اختلاف دين اسلام با دين زرتشت را به طور کامل توضيح دهيد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

اختلاف دين اسلام با دين زرتشت را به طور کامل توضيح دهيد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

قبل از پرداختن به اختلاف هاي دين مقدس اسلام و آئين زرتشت ذکر يک نکته حائز اهميت است و آن اينکه پيامبر بودن زرتشت و اينکه آورنده دين جديد است ثابت نيست، که برخي تاريخ نگاران اسلامي و مستشرقين، بين آئين مجوس و زرتشتي خلط کرده اند و آئين زرتشتي را همان آئين مجوس و پيامبر شان را زرتشت و کتابشان را اوستا دانسته اند و حال آنکه احاديث ائمه معصومين ـ عليهم السلام ـ خلاف نظر مورخان را بيان فرموده اند.[1] در يک روايت طولاني فرد زنديقي از امام صادق ـ عليه السلام ـ در مورد مطالب گوناگون سئوال مي کند، وقتي از پيامبر آئين مجوس مي پرسد، امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: هيچ امتي نيست مگر اينکه از سوي خداوند منذري براي آنها مبعوث شده است، براي مجوس نيز از سوي خداوند پيامبري با کتاب آسماني فرستاده شد. لکن آنها او را تکذيب کرده و کتابش را انکار نمودند.

زنديق مي پرسد آيا زرتشت پيامبر مجوس است امام فرمود: زرتشت در ميان مجوس با زمزمه آمد و ادعاي پيامبري کرد و عده اي از آنان به او ايمان آورده و عده اي او را انکار کرده و بيرونش کردند تا اينکه در بيابان طعمه درندگان شد.[2]

در حديث ديگر امام ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: مجوس پيامبري داشت که او را کشتند و کتابش را سوزاندند او کتابي که در پوست دوازده هزار گاو نوشته شده بود در ميان آنان آورد و به او جاماسب گفته مي شد.[3]

بنابراين مجوسيتي که در قرآن از آن سخن به ميان آمده يک آئين الهي بوده و بعدها دچار تحريف شده است، و ادعاي زرتشت و آیينش ربطي به مجوسيت ندارد. گرچه در بستر و ميان امت مجوسيّت رشد و ادامه پيدا کرده است.

اما دين مقدس اسلام يک دين الهي و پيامبرش آخرين پيامبر الهي است که در قسمت اختلاف دو دين در نبوت به آن اشاره مي شود.

در مورد اصل سئوال بايد گفت: با توجه به بررسي هايي که در دين مقدس اسلام و آئين زرتشت انجام گرفته عمده اختلاف هاي دو دين را مي شود در اصول و فروع هاي ذيل مشاهده کرد:

الف) اختلاف هاي اصولي

1. توحيد

دين مقدس اسلام از اول ظهور با دعوت به يکتا پرستي کار خود را شروع کرد به طوري که مي بينيم پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در اولين دعوت عمومي به يکتاپرستي فرمود: تنها سخن من اين است که اعتراف به يکتائي پروردگار بنمائيد.[4] يا سخن معروف پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ که فرمودند: به وحدانيت خداوند شهادت دهيد تا رستگار شويد. و آيات زيادي در قرآن هست که توحيد در خالقيت و رازقيت، ربوبيت، عبوديت، حاکميت، و اطاعت خداوند متعال را بيان مي‌کنند.[5]

اما با توجه به منابعي که از زرتشتيان در دسترس هست، توحيد و يکتاپرستي در آئين زرتشتي بي نقص نيست. به طوري که مترجم ونديداد اوستا مي نويسد: بعضي ذوات طبيعت به صفت (خوداتا) به معني خود آفريده و خود ساخته متصف شده است که اين ذوات به عقيده زرتشت از آفريده اهورامزدا خارج مي باشند از آن جمله در بند 25 فصل 19 و بند 36 و 42 فصل مزبور و فقرات ديگر اوستا عبارت روشني بي پايان خود آفريده ياد شده اند و اين ذوات بر طبق عقايد زرتشت از خالق و آفريننده بي نياز هستند.[6] و طبق نظر مترجم ونديداد بعضي موجودات زيان بخش از قبيل مگس، مورچه، وزغ، ملخ، دستان، سرما، مرگ، و.. هم چنين ديوها و عفريت هاي نامرئي همه مخلوق و آفريده اهريمن هستند.[7]

و در چند جاي اوستا آمده که نسبت باران را به ستاره مي دهد.[8] و از اين قبيل تعاليم در لابلاي اوستا زياد به چشم مي خورد که خداشناسي زرتشتي را با اسلام متفاوت مي سازد.

