در مذهب شيعه عقد موقت حکم عقد دائم را دارد، تنها با اين تفاوت که مدت زمان معلوم در اين عقد نامه ذکر مي¬شود. حال سوال اين است که چرا اهل سنت اين عقد را جايز نمي¬دانند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در مذهب شيعه عقد موقت حکم عقد دائم را دارد، تنها با اين تفاوت که مدت زمان معلوم در اين عقد نامه ذکر مي­شود. حال سوال اين است که چرا اهل سنت اين عقد را جايز نمي­دانند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در رابطه با «متعه» يا ازدواج موقت مي­توان گفت: اصل تشريع اين حکم و جواز آن مورد اتفاق جميع مسلمين و تمام فرق اسلامي است و آيه 24 سوره نساء که مي­فرمايد: «... فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ[1]... »؛ «و چنان چه شما از آنها بهره­مند شويدآن مهر معين را که مزد آنهاست، به آنها بپردازيد». بسياري از صحابه بزرگ پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مانند أبي بن کعب، ابن عباس، ابن مسعود و... اين مطلب را پذيرفته و بر آن صحه گذاشته­اند».

امّا در اين که آيا اين حکم اسلام بعد از تشريع و نزول آيه، نسخ شد، يا نسخ نشد و همچنان ادامه دارد و جايز است، ميان فرق اسلامي اختلاف وجود دارد. اجماع علماي شيعه به تبع رواياتي که از حضرات معصومين ـ عليهم السلام ـ وارد شده است، بر اين است که اين حکم نسخ نشده و همچنان ادامه دارد و به هيچ زمان و يا مکاني هم مقيد نيست و در تمام زمان­ها و مکان­ها جاري است، بلکه مستحب است و فضيلت دارد، [2] در اين باره امام باقر ـ عليه السلام ـ مي­فرمايند: «متعه را خداوند حلال کرده است در کتابش و در سنت پيامبرش و تا روز قيامت نيز حلال خواهد بود». [3] هم چنين ابي ليلي از ياران امام صادق ـ عليه السلام ـ مي­گويد؛ از حضرت راجع به متعه سؤال کردم که آيا اين حکم نسخ شد يا خير؟ حضرت فرمودند: «خير، نسخ نشد و اگر عمر از آن نهي نمي­کرد (آن را تحريم نمي­کرد) هرگز کسي زنا نمي­کرد مگر انسان شقي و گنهکار».[4]

امّا در مورد اين که چرا اين حکم در ميان اهل سنت تحريم شد، بايد گفت: طبق کتب معروف و معتبر خود اهل سنت، اين حکم در زمان عمر و توسط خود عمر نسخ شد، در صحيح بخاري و صحيح مسلم و تفسير ثعلبي از عمران بن حصين روايت نقل کرده­اند که او گفت: «آيه متعه در کتاب خداوند عزوجل نازل شد و آيه ديگري هم نازل نشد که آن را نسخ کند، پس رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ما را بدان امر کرد و از آن نهي نکرد، تا اين که مردي از جانب خويش آن را تحريم کرد»، بخاري مي­گويد «آن مرد عمر بود»، مسلم نيز گفته است: «يعني عمر».[5]

هم چنين در کتاب­هاي اهل سنت به صراحت آمده که عمر گفت: «ايها الناس متعتان کانتا علي عهد رسول الله ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ انا انهي عنهما و أحرّمهما و اعاقب عليهما: متعة الحج و متعة النساء؛ در عهد رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ دو متعه وجود داشت و من از آن دو نهي مي­کنم و آنها را حرام مي­کنم و ديگران را بر انجام آنها معاقبه مي­کنم: يکي متعه حج و ديگري متعه نساء (ازدواج موقت)».[6] هم چنين از عمر نقل مي­کنند که گفت: سه چيز در عهد رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ سنت بود و من از آنها نهي مي­کنم و آنها را حرام مي­کنم و معاقبه مي­کنم، يکي متعه حج، و ديگري متعه نساء و سومي، حي علي خير العمل مي­باشد».[7]

هم چنين روايات بسياري در منابع اهل سنت وجود دارد که صحابه قبل از اين سخن عمر، حتي در زمان ابوبکر «متعه» را انجام مي­دادند و کسي آن را مذموم نمي­دانست.

به طور مثال در صحيح مسلم آمده: «ابن عباس (از صحابه معروف پيغمبر) به متعه امر مي­کرد».[8] هم چنين از جابر بن عبدالله انصاري نقل کرده که گفت: «دو متعه بود در زمان پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ که ما از آنها بهره مي­جستيم... و عمر گفت: هر کسي زني را به صورت متعه نکاح کند هر آينه او را رجم خواهم کرد».[9]

هم چنين در صحيح بخاري و صحيح مسلم از ابن مسعود (از صحابي بزرگ پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ ) نقل شده که وي گفت: پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ به ما اجازه داد تا از زنان بهره­مند شويم به صورت نکاح موقت (يعني اجازه دادن تا زمان معيني زنان را نکاح کنيم)».[10] هم چنين در صحيحين از علي بن ابي طالب نقل شده که حضرت فرمودند: « اگر عمر از متعه منع نمي­کرد هيچ کس «زنا» نمي­کرد مگر انسان شقي و گناهکار».[11]

در نتيجه: در بين اماميه بر جواز متعه اجماع وجود دارد ، بلکه بايد گفت: از ضروريات مذهب شيعه، محسوب مي­شود و هيچ عالمي از علماي شيعه آن را تحريم نکرده­است، و در بين اهل سنت حرام است و اين تحريم نيز با توجه به سخن عمر بوده است نه پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ .

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تاريخ طبري، ج4.

2ـ مجموعه من العلما و المتفکرين (المتعه و مشروعيت ها في الاسلام).

3ـ تفسير الميزان، علامه طباطبايي، ج4، ص302.

 


[1]. شهيد ثاني، الروضة البهيه، انتشارات دارالتفسير، چاپ نگين، چاپ چهارم، 1382ش، ج2، ص340.

[2]. نجفي، شيخ محمد حسن جواهر الکلام، المکتبة الاسلاميه، تهران، 1384ش، چاپ چهارم، ج30، ص149.

[3]. عاملي، شيخ حر ، وسائل الشيعه، موسسه آل البيت لإحياء التراث، قم، 1409ق، چاپ اول، ج21، ص6.

[4]. وسائل الشيعه، همان، ج21، ص11.

[5]. جواهر الکلام، همان، ج30، ص144.

[6]. شيباني، ابو عبدالله احمد بن حنبل، مسند احمد، ج1ص52، مصر ، موسسه قرطبه،‌ بي تا و كنزالعمال، ‌متقي هندي،‌علي بن حسام الدين ، ج16 ص217 و 218،‌بيروت دارالكتب العلميه،‌اول ، 1419ق و تفسير كبير، رازي شافعي،‌فخرالدين محمد بن عمر،‌ج5 ص130 و ج10 ص41 و 43 ، بيروت ،‌دار الكتب العلميه،‌اول،‌1421ق. و تفسير قرطبي، قرطبي انصاري،‌ابو عبدالله محمد بن احمد،‌ج2 ص392 ، قاهره،‌دارلشعب، بيتا.

[7]. جواهر الکلام، همان، ج30، ص140.

[8]. جواهر الکلام، همان،ج3، ص140.

[9]. همان، 144.

[10]. همان، ص144.

[11]. همان. ص144.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
24 تیر 01
بازدید
۵۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.