافر ندانسته اند.[3]
2 . جمهور اهل سنت اعتقاد دارند كه سب و لعن شيخين از گناهان كبيره است بنابراين كسي كه آن دو را سب نمايد، تعريز ميگردد و آنها فاسق و شهادتشان مورد قبول نيست و همچنين كسي كه بقيه صحاب را سب و لعن نمايد[4] همين حكم را دارد.
از مطالب يادشده بدست ميآيد كه اهل سنت، سب و لعن هر يك از صحابه را موجب خروج از عدالت ميدانند گرچه نسبت به سب و لعن شيخين ديدگاههاي افراطي وجود دارد كه اين عمل را موجب كفر و خروج از اسلام ميدانند كه در بعضي از اين اقوال «حسنين ـ عليهم السلام ـ » را نيز به آن دو اضافه نمودهاند[5] و گاهي عثمان را به آن افزودهاند.
علت حساسيت به شيخين:
شيخ علي قاري يكي از علماي اهل سنت كه خود اعتقاد به تكفير كساني كه شيخين را سب و لعن ميكنند، ندارد و لكن علت اينكه برخي از فقهاي سني مذهب نسبت به آن دو، ديدگاهي افراطي دارند و آن دو را در رديف انبياء ـ عليهم السلام ـ ميدانند!! ميگويد: دو علّت براي تكفير كساني كه شيخين را سبّ و لعن ميكنند، در كتاب مرقاة المفاتيح ذكر شده است.
1 . «علت اينكه از ميان اصحاب رسول اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فقط سب و لعن ابوبكر و عمر موجب كفر و خروج از اسلام ميباشد. اينست كه اين دو از همه اصحاب افضلترند و روايات بسياري در فضايل شيخين از پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ نقل شده است!»[6]
لازم به ذكر است ك اهل سنت شيخين، خصوصاً عمر را همرديف پيامبر و گاهي بالاتر از آن ميدانند، وقتي كه عمران بن سواد به عمر راجع به حرمت متعه زنان اشكال نمود و گفت كه: اين عمل در زمان رسول خدا حلال، و تو چرا حرام كردي؟ گفت: من همرديف محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ هستم،[7] از اين بيان استفاده ميشود كه همان گونه كه پيامبر ميتوانسته امر و نهي داشته باشد، چيزهايي را حلال و چيزهايي را حرام كند، او نيز ميتواند چنين كند! همچنين براساس رواياتي كه در منابع معتبر و مهم اهل سنت مانند صحيح بخاري، مسلم و ابن ماجه و ديگر كتب معتبره مانند مسند احمد راجع به عمر آمده است، سنيها معتقدند كه قبل از اينكه خدا چيزي نازل كند عمران بدان حكم كرده و پس از آن خدا آياتي در اين باره فرستاده است. اينگونه روايات به عنوان «موافقات عمر» معروف است.[8]
2 . علت ديگر براي تخصيص اين حكم به شيخين اجماعي است كه در حقانيّت آن دو ميباشد و ميگويند: اين اجماع در مورد عثمان، علي و معاويه نميباشد، زيرا خوارج آنها را محق نميدانند!!
جالب اين است كه در اين ميان مخالفت گروه خوارج موجب خرق اجماع تلقي شده و لكن مخالفت امام علي ـ عليه السلام ـ و ديگر اصحاب بزرگ پيامبر با خلافت ابوبكر ناديده گرفته شده است!!
از مطالب فوق روشن گرديد كه سنيها سب و لعن هر يك از صحابه را موجب خروج از عدالت ميدانند و اختصاص به شيخين ندارد، ولكن نسبت به آن دو حساسيت بيشتري دارند. و دلايل اين حساسيت دو چيز ذكر شده كه هر دو بيپايه و اساس ميباشد.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1 . شهرستاني، سيدعلي، وضو، نبي.
2 . تستري، قاضي نورالله، صوارم المهرقه.
3 . قمي شيرازي، محمدطاهر، كتاب الاربعين.