2. نبوت

يکي از اصول تعاليم اسلام مسأله نبوت است. يعني طبق نظر اسلام بعثت نبي و پيامبر از طرف خداوند لازم است و لذا در قرآن فرموده است: هيچ امتي نيست مگر اين که از سوي خداوند منذري براي آنها مبعوث شده است».[9]

و ادعاي نبوت يک نبي به چند صورت اثبات مي شود، يکي اين است که ادعا همراه با معجزه باشد که ديگران از آوردن آن عاجز باشند، چنانچه انبياء الهي ادعايشان هميشه همراه با معجزه بوده که معجزه معروف حضرت ابراهيم ماندن در آتش و معجزه حضرت موسي ـ عليه السلام ـ اژدها شدن عصا و شکافته شدن دريا و معجزه حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ در کودکي سخن گفتن و زنده کردن مرده و معجزه پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ کتاب قرآن و سخن گفتن شن ها در دست آن حضرت و غير اينها، اينها همه معجزاتي هستند که در کتب مربوط بايد مطالعه کرد. اما در آئين زرتشت مسئله نبوت اصلا جايگاهي ندارد و نيز در رابطه با معجزه پيامبر زرتشيان چيزي ديده نشده است.

  راه ديگري که ادعاي نبوت يک نبي با آن تصديق مي شود، این است که نبي سابق، نبوت او را تصدیق کرده باشد. به طوري که اين امر در انبياء الهي واقع شده است که حضرت موسي ـ عليه السلام ـ از آمدن حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ خبر داده و حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ از آمدن پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ خبر داده ولي هيچ يک از انبياء الهي قبل از زرتشت و بعد از زرتشت از آمدن اين پيامبر خبر نداده اند.

3. امامت

 يکي از اصولي است در اسلام که به آن به طور اکيد توجه شده است که در مذهب شيعه برجسته تر است اما در آیين زرتشتي سخني از آن به ميان نيامده، و حال آنکه امام در اسلام به عنوان جانشين بر حق پيامبر که امور دين و دنياي امت پيامبر را رهبري مي کند. و حتي براي خود زردتشت نيز جانشيناني معرفي نشده اند.

4. معاد

 اعتقاد به معاد در هر دو دين لازم گرفته شده اما اختلاف هايي دارند که از جمله آنها عذاب جهنم است که در قرآن براي کفار و مشرکين و براي گناهان نابخشودني وعده آتش در جهنم داده شده، اما در آیين زرتشتي خبري از آتش نيست بلکه بجاي آتش سرما است.[10]

ب) فروع دين يا به عبارتي احکام عملي

در احکام عملي اختلاف هاي زيادي بين دين مقدس اسلام و آئين زرتشتي موجود است که به برخي از آنها اشاره مي شود:

1. نماز

 اوقات نماز و کيفيت و کميت نماز زرتشتي با اسلام متفاوت است زرتشتي ها روزي پنج نوبت نماز دارند: نماز هاون گاه: از بر آمدن خورشيد تا ظهر، نماز رپيت دين گاه، از ظهر تا سه ساعت بعد از ظهر، نماز ازيرينگاه: از سه ساعت ظهر بعد از ظهر تا اول شب، نماز ايويس روتريم گاه از اول شب تا نيمه شب، نماز اشهين گاه از نيمه شب است تا بر آمدن خورشيد.[11]

اما اوقات نمازهاي اسلام کمي با آئين زرتشتي فرق دارند: نماز صبح از طلوع فجر تا طلوع خورشيد و نماز ظهر و عصر از ظهر است تا غروب و نماز مغرب و عشا از غروب است تا نصف شب و هر کدام براي خود وقت مخصوص و فضيلت را هم دارند.

اما از نظر کيفيت و کميت نماز دو دين: نماز آئين زرتشتي در آن پنج وقت يک سري دعاهايی هستند که در مقابل نور مي ايستند با دست گرفتن کمربندي که به کمر بسته اند آنها را ذکر مي کنند.[12] اما نماز اسلام يک سري اعمال مخصوص مانند قيام، رکوع. سجود و قنوت که در هرحالتي دعاي مخصوص خود را دارند. و رو به کعبه مي خوانند.

