بنده خداوند سبحان به چه معناست چرا ايشان لفظ بنده به کار مي برند؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

بنده خداوند سبحان به چه معناست چرا ايشان لفظ بنده به کار مي برند؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

بنده لفظ فارسي است و واژه عربي آن «عبد» است که به معناي پرستنده، مطيع و فرمان بر مي باشد. اظهار اين اطاعت و فرمانبري را بندگي مي گويند.[1] هم چنين بنده «عبد» از نظر لغت عرب به انساني مي گويند که سر تا پا تعلّق به مولا و صاحب خود دارد. اراده اش تابع اراده او و خواستش تابع خواست او است، به اصطلاح مطيع محض باشد.[2]

از اين که چرا خداوند اين لفظ را به کار برده است؟ براي آن است که خداوند همان معبودي است که اين عبد (بنده) او را مورد عبادت و ستايش قرار مي دهد و تنها فرمانبر و اطاعت واقعي از او دارد. از اين جهت به خداوند گفته مي شود معبود و به بنده گفته مي شود عبد. وقتي که انسان بنده خدا شد، در برابر او از خود اظهار تذلل و خشوع نشان مي دهد، چنان که امام صادق ـ عليه السلام ـ فرموده است: «العبد هو التذلّل بين يدي سيّده».[3] بنده آن کسي است که در پيشگاه آقا و مولاي خود مطيع محض باشد.

در قرآن کريم آيات بسيار زيادي است که مردم و انسان ها را بندگان خدا حساب کرده، و اساس دعوت ديني را بر همين مطلب بنا نهاده که مردم همه بنده و خداي متعال مولاي حقيقي ايشان است. گذشته از اين که انسان ها را بنده خطاب کرده، چه بسا از اين فراتر رفته و همه آن چه را که در آسمان ها و زمين است، خطاب به بندگان رحمان کرده است و فرموده: «إِن کلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَنِ عَبْداً.[4]»

هيچ کس از همه آنان که در آسمان ها و زمينند نيست مگر اين که خداي را از در بندگي در خواهد آمد.

امّا اين که بندگي تنها بايد براي خداوند باشد از اين جهت است که بندگان نه تنها مالک چيزي نيستند؛ بلکه خودشان هم ملک غيرند. و مالک حقيقي خداوند متعال است و عبد با آن چه که در دست اوست ملک خداوند متعال هستند، و او به هر نحوي که بخواهد تصرف مي کند.

از اين بالاتر اگر دقت بيشتري در معناي عبوديت شود يقينا حکم خواهيم کرد به اين که علاوه بر افراد بشر، تمام موجودات صاحب شعور و اراده، بنده خداي سبحانند. زيرا خداي متعال به تمام معناي کلمه و حقيقتا مالک هر چيزي است؛ چنان که غير خداوند سبحان، هيچ چيزي ديگر، هيچ موجودي از موجودات عالم، مالک نفع و ضرر، حيات و مرگ و... نمي باشند. لذا او مالک حقيقي بوده و همه بنده و مطيع او مي باشند. در حقيقت همين سلطنت حقيقي و مالکيت واقعي پروردگار منشأ وجوب انقياد موجودات و مخصوصا آدميان در برابر اراده تشريعي شده است.

بنابراين، جن و انس، همه ملک خدايند و خدا هم مالک حقيقي و تکويني و به وجود آورنده ايشان است و به همين جهت همه بندگان او  محکوم به حکم قضاي اويند، چه او را بشناسند چه نشناسند، چه تکاليفش را اطاعت کنند و چه اطاعت نکنند.

از اين جهت که خداوند فرموده: «وَقَضَي رَبُّک أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ....[5]» پروردگارت حکم کرده است که نپرستيد مگر او را.[6]

در آيه ديگر نيز فرموده است: «وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاء وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّکاةَ وَذَلِک دِينُ الْقَيِّمَةِ.[7]» به آنها دستور داده نشده بود جز اين که خدا را عبادت کنند. پس، انسان بنده و مطيع پروردگار است؛ چه اين بندگي را بپذيرد و يا نپذيرد، به حکم امر تکويني مالک حقيقي، او مي باشد، لذا نسبت انسان ها تعبير به لفظ (بنده) کرده است، چون او معبود واقعي و حقيقي است، انسان بالفطرة و بالطبع بنده و مطيع او خواهد بود.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ حکمت عبادات، آيت الله جوادي آملي.

2ـ آموزش دين، علامه طباطبايي.

3ـ نماز و عبادت در الميزان، عزيزي.

 


[1]. لغت نامه دهخدا، ج34، ص31.

[2]. عزيزي، عباس، سلامت روح، قم، انتشارات نبوغ، 1376ش، ص43.

[3]. مصباح الشريعه، باب عبادت، ص2.

[4]. مريم / 94.

[5]. اسراء / 23.

[6]. عزيزي، پرورش روح در الميزان، قم، انتشارات نبوغ، 1375ش، ص44 و 45.

[7]. بينه / 4.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
16 امرداد 01
بازدید
۷۵
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.