آیا حضرت موسي(ع) با خداوند گفتگوی مستقیم داشته که لقب کليم الله ر ا دریافت نموده است و اگر نه معنای آن چیست؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آیا حضرت موسي(ع) با خداوند گفتگوی مستقیم داشته که لقب کليم الله ر ا دریافت نموده است و اگر نه معنای آن چیست؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

سخن گفتن خداوند با بندگانش در قرآن کریم این‌گونه بیان شده است: «وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولاً فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكيمٌ[1]» یعنی شايسته هيچ انسانى نيست كه خدا با او سخن گويد، مگر از راه وحى يا از پشت حجاب، يا رسولى مى‏فرستد و بفرمان او آنچه را بخواهد وحى مى‏كند چرا كه او بلندمقام و حكيم است![2]

از اين آيه چنين بر مى‏آيد كه تكلم خداوند متعال با پيامبران منحصر در سه طريق است:

1- القاى به قلب : كه در مورد بسيارى از انبيا بوده است مانند نوح كه مى‏گويد «فَأَوْحَيْنا إِلَيْهِ أَنِ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَ وَحْيِنا[3]» ما به نوح وحى كرديم كه كشتى را در حضور ما و مطابق فرمان ما بساز.

  2- از پشت حجاب: آن گونه كه خداوند در كوه طور با موسى سخن مى‏گفت «وَ كَلَّمَ اللَّهُ مُوسى‏ تَكْلِيماً[4]»

3- از طريق ارسال رسل: آن گونه كه در مورد پيامبر اسلام- صلی الله عليه واله وسلم- آمده «قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى‏ قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ[5]» بگو كسى كه دشمن جبرئيل باشد (دشمن خدا است) چرا كه او به فرمان خدا قرآن را بر قلب تو نازل كرد.

همانطور كه عنوان شد تكلم خداوند متعال با حضرت موسي از قسم دوم يعني « من وراء حجاب » است.[6] و به همین اعتبار به حضرت موسی- عليه السلام -کلیم الله اطلاق شده است. و این لقب بر هیچ یکی از پیامبران دیگر اطلاق نمی‌شود.

اما در اينجا شبهه اي امكان دارد پيش بيايد كه آيا تكلم خداوند متعال با حضرت موسي به نحو تكلم يك انسان  با انسان ديگر است يا نه؟

پاسخ اينكه : مقصود از« كلام» آن تكلمي است كه خداوند متعال بدون واسطه فرشته با حضرت موسي عليه السلام نموده است. به عبارت ديگر آن چيزى كه به وسيله آن مكنون غيب براى آن جناب كشف شده نه كلام معمولى دربين بشر چون آن كلامى كه در ميان ما معمول است عبارت از قرار و تعهدى است كه ما در بين خود جعل كرده‏ايم، و بنا گذاشته‏ايم كه مثلا فلان صوت معين اختصاص به فلان معنا داشته باشد، و هر وقت آن صدا از گوينده‏اى سر زند ذهن شنونده فورا منتقل به آن معنا بشود، گوينده هم متعهد شده كه هر وقت بخواهد آن معنا را به شنونده بفهماند خصوص آن صوت را از دهان خارج نموده و يا به عبارتى ديگر آن تموج هواى مخصوص را در فضا ايجاد نمايد، و پر واضح است كه كلام به اين معنا مستلزم اين است كه متكلم داراى جسم بوده باشد، و خداى سبحان منزه است از اينكه داراى جسم باشد.

از طرفى هم صرف ايجاد صوت در درخت و يا در مكانى ديگر دلالت نمى‏كند بر اينكه معانى اصوات، مقصود خداى سبحان است، چيز ديگرى غير از اصوات لازم است كه اراده و قصد خداى تعالى را كشف نموده و دلالت كند بر اينكه خداى تعالى معانى اصوات را اراده كرده، هم چنان كه اگر كسى با كوبيدن چيزى و يا مثلا دست بر هم زدن، صدايى ايجاد كند كه معناى مخصوصى را دارا است، مادامى كه قرينه‏اى در كار نباشد و يا قبلا نگفته باشد كه هر وقت من اين صدا را ايجاد كردم فلان معنا را اراده نموده‏ام ما به صرف ايجاد صدا نمى‏توانيم بگوييم مقصودش آن معنا است.

و نيز از طرف ديگر مى‏بينيم قرآن كريم كه داستان موسى و كلام خدا را نقل مى‏كند اين را نگفته كه موسى از خدا پرسيد آيا اين صدا از تو است؟ و آيا تو معانى اين كلمات را اراده كرده‏اى يا نه!؟ بلكه از حكايت قرآن بر مى‏آيد كه موسى به محض شنيدن آن كلام يقين كرده است كه كلام، كلام خداى تعالى است، هم چنان كه در ساير اقسام وحى نيز انبياء بلا درنگ يقين مى‏كرده‏اند كه پيغام از ناحيه خدا است.

پس بطور قطع و مسلم معلوم مى‏شود در اين موارد ارتباط خاصى هست كه آن ارتباط باعث مى‏شود ذهن شنونده بدون هيچ ترديدى از الفاظ منتقل به معنا شده و حكم كند كه اين معنا را خداى تعالى اراده هم كرده، و اگر نه صرف اينكه خداى تعالى صوتى را ايجاد كند كه در لغت معنايى را دارا بوده باشد مجوز اين نيست كه معناى مزبور را به خداى تعالى استناد بدهند، و بگويند اين كلام، كلام خدا بود، به شهادت اينكه تمامى كلماتى كه از تمامى انسان‏ها و متكلمين سر مى‏زند صوت آن از خداى تعالى است، و با اينكه خداى تعالى صوت را به آدميان داده مع ذلك ما نمى‏گوييم همه اين كلمات كلام خداست، بلكه مى‏گوييم متكلم به اين كلامى كه خدا آن را آفريده حسن و حسين و تقى و نقى است، و چه بسا صداها كه از برخورد دو جسم بوجود مى‏آيد و معنايى را هم مى‏رساند و ليكن ما نمى‏گوييم اين صوت و صدا كلام خداست.

خلاصه بحث اينكه معناى تكلم خدا با موسى عليه السلام  اين است كه: خداوند اتصال و ارتباط خاصى بين موسى و عالم غيب برقرار نمود كه با ديدن بعضى از مخلوقات به آن معنايى كه مراد اوست منتقل مى‏شده، البته ممكن هم هست اين انتقال مقارن با شنيدن صوتهايى بوده كه خداوند آن را در خارج و يا در گوش او ايجاد كرده.[7]

 


[1] . شورى /51

[2] . مكارم شيرازى ناصر؛ ناشر: دار القرآن الكريم( دفتر مطالعات تاريخ ومعارف اسلامى)؛ قم؛1373ش؛ دوم

[3] . مؤمنون/27

[4] . نساء/164

[5] . بقره/97

[6] . تفسير نمونه‏ ، مكارم شيرازى ناصر،  دار الكتب الإسلامية، تهران‏، 1374 ش‏، اول‏ ، ج‏20، ص: 487.

 

[7] . ترجمه تفسير الميزان‏، موسوى همدانى سيد محمد باقر، قم، انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم‏،1374 ش‏، پنجم‏، ج18ص107.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۱۰۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.