چه کنيم که گناهان خود را کوچک نشماريم و کارهاي ناچيزمان را بزرگ ندانيم؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چه کنيم که گناهان خود را کوچک نشماريم و کارهاي ناچيزمان را بزرگ ندانيم؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

گناه به معني خلاف است و در اسلام هر کاري که بر خلاف فرمان خداوند باشد، گناه محسوب مي شود. و گناه و معصيت سرپيچي کردن بنده و خارج شدن او از فرمان خداوند و بيانگر اين است که انسان از مرز بندگي خداوند بيرون رفته است و پي آمدهايي را به دنبال دارد. چنانکه از گناه به ذنب نيز ياد شده است، که به معني دنباله است، چون هر عمل خلافي يک نوع پي آمد دارد و دنباله آن مجازات اخروي و دنيوي مي باشد[1]. و انسان با انجام هر گناه و خطايي به مجازات الهي در اين دنيا و آخرت نزديک مي شود و با هر گناهي قلب انسان تاريک مي شود و لکه اي بر روي قلب مي افتد و بجاي آن از دريافت انوار الهي محروم مي شود.

گناه هر چند کوچک باشد چون نافرماني خداست، بزرگ است و مي تواند سبب گمراهي فردي از راه حق گردد و او را از راه حق دور سازد. انسان نبايد به کوچکي گناهان نگاه کند، بلکه بداند با انجام گناهان هر چند کوچک چه کسي را نافرماني مي کند، همچنانکه رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در سخني به ابوذر فرمودند: «لا تنظر الي صغر الخطيئه و لکن انظر الي من عصيته»؛[2] کوچکي گناه را ننگر، بلکه بنگر چه کسي را نافرماني مي کني!

به راستي کوچک شمردن گناه خود يکي از خطاهاست، و کسي که گناهانش را کوچک شمارد و از کارهاي خود ناراحت نباشد هيچ وقت در مقام توبه و جبران بر نمي آيد و هيچ گونه اهميتي بر آنها قائل نمي شود. و حتي گاه مي گويد: خوشا به حال من اگر گناه من همين باشد؟ که چنين کسي در مسير خطرناکي قرار گرفته، همچنان به گناه خود ادامه مي دهد.

و حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايند: بدترين گناهان آن است که صاحبش آن را کوچک شمرد.[3]

ما براي اينکه گناهان خود را کوچک نشماريم، بايد به چند مطلب توجه داشته باشيم؛ اول اينکه ببينيم با انجام گناه هر چند کوچک چه کسي را نافرماني مي کنيم و در مقابل دستورات و فرامين اش مخالفت مي کنيم و هميشه به ياد او بوده و اعتقاد داشته باشيم که در محضر خدا هستيم و نبايد در محضر او خطايي مرتکب شويم، و همين اعتقاد داشتن، به اينکه همه ما در محضر خدا هستيم از اساسي ترين اهرم هاي بازدارنده از گناه است، اثر و نقشي که اين عقيده در کنترل انسان و جلوگيري از طغيان غرائز حيواني دارد، هيچ عقيده ديگري ندارد. و قدرت ايمان به خدا و ياد او در ريشه کن کردن گناه از همه قدرت ها نيرومندتر است و نقش مهّمي در باز داري انسان از گناه ايفا مي کند، و خداوند در قرآن کريم مي فرمايند: آيا انسان نمي داند که خداوند همه اعمالش را مي بيند.[4] و اين آيه به روشني بيان مي کند که همه ما در محضر خداي بزرگ هستيم. در هر جا و در خلوت، هر کاري بکنيم و حتي اگر در فکر و مغز خود مطلبي را تصور کنيم، خداوند به آن آگاه است.

دوّم اينکه تمام گناهان اثراتي را در وجود انسان باقي مي گذارند و فرقي نمي کند که گناهي بزرگ باشد و يا کوچک. و بدترين اثر گناه که با ادامه دادن آن نیز بیشتر می شود،تاریکی قلب است که نور علم و حس تشخيص انسان را از بين مي برد، گناهان از اعضاء و جوارح سرازير قلب مي شوند، و قلب را به يک باتلاق متعفن و گنديده مبدل مي سازد، اينجاست که انسان راه و چاه را تشخيص نمي دهد و مرتکب اشتباهات عجيبي مي شود که همه را حيران مي کند و با دست خود تيشه به ريشه سعادت خود مي زند و حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ در اين مورد مي فرمايند: گناهان زياد قلب انسان را فاسد مي کنند.[5]

