خداوند در آیه 113 سوره بقره قوم يهود و نصاري را بخاطر نژادپرستي و خودبرتربيني نکوهش کرده ...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

خداوند در آیه 113 سوره بقره قوم يهود و نصاري را بخاطر نژادپرستي و خودبرتربيني نکوهش کرده آيا ما مسلمانان نيز که خود را قوم برتر مي‌دانيم و مي‌گوييم دين اسلام دين برتر است، قوم يهود و نصاري با همین آيه نمي‌توانند ما را محکوم کنند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

این آیه شریفه در باره قوم پرستی و نژاد پرستی نمی‌باشد بلکه آنگونه که بیان خواهد شد آیه شریفه حکم بی دلیل دو طرف را در بطلان ادیان یکدیگر مورد مذمت قرار داده است. نژادپرستی در اسلام و قرآن کریم به صراحت مورد نکوهش قرار گرفته آنجا که می فرماید: «يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى‏ وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَليمٌ خَبيرٌ[1]»؛ «اى مردم! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‏ها و قبيله‏ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد (اينها ملاك امتياز نيست،) گرامى‏ترين شما نزد خداوند با تقواترين شماست خداوند دانا و آگاه است!»

خداوند با این آیه شریفه بیان نموده که مردم از اين جهت كه مردمند همه با هم برابرند، و هيچ اختلاف و فضيلتى در بين آنان نيست، و كسى بر ديگرى برترى ندارد، و اختلافى كه در خلقت آنان ديده مى‏شود كه شعبه شعبه و قبيله قبيله هستند تنها به اين منظور در بين آنان به وجود آمده كه يكديگر را بشناسند، تا اجتماعى كه در بين‌شان منعقد شده نظام بپذيرد، و ائتلاف در بين‌شان تمام گردد، چون اگر شناسايى نباشد، نه پاى تعاون در كار مى‏آيد و نه ائتلاف، پس غرض از اختلافى كه در بشر قرار داده شده اين است، نه اينكه به يكديگر تفاخر كنند، يكى به نسب خود ببالد، يكى به سفيدى پوستش فخر بفروشد، و يكى به خاطر همين امتيازات موهوم، ديگران را در بند بندگى خود بكشد، و يكى ديگرى را استخدام كند، و يكى بر ديگرى استعلا و بزرگى بفروشد، و در نتيجه كار بشر به اينجا برسد كه فسادش ترى و خشكى عالم را پر كند، و حرث و نسل را نابود نموده، همان اجتماعى كه دواى دردش بود، درد بى درمانش شود.

اما با جمله«إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ»بیان نموده که تقوا تنها کرامت و امتیاز حقیقی است. و آنچه که می توانددر بین آنان امتیاز باشد تقوا است نه چیز دیگر. توضيح اينكه: اين فطرت و جبلت در هر انسانى است كه به دنبال كمالى مى‏گردد كه با داشتن آن از ديگران ممتاز شود، و در بين اقران خود داراى شرافت و كرامتى خاص گردد. و از آنجايى كه عامه مردم دل‏بستگي‌شان به زندگى مادى دنيا است قهرا اين امتياز و كرامت را در همان مزاياى زندگى دنيا، يعنى در مال و جمال و حسب و نسب و امثال آن جستجو مى‏كنند، و همه‌ی تلاش و توان خود را در طلب و به دست آوردن آن به كار مى‏گيرند، تا با آن به ديگران فخر بفروشند، و بلندى و سرورى كسب كنند.

در حالى كه اين گونه مزايا، مزيت‏هاى موهوم و خالى از حقيقت است، و ذره‏اى از شرف و كرامت به آنان نمى‏دهد، و او را تا مرحله شقاوت و هلاكت ساقط مى‏كند.