4 . علّامه اميني، الغدير، چ 10.
پي نوشت ها:
[1] . قاري، علي، مرقاة المفاتيح، بيتا و بينا، و بيجا، ج5، ص1361.
[2] . همان.
[3] . ابن عابدين، حاشيه ابن عابدين، دارالفكر، دوم، 1383، بيروت،ج4، ص236.
[4] . بكري، محمد شطا، اعانة الطالبين، دارالفكر، بيتا، بيروت، ج4، ص291.
[5] . ميلباري، زينالدين، فتحالمعين، دارالفكر، بيروت،ج4، ص138.
[6] . قاري، علي، مرآة المفاتيح، بيتا، بيجا، ج5، ص1361.
[7] . طبري، محمد بن جرير، تاريخ طبري، مؤسسه الاعلمي، بيتا، بيروت، ج4، ص235.
[8] . نجمي، صادق، سيري در صحيحين، قم، دفترانتشارات اسلامي، 1389 ش، ص 290.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 تیر 93
- بازدید
- ۹۲۹
چرا اهل سنت تنها لعن شيخين را موجب خروج از عدالت ميدانند؟
- نشان کردن
پرسش
پاسخ
در رابطه با سب و لعن شيخين در ميان سنيها به طور كلي دو ديدگاه مطرح است:
1 . برخي از آنها اعتقاد دارند: كسي كه شيخين را سب و لعن نمايد كافر و واجب القتل است و توبه او قبول نميگردد، در تعليل اين ادعا گفتهاند: كه سب و لعن شيخين مثل سب و لعن انبياء است، از آنجايي كه توبه كساني كه انبياء را سب نمايند قبول نيست، توبه اينها نيز قبول نميباشد.[1] از زين بن نجيم صاحب كتاب «الاشباه و النظائر» نقل شده است كه توبه هر كافر در دنيا و آخرت قبول است الّا كفري كه به سبب، سب شيخين يا يكي از آن دو حاصل گردد.[2]
اين ادعاي افراطي از طرف ابن عابدين دركتاب «حاشيه ابن عابدين» كه يكي از علماي مهم حنفي و مورد توجه در شبه قاره هند ميباشد. رد شده، وي ميگويد: عدم قبولي توبة كساني كه شيخين را سب ميكند، مورد اشكال است و همين طور كفر آنها، زيرا كسي كه انبياء را سب نمايد و توبه كند، توبه آن شخص قبول است، پس چرا توبه كساني كه شيخين را سب ميكنند، قبول نباشد؟
و در عدم كفر اين افراد گفته است: ائمه اتفاق دارند، كسي كه يكي از صحابه را سب نمايد اهل «بدع» و گمراه است، زيرا خوارج كه ريختن خون مسلمانان را حلال ميدانستهاند و صحابه را تكفير مينمودهاند، از ديدگاه فقها، اهل بغي ميباشند و آنها را كافر ندانسته اند.[3]
2 . جمهور اهل سنت اعتقاد دارند كه سب و لعن شيخين از گناهان كبيره است بنابراين كسي كه آن دو را سب نمايد، تعريز ميگردد و آنها فاسق و شهادتشان مورد قبول نيست و همچنين كسي كه بقيه صحاب را سب و لعن نمايد[4] همين حكم را دارد.
از مطالب يادشده بدست ميآيد كه اهل سنت، سب و لعن هر يك از صحابه را موجب خروج از عدالت ميدانند گرچه نسبت به سب و لعن شيخين ديدگاههاي افراطي وجود دارد كه اين عمل را موجب كفر و خروج از اسلام ميدانند كه در بعضي از اين اقوال «حسنين ـ عليهم السلام ـ » را نيز به آن دو اضافه نمودهاند[5] و گاهي عثمان را به آن افزودهاند.
