در آيه هاي «81 تا 85 آل عمران» تاکيد شده است که هر کس به اسلام روي نياورد فاسق است....

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در آيه هاي «81 تا 85 آل عمران»  تاکيد شده است که هر کس به اسلام روي نياورد فاسق است. حالا اگر کساني که به اسلام نگرويده اند ولي انسان هاي بشردوست و خوب و بعضا علاقه مند به اسلام مي باشند چرا فاسق شمرده شده و در قیامت عذاب می شوند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

قبل از پرداختن به پاسخ سوال لازم است به عنوان پيش درآمد بحث، نکاتي را ذکر کنيم:

1. غرض از خلقت خدا رحمت به بندگان است چنانکه مي فرمايد: «... و براي همين (پذيرش رحمت) آنها را آفريد».[1] البته برخي نبايد از اين رحمت خدا سوء استفاده کنند که فرمود «فرمان پروردگارت قطعي شده که: جهنم را از همه (سرکشان و طاغيان) جن و انس پر خواهم کرد».[2]

2. با عنايت به مقدمه اول جهنم هم مقصود اولي و بالذات خدا نيست چرا که جهنم دوري از رحمت خداست.

3. بين قبول شدن ديني از جانب خدا و عدم کيفر مکلّفان آنگاه که به تکاليف عمل نکنند هيچ ملازمه اي وجود ندارد.

4. تحصيل سعادت در سايه ايمان به پيامبران خدا و آنچه از جانب خدا آورده اند مي باشد و بالعکس شقاوت در سايه ايمان نياوردن به پيامبران خدا و بدانچه مأمور به ابلاغ و اقدام آن بوده اند، مي باشد بنابراين بين ايمان و سعادت ابدي يا کفر و شقاوت دائمي ارتباط نزديک و تنگاتنگي وجود دارد حال با توجه به مقدمات ذکر شده به سراغ اصل بحث مي رويم و مي گوئيم:

در فلسفه و کلام اسلامي ثابت شده که کارهاي خداي متعال داراي غرض و غايت و هدف است و اين افعال خدا به لحاظ حکيم بودن خداوند حکيمانه است از طرفي خداي متعال به لحاظ حکمت خويش و صلاح بندگانش آنها را مکلّف به تکاليفي کرده و در قبال عمل به آن تکاليف وعده ثواب و احياناً در صورت عمل نکردن وعده عقاب داده است. بدست آوردن تکاليف و عمل به آنها از طريق ارسال پيامبران خدا صورت مي گيرد که در طول تاريخ بشريت سلسله انبياء براي هدايت بشر مبعوث شده اند و در اين بعثت احکام و تکاليفي را براي سعادتمندي بشر به ارمغان آورده اند و در قبال اين منت خدا بندگان مکلّف به ايمان به آن پيامبر و پيامبران قبلي و بعدي خواهند بود و اين شعار مؤمنان است که خداي متعال مي فرمايد: «پيامبر به آنچه از سوي پروردگارش بر او نازل شده ايمان آورده است و او به تمام سخنان خود کاملاً مؤمن مي باشد و همه مؤمنان (نيز) به خدا و فرشتگان او و کتاب ها و فرستادگانش ايمان آورده اند (و مي گويند) ما در ميان هيچ يک از پيامبران فرق نمي گذاريم و به همه ايمان داريم».[3] در قبال موحدان ملحداني قرار گرفته اند که به پيامبران الهي نه تنها ايمان نياوردند بلکه در مقابل آنها هم ايستادند که فراعنه و طاغوت ها از جمله آنها هستند در اين ميان که فرجام ملحدان و کافران دوزخ الهي است محصول بذري است که خود کفار در کشتزار بي ديني و رهايي از تکاليف خود کاشته اند و نتايج خفت بار جهنم را به انتظار نشسته اند و چون عمل آنان با اختيار خود آنان صورت گرفته است جهنمي شدن آنان و نقص‌شان از ناحيه خودشان است.[4]

چنان که خداي متعال مي فرمايد: «هر مصيبتي که به شما مي رسد از جانب خود شما است».[5]

چه اين که خداي متعال اولاً به بندگان خود ظلم نمي کند (خداي متعال ظلم کننده به بندگان خود نيست).[6] مضافاً به اين که ظلم کردن دلايلي دارد که عبارتند از: 1. نياز 2. جهل... و همه از ساحت مقدس خداي متعال به دور است.

با اثبات حقانيت دين اسلام و جهاني شدن آن، بطلان ساير اديان روشن مي گردد، چنانچه از آيات قرآن و روايات اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ استفاده مي شود، دين واقعي و حق، دين اسلام مي باشد، زيرا اين دين، از اديان گذشته کامل تر است و مردم موظف هستند که به اين دين عمل کنند.