آن مزيتى كه مزيت حقيقى است و آدمى را بالا مى‏برد، و به سعادت حقيقي‌اش كه همان زندگى طيبه و ابدى در جوار رحمت پروردگار است مى‏رساند، عبارت است از تقوى و پرواى از خدا. آرى، تنها و تنها وسيله براى رسيدن به سعادت آخرت همان تقوى است كه به طفيل سعادت آخرت سعادت دنيا را هم تامين مى‏كند، و لذا خداى تعالى فرموده « تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيا وَ اللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ[2]»؛ شما متاع دنيا راى مى‏خواهيد، ولى خدا آخرت را.»  و نيز فرموده «وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى[3]»؛ «براى زندگى ابدى خود توشه جمع كنيد كه بهترين توشه تقوى است.‏» ، و وقتى يگانه مزيت تقوى باشد، قهرا گرامى‏ترين مردم نزد خدا با تقوى‏ترين ايشان است، هم‌چنان كه در آيه مورد بحث هم همين را فرموده است.

 اين آرزو و اين هدفى كه خداى تعالى به علم خود آن را هدف زندگى انسانها قرار داده، هدفى است كه بر سر به دست آوردن آن پنجه به رخ يكديگر كشيدن پيش نمى‏آيد، بخلاف هدفهاى موهوم مذكور كه براى به دست آوردن آن مزاحمتها، جنگها و خونريزيها پيش مى‏آيد. او مى‏خواهد بيش از ديگران ثروت را به خود اختصاص دهد، و اين مى‏خواهد قبل از ديگران به رياست برسد. او مى‏خواهد در تجمل دادن به زندگى از ديگران سبقت بگيرد، و اين مى‏خواهد آوازه‏اش همه آوازه‏ها را تحت الشعاع قرار دهد، و همچنين ساير مزاياى موهوم، همچون انساب و غيره.[4]

اما آیه ای که در سوال ذکر شده است این‌گونه می‌فرماید: «وَ قَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَى‏ عَلىَ‏ شىَ‏ْءٍ وَ قَالَتِ النَّصَارَى‏ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلىَ‏ شىَ‏ْءٍ وَ هُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ كَذَالِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ  فَاللَّهُ يحَْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَمَةِ فِيمَا كاَنُواْ فِيهِ يخَْتَلِفُون[5]»‏؛ «و يهوديان گفتند: «ترسايان بر حق نيستند.» و ترسايان گفتند: «يهوديان بر حق نيستند»- با آنكه آنان كتاب [آسمانى‏] را مى‏خوانند. افراد نادان نيز [سخنى‏] همانند گفته ايشان گفتند. پس خداوند، روز رستاخيز در آنچه با هم اختلاف مى‏كردند، ميان آنان داورى خواهد كرد.»

این آیه شریفه یهود و نصاری را بر اینکه آنان دین هم دیگر را از ریشه باطل دانسته مذمت می کند. شأن نزول این آیه از ابن عباس اینگونه نقل شده که هنگامى كه هيئت نصاراى نجران وارد بر پيامبر خدا شدند در همان هنگام دانشمندان يهود نيز وارد شدند و ميان آنها در حضور پيامبر كشمكش و نزاع برخاست، رافع بن حرملة- كه يكى از يهود بود- گفت شما چيزى نيستيد و پيامبرى عيسى و كتاب انجيل را انكار نمود، سپس يكى از نصارى گفت: يهود چيزى نيستند و پيامبرى موسى و كتاب تورات را انكار كرد، و خداوند اين آيه را نازل فرمود: «وَ قالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى‏ عَلى‏ شَيْ‏ءٍ ...»- و يهود گفتند: نصارى- در تدين به نصرانيّت- بر چيزى استوار نيستند.« وَ قالَتِ النَّصارى‏ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلى‏ شَيْ‏ءٍ ...»- نصارى گفتند: يهود- در تدين به يهوديّت- بر چيزى استوار نيستند.

«وَ هُمْ يَتْلُونَ الْكِتابَ ...»- در حالى كه كتاب را تلاوت مينمايند[6]. یعنی آنان با آنکه کتاب شان را تلاوت می کردند و می دانستند که دین یهود دین آسمانی است و حضرت موسی از طرف خداوندآن را آورده و نیز می دانستند که دین نصاری از جانب خداوند توسط حضرت مسیح برای هدایت بشر نازل شده ولی در عین حال بدون برهان و دلیل هرکدام  می گفتند که دین طرف مقابل پایه و اساسی ندارد. همچنانکه آنان دین اسلام را نیز بدون دلیل و از روی عناد انکار می کردند. خداوند این انکار بدون برهان و دلیل و از روی عناد آنان را مورد مذمت و نکوهش قرار داده است.