و يکي از مهم ترين عوامل کوچک شمردن گناهان و بزرگ شمردن اعمال، داشتن عجب است، و عجب عبارت است از به خود باليدن، و کسي که عجب مي کند داراي صفت خودپسندي است که هر عملي (چه زشت و چه زيبا) که از او مي سرزند آن را پسنديده پندارد و بر خود ببالد. و عجب در عبادت افتخار شخص به سبب انجام عمل صالح و يا گردنکشي و اظهار خوشحالي از عمل خود و به رخ کشيدن آن است.[6]

و با وجود آن که عجب از صفات رذيله است، منشاء آفات و صفات رذيله ديگر نيز مي شود، مثل کبر داشتن که عجب يکي از اسباب کبر عجب داشتن است و همچنین عجب باعث فراموشي گناهان و کوچک شمردن آنها مي شود. و عجب کننده گناهان خود را فراموش مي کند و يا هر موقع چيزي از گناهان به خاطرش بگذرد به آن ارزش و اهميتي نمي دهد و سعي در تدارک آن نمي کند. بلکه همچنان گمان مي کند که البته خدا، او را خواهد بخشيد و وقتي عبادتي از او سرزند آن را بزرگ مي شمارد و با آن خوشحال مي شود و منت بر خدا مي گذارد و توفيق هاي خدا را فراموش مي کند و در اين وقت است که از آفات و معايب اعمال خود غافل مي شود. حضرت رسول اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ مي فرمايند: در يکي از روزها موسي بن عمران نشسته بود و در اين موقع شيطان نزد او آمد و کلاه رنگيني در سر گذاشته بود... که حضرت موسي ـ عليه السلام ـ گفت: به من بگو آن کدام گناه است که اگر فرزند آدم مرتکب آن شد تو بر آن مسلط مي گردي گفت: هنگامي که گرفتار عجب مي شود، و اعمالش را زياد مشاهده مي کند و گناهانش در نظرش کوچک جلوه مي نمايد.[7]

و يا در روايت ديگري علي بن سويد گويد: از حضرت ابي الحسن ـ عليه السلام ـ راجع به خود بيني و عجبي که عمل را فاسد مي کند سئوال کردم، فرمود: خود بيني چند درجه دارد: بعضي از آن درجات اين است که کردار زشت بنده در نظرش جلوه کند و آن را خوب پندارد و از آن خوشش آيد و گمان کند کارخوبي مي کند، و بعضي از درجاتش اين است که بنده به پروردگارش ايمان آورد، و بر خدا عزوجل منت گذارد، در صورتي که خدا را بر او منت است (که به ايمانش هدايت فرموده).[8]

در نتيجه براي اين که کسي گناهان خود را کوچک نشمارد بايد به گناهان و اثرات آنها توجه داشته باشد و صفت رذيله عجب را از خود دور سازد، که شخص عجب کننده نمي تواند زمينه رشد خود را فراهم آورد و گاها خطا مي رود و بر آن اصرار مي کند و پند کسي را نمي شنود و به اين جهت ضرر کلي به او مي رسد وگناهان خود را کوچک مي شمارد و به آنها ارزش و اهميت نمي دهد و در مقابل کار و اعمال خوب خود را بزرگ جلوه مي دهد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ گناه شناسي، محسن قرائتي.

2ـ تفسير نمونه، آيت الله مکارم شيرازي، ناصر، ج18، ص336 ـ 335، ج14، ص410.

 


[1]. قرائتي، محسن، گناه شناسي (گناه و اقسام آن).

[2]. همان، به نقل از: ورام، ج2، ص53.

[3]. نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتي، قم، انتشارات پارسايان، چاپ دوم، 1379ش، ص742، حکمت 477.

[4]. علق / 14.

[5]. مکارم شيرازي، ناصر، تفسير نمونه، ج26، ص266 به نقل از: درالمنثور، ج6، ص326.

[6]. معاني الاخبار، ترجمه محمدي، ج2، ص101.

[7]. مشکاة الانوار، ترجمه عطارودي، ص296.

[8]. کليني، محمد بن يعقوب ، اصول کافي، ج3، ص427.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 امرداد 01
بازدید
۶۳
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.