از جمله آياتي که بر اين مطلب دلالت دارند، عبارتند از:

1. همانا دين نزد خدا، اسلام است.[7]

2. هر کسي جز اسلام، آئيني براي خود انتخاب کند، از او پذيرفته نخواهد شد و او در آخرت از زيانکاران است.[8]

3. او کسي است که رسولش را با هدايت و آيين حق فرستاد، تا آن را بر همه آيين ها غالب گرداند، هر چند مشرکان کراهت داشته باشند.[9]

نکته اي که قابل ذکر است اينست که هر کدام از اديان گذشته، در زمان خود به صورت واقعي خودش راهی صحيحي براي تکامل بشر و توجه او به خدا بوده و بشر در پرتو اين اديان به سوي تکامل روحي و معنوي پيش رفته است، ولي پس از ابلاغ آيين اسلام ـ که آيين جهاني و خاتم اديان است ـ پيمودن راههاي ديگر خطاست و غير اين آيين، نمي تواند انسان را به اهداف عالي و کامل که مناسب حقيقت انساني و «امت تکامل يافته» است برساند. ولي در عين حال هر کدام از اين اديان در زمان و عصر خود کاملترين دين بودند که براي هدايت مردم از طرف خداوند آمده است.

و ديگر اينکه با آمدن دين اسلام، شريعت و آيين هاي گذشته نسخ شده و اعتبارشان را براي امت هاي آينده از دست داده اند و معناي ناسخ بودن آيين اسلام نسبت به آيين هاي ديگر و کامل و جامع بودن آن در برابر آيين هاي پيشين، اين نيست که آيين هاي پيشين از اصل و ريشه باطل و يا نادرست و يا ناقص و نارسا بوده اند؛ بلکه هر کدام از آنها در جاي خود و عصر خويش کاملاً صحيح و رسا بوده و براي رسانيدن بشر آن عصر به هدفي که شايستگي آن را داشته است، کافي و رسا بوده اند.[10]

بعد از اين مطالب در مورد پيروان ديگر اديان و مذاهب که آيا در آخرت چه سرنوشتي خواهند داشت بايد گفت آنان از اين حيث به چند گروه تقسيم مي شوند:

1. يک گروه آناني هستند که با اسلام و تشيع آشنا شده ولي به دليل تعصّب يا عناد و لجاجت از پذيرفتن آن سرباز مي زنند. به عبارت ديگر آنان کافر مقصّرند و در کفر خويش تقصير کارند؛ يعني مي دانند که دين حق، دين اسلام است و به قول معروف حجّت بر آنها تمام شده است و ليکن عناد دارند و آن را نمي پذيرند، مسلماً اينها جايگاهشان جهنم است و در آنجا مجازات مي شوند چرا که آنها همچون مسلمانان مکلّف به دستورات اسلام هستند، لکن با خداوند دشمني مي ورزند. حالا اين افراد مي خواهند بشر دوست باشند يا نباشند، زيرا خداوند که بهشت و جهنم در دست قدرت اوست در همين آياتي که در سوال ذکر شده فرموده است هر که مي­خواهد اهل جهنم نباشد و در آخرت رستگار باشد بايد متدين به ديني باشد که او خود براي هدايت بشر فرستاده است، حال کسي با آشنايي کامل دين او را نپذيرد و در برابر او نافرماني کند با کدام دليل اين حق را به خود مي دهد که او هم بايد به بهشت برود و از عذابي که قبلا به او خبر داده شده بود نجات يابد، پس خودش خواسته است که به جهنم برود و او خودش در برابر نافرماني و نپذيرفتن دين خدا، خود را راهي جهنم کرده است، پس هيچ اشکالي نه عقلا و نه عرفا و شرعا بر عدالت خدا وارد نخواهد بود. اگر آن دسته ازکساني که براي بشريت خدمت کرده و انسانهاي بشر دوست بوده و با شرايطي که ذکر شد از پذيرفتن دين خداوند ابا ورزيده خودشان باعث جهنم رفتن شان بوده و خداوند آنان را به جهنم نبرده اند، زيرا شرط نجات از جهنم، پذيرفتن دين خدا همراه با انجام اعمال صالح و بشردوستي مي باشد، نه بشردوستي تنها. و نيز آناني که به اسلام علاقه منداند اما آن را نمي پذيرند، اين علاقه مندي تنها دردي را دوا نمي کند چون اين علاقه مندي فقط اين را مي رساند که او از اسلام تنفر ندارد آما آن را نپذيرفته است و الا بايد متدين به آن باشد که در اين صورت او مثل ساير مسلمانان خواهد بود.