اما مسلمانان خود شان را به عنوان قوم و نژاد بر دیگران برتر نمی دانند  و نیز دین یهودیت و مسیحیت را انکار نمی کنند به این معنا که اصلا پایه و اساسی نداشته باشند، بلکه ایمان به این دو دین و پیامبران آنها وکتابهای تورات و انجیل که برای هدایت بشر قبل از قرآن و اسلام نازل شده بودند از شرایط قبولی دین اسلام به شمار می‌آید و انکار هر یکی از آنها مستلزم کفر می باشد. خداوند در قرآن ایمان به همه پیامبران و کتابهای آنان را بر پیامبر اسلام و تمام مسلمانان لازم دانسته چنین می فرماید: «آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصيرُ[7]»؛ «پيامبر، به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده، ايمان آورده است. و همه مؤمنان (نيز)، به خدا و فرشتگان او و كتابها و فرستادگانش، ايمان آورده‏اند (و مى‏گويند:) ما در ميان هيچ يك از پيامبران او، فرق نمى‏گذاريم (و به همه ايمان داريم). و (مؤمنان) گفتند: «ما شنيديم و اطاعت كرديم. پروردگارا! (انتظارِ) آمرزش تو را (داريم) و بازگشت (ما) به سوى توست.» و نیز در خصوص تورات و انجیل می فرماید: «وَ قَفَّيْنا عَلى‏ آثارِهِمْ بِعيسَى ابْنِ مَرْيَمَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَ آتَيْناهُ الْإِنْجيلَ فيهِ هُدىً وَ نُورٌ وَ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ التَّوْراةِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقينَ[8]»؛ «و بدنبال آنها [پيامبران پيشين‏]، عيسى بن مريم را فرستاديم در حالى كه كتاب تورات را كه پيش از او فرستاده شده بود تصديق داشت و انجيل را به او داديم كه در آن، هدايت و نور بود و (اين كتاب آسمانى نيز) تورات را، كه قبل از آن بود، تصديق مى‏كرد و هدايت و موعظه‏اى براى پرهيزگاران بود».

اما اینکه دین اسلام حق است و دین یهود و نصاری بعد از اسلام کارایی ندارد دلایل و برهان خودش را دارد. و افزون بر اینکه این دو دین آسمانی از طرف خداوند منسوخ شده اند، به دلایل متقن در متون آن‌ها تحریف، و در آموزه های آن‌ها انحرافات حادث گردیده و حتی از طرف خود مسیحیان و یهودیان ثابت شده است که این دو دین بر اصل خود باقی نمانده اند. و این استدلال و برهان هایی که اقامه شده بر خود برتر بینی و نژاد گرایی مسلمانان ربطی ندارد.

البته این امر قابل انکار نیست که برخی از مسلمانان بدون استناد به قرآن و آموزه های اسلامی به صورت جاهلانه خود برتر بینی داشته باشند بلکه حتی در بین خود مسلمانان قوم گرایی و نژاد پرستی نسبت به همدیگر که از طرف خداوند منع شده است، به صورت چشمگیر وجود دارد که ناشی از خواستهای حیوانی آنان می باشد نه از قرآن و آموزه های اسلامی.

 


[1] . حجرات/13

[2].  انفال/ آيه 67.

[3]. بقره/ آيه 197.

[4] . طباطبایی، محمد حسین، تفسیرالمیزان(ترجمه موسوی همدانی)ج18ص490- 491

[5]

[6] . ترجمه مجمع البيان في تفسير القرآن، ج‏1، ص: 318 - 319

[7] . بقره/285.

[8] . مائده/46.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 تیر 01
بازدید
۲۳۲
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.