وضو

در وضوی زرتشتي دست ها تا مچ وصورت تا بنا گوش و بالاي پيشاني و هم چنين پاها  تا قوزک 3 بار با آب تمييز شسته می شوند.[13] اما در اسلام؛ شستن دست ها از آرنج و صورت به اندازه بزرگي دست و آن هم دو مرتبه انجام مي گيرد و بار سوم شستن جايز نيست. سرو پاها را مسح مي کشند و در مذاهب اهل سنت به جاي مسح پا آن را مي شويند.

قبله

زرتشي ها قبله ندارند و عباداتشان را به طرف نور انجام مي دهند. حالا اين نور هر نوري باشد فرق ندارد. از خورشيد گرفته تا نور شمع، نور محسوب مي شود.[14] اما قبله اسلام کعبه است. که به دستور خداوند توسط اولين پيامبر الهي حضرت آدم ساخته و توسط حضرت ابراهيم تجديد بنا شد. و لذا در آيين زرتشت مسئله حج و زيارت و امثال اينها جايگاهي ندارند.

2. احکام نکاح

 در آئين زرتشت پيش از آنکه دختر به چهارده سالگي و پسر به شانزده سالگي برسند اجراي مراسم ازدواج جائز نيست.[15]

اما در اسلام چنين شرطي لازم نيست. براي هر مرد زرتشتي بيش از يک زن و براي هر زن زرتشتي بيش از يک شوهر جايز نيست مگر بعد از مردن يکي از آنها باشد. و اما در اسلام مرد مي تواند چهار زن دائمي داشته باشد و زن موقت محدوديتي ندارد به شرط اينکه عدالت را بين زنها رعايت کند.

3. بستن ريسمان پهن به کمربند

هر زرتشتي که به سن هفت سالگي رسيد بايد با تشريفات خاص با حضور مؤبد ريسمان را به کمر او ببندند.[16] اما در اسلام چنين عملي وجود ندارد.

4. خمس و زکات

 در آئين زرتشت احکام اقتصادي چون خمس و زکات، فطره و صدقه واجب يا مستحب نيست در حالي که در اسلام از واجبات و مستحبات است.

5. روزه

 در اسلام روزه هاي واجب و مستحبي هست. اما در آئين زرتشتي نه تنها روزه واجب نيست بلکه حرام و ممنوع است.[17]

و در ساير احکام عملي از قبيل احکام ميت، احکام کيفري و احکام طهارت اين دو دين با هم اختلافاتي دارند که ذکر همه آنها از مجال اين نوشته خارج است.[18]

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:

1ـ هاندي ماسه، معتقدات و آداب ايراني، ترجمه روشن ضمير، تبريز، 1357ش.

2ـ آذرتاس، آذرنوش، آداب و رسوم ملي ايران، مطالعات فرهنگي، تهران، 1354ش.

3ـ پورداوود، ابراهيم، فرهنگ ايران باستان، انتشارات دانشگاه تهران، 1372ش.

 


[1]. ر.ک: مجله صباح، ش، 8 ـ 7 ص 121 ـ 114.

[2]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، بيروت، داراحياء التراث العربي، ج10، ص179.

[3]. طوسي، شيخ محمد بن حسن، التهذيب، بيروت، دارالتعارف للمطبوعات، برگرفته از مجله صباح، 8 ـ 7. ج6، ص175.

[4]. سبحاني، جعفر، فروغ ابديت، ج1،ص 270.

[5]. سجده / 7. انبياء / 22 انعام / 57، نساء 62.

[6]. جيمس دار مستتر، مجموعه قوانين زرتشت يا ونديداد اوستا، مترجم موسي جوان، دنياي کتاب، 1382ش، ص35.

[7]. همان،ص 75.

[8]. فروردين پشت بند، 43 و 44 ـ اوستا.

[9]. فاطر / 24.

[10]. فرگرد، 18، اوستا.

[11]. رضائي، عبدالعظيم، تاريخ اديان جهان، تهران، انتشارات علمي، 1380ش،  ج1،ص180.

[12]. مري بويس، زرتشتيان، باورها و آداب ديني آنها، ترجمه عسکر بهرامي، ققنوس، تهران، 1382ش، ص80.

[13]. اميل بن ونيست، دين ايراني. ترجمه همن سرکاراتي، انتشارات دانشگاه تبريز، 1350ش. ص112.

[14]. تاريخ اديان جهان، ص182.

[15]. همان، ص191.

[16]. همان، ص198.

[17]. جيمس دارمستتر، مجموعه قوانين زرتشت ها ونديداد اوستا، ص111.

[18]. اوستا، قسمت ونديداد بخش دوم بندهاي. 12 ـ 5 ـ 4 بخش چهارم بندهاي، 24 ـ 23.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۲۱۸
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.