علت حساسيت به شيخين:
شيخ علي قاري يكي از علماي اهل سنت كه خود اعتقاد به تكفير كساني كه شيخين را سب و لعن ميكنند، ندارد و لكن علت اينكه برخي از فقهاي سني مذهب نسبت به آن دو، ديدگاهي افراطي دارند و آن دو را در رديف انبياء ـ عليهم السلام ـ ميدانند!! ميگويد: دو علّت براي تكفير كساني كه شيخين را سبّ و لعن ميكنند، در كتاب مرقاة المفاتيح ذكر شده است.
1 . «علت اينكه از ميان اصحاب رسول اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فقط سب و لعن ابوبكر و عمر موجب كفر و خروج از اسلام ميباشد. اينست كه اين دو از همه اصحاب افضلترند و روايات بسياري در فضايل شيخين از پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ نقل شده است!»[6]
لازم به ذكر است ك اهل سنت شيخين، خصوصاً عمر را همرديف پيامبر و گاهي بالاتر از آن ميدانند، وقتي كه عمران بن سواد به عمر راجع به حرمت متعه زنان اشكال نمود و گفت كه: اين عمل در زمان رسول خدا حلال، و تو چرا حرام كردي؟ گفت: من همرديف محمد ـ صلي الله عليه و آله ـ هستم،[7] از اين بيان استفاده ميشود كه همان گونه كه پيامبر ميتوانسته امر و نهي داشته باشد، چيزهايي را حلال و چيزهايي را حرام كند، او نيز ميتواند چنين كند! همچنين براساس رواياتي كه در منابع معتبر و مهم اهل سنت مانند صحيح بخاري، مسلم و ابن ماجه و ديگر كتب معتبره مانند مسند احمد راجع به عمر آمده است، سنيها معتقدند كه قبل از اينكه خدا چيزي نازل كند عمران بدان حكم كرده و پس از آن خدا آياتي در اين باره فرستاده است. اينگونه روايات به عنوان «موافقات عمر» معروف است.[8]
2 . علت ديگر براي تخصيص اين حكم به شيخين اجماعي است كه در حقانيّت آن دو ميباشد و ميگويند: اين اجماع در مورد عثمان، علي و معاويه نميباشد، زيرا خوارج آنها را محق نميدانند!!
جالب اين است كه در اين ميان مخالفت گروه خوارج موجب خرق اجماع تلقي شده و لكن مخالفت امام علي ـ عليه السلام ـ و ديگر اصحاب بزرگ پيامبر با خلافت ابوبكر ناديده گرفته شده است!!
از مطالب فوق روشن گرديد كه سنيها سب و لعن هر يك از صحابه را موجب خروج از عدالت ميدانند و اختصاص به شيخين ندارد، ولكن نسبت به آن دو حساسيت بيشتري دارند. و دلايل اين حساسيت دو چيز ذكر شده كه هر دو بيپايه و اساس ميباشد.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1 . شهرستاني، سيدعلي، وضو، نبي.
2 . تستري، قاضي نورالله، صوارم المهرقه.
3 . قمي شيرازي، محمدطاهر، كتاب الاربعين.
4 . علّامه اميني، الغدير، چ 10.
پي نوشت ها:
[1] . قاري، علي، مرقاة المفاتيح، بيتا و بينا، و بيجا، ج5، ص1361.
[2] . همان.
[3] . ابن عابدين، حاشيه ابن عابدين، دارالفكر، دوم، 1383، بيروت،ج4، ص236.
[4] . بكري، محمد شطا، اعانة الطالبين، دارالفكر، بيتا، بيروت، ج4، ص291.
[5] . ميلباري، زينالدين، فتحالمعين، دارالفكر، بيروت،ج4، ص138.
[6] . قاري، علي، مرآة المفاتيح، بيتا، بيجا، ج5، ص1361.
[7] . طبري، محمد بن جرير، تاريخ طبري، مؤسسه الاعلمي، بيتا، بيروت، ج4، ص235.
[8] . نجمي، صادق، سيري در صحيحين، قم، دفترانتشارات اسلامي، 1389 ش، ص 290.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 22 تیر 93
- بازدید
- ۹۲۹
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.