2. گروهي ديگر کساني هستند که با اسلام و تشيع آشنا نيستند ولي در جهالت خود مقصرّند يعني از وجود ديني به نام اسلام يا مذهبي به نام تشيع مطلع هستند ولي در جستجوي حقيقت اقدامي نمي کنند، چنين افرادي در حدّ تقصير خويش روز قيامت مجازات مي شوند. و باز در اين گروه فرقي بين بشر دوستي و غير بشر دوستي وجود ندارد، چون همه به يک سان نخواسته اند دين حق و راه نجات را به دست آورند.

3. گروهي ديگر به کساني گفته مي شود که با اسلام آشنا نيستند و در جهالت خود تقصيري ندارند. بلکه يا اصلاً دين اسلام به گوش‌شان نخورده و يا آن که امکان تحقيق و پژوهش براي آنان وجود نداشته است و تنها هر آن چه را که به آنها مي رسيده، «مثل مسيحيت و دين هاي ديگر» قبول نموده و عمل نموده اند. به عبارت ديگر آنان کافر قاصرند و در کفر خويش مقصر نيستند؛ يعني در شرايطي هستند که امکان دسترسي به اينکه بدانند دين واقعي و حق الآن کدام است ندارند و يا اينکه کفر آنها از روي جهالت و ناداني و آشنا نبودن به حقيقت است.

قضاوت در مورد اين دسته را بايد به خداوند متعال واگذار کرد که او چگونه حکم مي کند، همين قدر مي دانيم در مورد ايشان عادلانه حکم خواهد کرد و آنها را مورد عفو و بخشش خويش قرار مي دهد.[11] و به يقين اهل جهنم نيستند و خداوند آنان را مشمول عفو و رحمت خود قرار مي دهد و اعمال آنها را با آن چه فکر مي نموده اند حق است مي سنجند.[12]

اما در باره اين‌که چگونه نسبت فسق به آناني که خوب اند قابل توجيه مي باشد بايد گفت کسي که خدا را انکار کند و دستورات او را نپذيرد و از پذيرفتن دين او سرپيچي کند اين کار مصداق بارز فسق مي باشد. زيرا فسق در لغت به معناي فجور و ارتکاب معاصي است و در اصطلاح به معناي خارج شدن از طاعت است.[13] بنابراين کسي که نافرماني خدا را انجام مي دهد چه اينکه بعد از پذيرش دين خدا در برخي احکام مثل نماز و روزه و ارتکاب معاصي از طاعت خدا خارج شود و چه اينکه با اصل نپذيرفتن دين خدا از طاعت خدا خارج شود در هردو صورت فاسق خواهد بود، بلکه نپذيرفتن دين خدا شديد ترين و بزرگترين فسق مي باشد و انجام برخي خدمات و صفت بشر دوستي نمي تواند آن را از بين ببرد. حتي اگر کسي که مسلمان باشد و تمام احکام اسلامي را انجام دهد، با ارتکاب يک معصيت مثلا دروغگويي ويا ترک نماز و امثال اينها فاسق به شمار مي آيد حالا کسي که از ريشه دين و احکام آنرا قبول ندارد چگونه ممکن است که فاسق نباشد؟

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تفسير نمونه، ناصر مکارم شيرازي، ج1، ص282، 319، 344، دارالکتب الاسلاميه، تهران، 1373ش.

2ـ نگاهي به اديان زنده جهان، حسين توفيقي، ص143، مرکزيت حوزه هاي علميه خواهران، قم، 1377ش.

3ـ در ساحل انديشه، اکبر اسد عليزاده، ص139ـ135، مؤسسه امام صادق ـ عليه السّلام ـ، قم، 1380ش.

4ـ آموزش عقايد، محمد تقي مصباح يزدي.

5ـ عدل الهي، شهيد مطهري.

 


[1]. هود / 119.

[2]. هود / 119.

[3]. بقره / 285.

[4]. ر.ک: ترجمه الميزان، ج6، ص417.

[5]. نساء / 79.

[6]. آل عمران / 183.

[7]. آل عمران / 19.

[8]. آل عمران / 85.

[9]. توبه / 33.

[10]. مکارم شيرازي، ناصر و سبحاني، جعفر، پاسخ به پرسش هاي مذهبي، قم، مدرسه امام علي بن ابيطالب، 1381ش، ص113ـ114.

[11]. با اقتباس از: مطهري، مرتضي، مجموعه آثار، قم، انتشارات صدرا، 1374ش، ج1، ص 289.

[12]. اقتباس از منابع 1ـ ترجمه تفسير الميزان، ج5، ص80 به بعد، ج 9 ص 601؛ 2ـ مطهري، مرتضي، عدل الهي، انتشارات صدرا، ص 253.

[13]. فتح الله، احمد، مجمع الفاظ الفقه الجعفري، ص320.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۸۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.