آيه هاي 73تا 76 سوره اسرا براي رد آيه غرانيق آمده اند و نتیجه این می شود که آِیه غرانیق حقیقت داشته است؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آيه هاي 73تا 76 سوره اسرا براي رد آيه غرانيق آمده اند و نتیجه این می شود که آِیه غرانیق حقیقت داشته است؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

اين آيات عبارت اند از« وَ إِن كَادُواْ لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِى أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ لِتَفْترَِىَ عَلَيْنَا غَيرَْهُ وَ إِذًا لاَّتخََّذُوكَ خَلِيلًا،

وَ لَوْ لَا أَن ثَبَّتْنَاكَ لَقَدْ كِدتَّ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيًْا قَلِيلاً، إِذًا لَّأَذَقْنَكَ ضِعْفَ الْحَيَوةِ وَ ضِعْفَ الْمَمَاتِ ثمُ‏َّ لَا تجَِدُ لَكَ عَلَيْنَا نَصِيرًا ، وَ إِن كَادُواْ لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الْأَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْهَا  وَ إِذًا لَّا يَلْبَثُونَ خِلَافَكَ إِلَّا قَلِيلا»؛ نزديك بود آنها تو را (با وسوسه‏هاى خود) از آنچه بر تو وحى كرده‏ايم بفريبند، تا غير آن را به ما نسبت دهى و در آن صورت، تو را به دوستى خود برميگزينند. و اگر ما تو را ثابت قدم نمى‏ساختيم (و در پرتو مقام عصمت، مصون از انحراف نبودى)، نزديك بود به آنان تمايل كنى. اگر چنين مى‏كردى، ما دو برابر مجازات (مشركان) در زندگى دنيا، و دو برابر (مجازات) آنها را بعد از مرگ، به تو مى‏چشانديم سپس در برابر ما، ياورى براى خود نمى‏يافتى! و نزديك بود (با نيرنگ و توطئه) تو را از اين سرزمين بلغزانند، تا از آن بيرونت كنند! و هر گاه چنين مى‏كردند، (گرفتار مجازات سخت الهى شده،) و پس از تو، جز مدت كمى باقى نمى‏ماندند!

ملاحظه می شود که این آیات هيچ ربطي به افسانه غرانيق ندارند. اين آيات گوشه‏اى از نيرنگهاى مشركين را به قرآن و به پيغمبر (ص) و تعدى و پافشارى آنان را  نسبت به انكار توحيد و معاد يادآور شده، و در همين باره عليه ايشان احتجاج و استدلال مى‏كند. زيرا آنها خواسته بودند كه رسول خدا (ص) نسبت به قسمتى از دستورات، با آنان مداهنه كند و نيز خواستند او را از مكه بيرون كنند.

به همين جهت در اين آيات به شديدترين بيان آن جناب را تهديد مى‏كند كه مبادا به طرف مشركين و لو هر قدر هم اندك باشد ميل پيدا كند، و ايشان را هشدار داده كه اگر آن جناب را از مكه بيرون كنند هلاكشان فرمايد.

مشركين براى اينكه پيامبر (صلى اللَّه عليه و آله) از خدايانشان بدگويى نكند و افراد ضعيف و فقير را از خود دور بسازد نيرنگ بازي مي كردند و رواياتى كه در شأن نزول آيات وارد شده اين مطلب را مي رساند و آن اين است كه مشركين از رسول خدا (ص) درخواست كردند دست از بدگويى خدايان ايشان بردارد و غلامان و كنيزان بى‏شخصيت ايشان را كه مسلمان شده و به وى گرويده‏اند از خود دور كند چون عارشان مى‏شد كه با بردگان خود يك جا بنشينند و آيات خداى را بشنوند، و در چنين مناسبتى آيه مورد بحث نازل شد.

پس معنا آيه 73 اين است كه مشركين نزديك شد تو را بلغزانند و از آنچه به تو وحى نموديم منحرفت كنند تا مرامى مخالف آن پيش گيرى و اعمالى بر خلاف آن انجام دهى و بدين وسيله افترايى به ما ببندى و روش اختلاف طبقاتى را روشى خداپسندانه جلوه دهى و گفتند كه اگر چنين كنى و يك مشت گدا و ژنده‏پوش را از خود برانى، با تو رفاقت مى‏كنيم.

و در آيه بعدي مي فرمايد كه اگر ما با عصمت خود تو را پايدارى نمى‏داديم نزديك مى‏شدى به اينكه به سوى آنان اندكى ميل كنى، ليكن ما تو را استوار ساختيم، و در نتيجه به آنان كمترين ميلى نكردى تا چه رسد به اينكه اجابت‌شان كنى، پس رسول خدا (ص) ايشان را اجابت نكرد و ذره‏اى ميل به ايشان هم ننمود و نه نزديك بود ميل كند.

آيه 75 يك نوع تهديد نسبت به رسول خدا است. و مراد از ضعف حيات و ممات مضاعف و دو چندان شدن عذاب زندگى و مرگ است و معناي آن اين است كه اگر نزديك شوى به اينكه به سوى آنان متمايل گردى هر چند تمايل مختصرى باشد ما عذاب دو چندان زندگى كه مجرمين را با آن شكنجه مى‏دهيم و عذاب دو چندان مرگ را كه در عالم ديگر با آن شكنجه‏شان مى‏دهيم به تو خواهيم چشانيد و در صورت واقع شدن اين عذاب هيچ راه گريزى از آن نخواهد بود.

و معناى آيه 76 اين است كه مشركين نزديك بود كه ترا وادار كنند تا از مكه بيرون شوى، و اگر ايشان ترا بيرون مى‏كردند، بعد از رفتن تو، زمان زيادى زنده نمى‏ماندند، بلكه پس از مدت كوتاهى همه هلاك مى‏شدند.

ملاحظه مي شود كه مفاد اين آيات كمترين ربطي به افسانه غرانيق ندارد بلكه اين آيات فشار و نيرنگ مشركين مبني بر دور شدن پيامبر از فقرا و غلامان و اخراج او از مكه توسط مشركين را بازگو مي كند و خداوند به پيامبرش فرمان مي دهد كه هرگز تسليم نقشه آنان نشود و آنان نمي توانند تو را از مكه بيرون كنند. در حالي كه در افسانه غرانيق وانمود شده است كه خود پيامبر علاقه مند بوده تا آياتي از طرف خداوند نازل شود كه مناسبات او را با مشركين بهبود بخشد و از فشار و نقشه مشركين و امثال اين امور در اين افسانه اثري وجود ندارد. افزون بر اينها اگر اين آيات در ردّ آيه غرانيق وشيطاني نازل شده بود متن آن بايد به صورتي مي بود كه دلالت بر وجود آيات شيطاني مي كرد و به پيامبر اطلاع مي داد كه اين آياتي كه از زبان شما بيرون شده است از طرف من نبوده بلكه شيطان بر زبان تو جاري نموده است. در حالي كه مطالب اين آيات ناظر بر فشار مشركين بر پيامبر و نيرنگ آنان مبني بر فاصله گرفتن آن حضرت از فقيران و بيچارگان و نزديك شدنش به اشراف مشركين مي باشند و خدواند حضرت را از اين حركت منع مي كند و او را هشدار مي دهد كه مبادا تسليم نقشه مشركين شود.[1]

 


[1] . رك : ترجمه تفسير الميزان، ج‏13، ص: 238 و 239

 

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۵۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.