تعليم و تربيت از ديدگاه هاي مختلف را برايم توضيح دهيد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

تعليم و تربيت از ديدگاه هاي مختلف را برايم توضيح دهيد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در مورد تعليم و تربيت ، افراد مختلف و مكاتب متعددي نظر داده اند كه لازم است اين ديدگاهها با توجه به زمينه هاي آن مورد بررسي قرار گيرد. لذا ابتدا به ديدگاه مكاتب مختلف در مورد تعليم و تربيت مي پردازيم ، سپس اشاره اي گذرا بر نظرات افراد مختلف در اين باره خواهيم پرداخت.

تعليم و تربيت از ديدگاه مکاتب

تعليم و تربيت در همه مکاتب (مکتب فقهاء، عرفاء، فلاسفه، شعراء و ...) مورد بررسي قرار گرفته است که ما در ذيل فقط به مکاتب فلسفي و آن هم به خاطر تأثير عميقي که در تعليم و تربيت گذاشته اشاره مي کنيم. در طبقه بندي مکاتب فلسفي، 5 مکتب را نام مي برند که 3 تا از آنها (ايده اليسم، رئاليسم، نئوتوميسم) سنتي و 2 تاي آنها (پراگماتيسم، اگزيستانسياليسم) جديد هستند. هر کدام از اين مکاتب،  فلسفه هاي تربيتي را در پي داشته اند که دو مکتب اول بنياد گرائي و بقيه مکاتب به تربيت پايدار گرائي، پيشرفت گرائي و اگزيستانسياليسم را در  تعليم و تربيت ايجاد کرده است.

به طور خلاصه اهداف و محتواي تربيتي هر يک از اين مکاتب در زير مي آيد:

ايده اليسم:

هدف تعليم و تربيت: پرورش بي واسطه استدلال و شخصيت .

محتوا تعليم و تربيت: مطالب انتزاعي در قالب آثار مکتوب تاريخ، يک موضوع طبيعي است؛ زيرا معرف ميراث گذشتگان و عرضه کننده قهرمانان در نقش الگوست.[1]

رئاليسم :

هدف: شناخت جهان از طريق به کارگيري عقل .

محتوا: مطالعه بي واسطه جهان خارج (الگوها و قوانين آن) فعاليت استقرايي را براي عقل مُيسّر مي سازد، در حالي که در آن واحد دانش جديدي را در مورد خود جهان نيز فراهم مي سازد.[2]

نئوتوميسم:

هدف تعليم و تربيت: رشد بلاواسطه عقل و اراده .

محتوا: همه موضوع هاي انتزاعي، از جمله موضوع هاي مذهبي که افراد را وادار مي کند بدون هيچ ترديدي آنها را مطالعه کنند و فرا بگيرند.[3]

پراگماتيسم:

هدف: افزودن به معناي تجربه، به ويژه تجربه اجتماعي، به نحوي که فرد بهتر بتواند فرايند تجارب آينده را هدايت کند.

محتوا: تجربه بلاواسطه انساني، تمرکز بر مسائل اجتماعي کنوني است که دانش آموزان در يک جامعه خاص تجربه کرده اند.[4]

اگزيستانسياليسم:

هدف: برانگيخن يا تقويت آگاهي، که به نوبه خود در بهبود انتخاب هاي فردي به کار خواهد رفت.

محتوا: تمرکز بر محتوا، خيلي کمتر از تمرکز بر نگرش فرد نسبت به محتواست. با اين حال، محتواهايي نظير هنر، که مبين دستاوردهاي فردي هستند و نيز ادبيات (در جائي که انتخاب به شکل قضاوت ممکن است) موضوع هايي حائز اولويت هستند.[5]

البته تعليم و تربيت بر اساس ديدگاه هاي مختلف نسبت به موضوع آن  (انسان) نظرگاه هاي مختلفي را در پي دارد از جمله:

ـ طبيعت انسان از ديدگاه علوم حياتي (زيست شناسي)

ـ طبيعت انسان از ديدگاه علوم رواني

ـ طبيعت انسان از ديدگاه علوم اجتماعي و ... 

که توضيح آنها فرصت بيشتري را مي طلبد.

تعليم و تربيت از ديدگاه افراد:

افرادي که در زمينه تعليم و تربيت سخن گفته و تحقيق کرده اند را نيز مي توان در دو دسته تقسيم کرد. يک دسته دانشمندان مسلمان هستند و دسته ديگر غير مسلمانان و افرادي مثل افلاطون و ...، که براي نمونه اشاره اي به تعريف تربيت از نگاه برخي از اين اشخاص مي کنيم. ولي بايد توجه داشته باشيد که اشاره به ديگر آراء آنان در هر يک از بخش هاي روش، اصول، محتوا، اهداف، عوامل تربيت، مباني انسان شناسي جهان شناسي و ... چندين جلد کتاب خواهد شد.

تعليم و تربيت از نگاه انديشمندان مسلمان:

شيخ اشراق:

تعليم و تربيت فرايندي است که انسان با عرفان به خود و رهائي از علائق به رتبه فنا مي رسد.[6]

سعدي:

تعليم و تربيت فرايندي است که در آن مربي در  پي پرورش قواي متربي يا همان پرورش روح از طريق آموزش صفات نيک و زدودن خصلت هاي  حيواني براي رسيدن به انقطاع الي الله است.[7]

ابن سينا:

تعليم و تربيت برنامه ريزي و فعاليت جامعه و فرد در جهت سلامت خانواده و رشد کودک و تدبير شئون اجتماعي براي وصول انسان به سعادت دنيوي و اخروي است.[8] 

قابسي:

(تعريف به هدف): تعليم و تربيت آموزش همگاني دين و شناخت آن و عمل بر اساس آن است.[9]

تعليم و تربيت از نظرگاه انديشمندان غربي:

ارسطو:

تعليم و تربيت مجموعه اعمالي است که به وسيله خانواده يا دولت براي ايجاد فضائل اخلاقي و دروني در افراد صورت مي گيرد.[10]

جان لاک:

تعليم و تربيت فراهم ساختن زمينه رواني سالم در تني سالم که سعادت فردي و به تبع آن سعادت اجتماعي را به دنبال آورد.[11]

ژان ژاک روسو:

تعليم و تربيت هنر يا فني است که به صورت راهنمائي يا حمايت و هدايت طبيعت  متربي و با رعايت قوانين رشد طبيعي و با همکاري خود او و براي زندگي کردن تحقق مي پذيرد.[12]

جان ديوئي:

تعليم و تربيت بازسازي و سازماندهي تجربه که بر معنادار شدن و عمق آن مي افزايد و توانائي هدايت جريان تجربه را توسعه مي بخشد.[13]

اين بود بخشي از آنچه که در اين مجال فرصت طرح آن ميسر است براي مطالعه  بيشتر به منابع زير مراجعه نماييد.

آراي دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت و مباني آن. زير نظر عليرضا اعرافي. 4 جلد، قم: پژوهشگا حوزه و دانشگاه و انتشارات سمت، 1380.

فلسفه تربيتي شما چيست؟ آرنولد گريز. ترجمه: شعباني و همکاران. مشهد، انتشارات به نشر، 1382.

در آمدي بر تعليم و تربيت اسلامي/ فلسفه تعليم و تربيت با همکاري: علي محمد کاردان و ديگران. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و انتشارات سمت. 1379.

 


[1]. آرنولد گريز، فلسفه تربيتي شما چيست؟. ترجمه: شعباني و همکاران. مشهد: انتشارات به نشر، 1382، ص 143.

[2]. همان، ص 150.

[3]. همان، ص 153.

[4]. همان، ص 155.

[5]. همان، ص 158.

[6]. آرائ دانشمندان مسلمان در تعليم و تربيت و مباني آن. زير نظر عليرضا اعرافي. ج2، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و انتشارات سمت، 1380، ص 79.

[7]. همان، ج4، ص 5.

[8]. همان، ج1، ص 231.

[9]. همان، ج1، ص 139.

[10]. درآمدي بر تعليم و تربيت اسلامي/ فلسفه تعليم و تربيت.  با همکاري: علي محمد کاردان و ديگران. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و انتشارات سمت، 1379، ص 177.

[11]. همان، ص 207.

[12]. همان، ص 214.

[13]. همان، ص 258.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
22 امرداد 01
بازدید
۱۱۷
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.