کسي نماز شب نمي خواند آيا عاشق نيست يا تنبل است و يا بي توفيق است (به دليل گناهاني که در طول روز مرتکب شده است) و اگر ...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

کسي نماز شب نمي خواند آيا عاشق نيست يا تنبل است و يا بي توفيق است (به دليل گناهاني که در طول روز مرتکب شده است) و اگر اين طور است؛ يعني گناه نکردن باداشتن توفيق خواندن نماز شب رابطه مستقيم دارد پس مثلاً چرا خيلي از کساني که در زمان هاي گذشته (موقع حيات معصومين ـ عليهم السلام ـ ) اهل تهجّد و ذکر و دعا بوده اند و اين توفيق را هم داشتند، ولي درآخر کار به طور کلّي از مسير ولايت خارج شدند و دشمن درجه يک امامان ما شدند؛ مثل: ابن ملجم، طلحه و زبير و...؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

در پاسخ بايد بگوييم که خواندن نماز شب يکي از توفيقات بزرگ و مستحبات تأکيد شده اسلام است که آيات و روايات زيادي به آن اشاره دارد، من جمله:

در حديثي از امام صادق ـ عليه السلام ـ مي خوانيم «ليس من شيعتنا من لم يصل صلاة الليل».[1] از شيعيان ما نيست کسي که نماز شب را به جاي نياورد.

و در حديثي ديگر رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله وسلم ـ به علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «يا علي عليک بصلاة الليل و من استخف بصلاة الليل فليس منّا».[2] يا علي بر تو باد به خواندن نماز شب و از ما نيست کسي که به نماز شب اهميت ندهد. امّا انجام آن نياز به شرايطي دارد که از جمله آنها بر طرف کردن موانع نماز شب است، اين موانع عبارتند از:[3]

1. گناه کردن: مي توان گفت کسي که اهل گناه باشد و نفس خود را آلوده کند، نخواهد توانست به اين عبادت لطيف موفق شود. امام صادق ـ عليه السلام ـ در حديثي مي فرمايد: شخصي که به عصيان روي مي آورد، از خواندن نماز شب محروم مي شود و البته اثر کار بد در انسان، از اثر کارد نيز بر روي گوشت سريع تر است.[4]

و يا حديث ديگري که خصوصا از اثر گناه دروغ بر محروميت از نماز شب دلالت دارد، امام صادق ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: چه بسا مردي به وسيله گفتن دروغي از انجام فيض و اقامه نماز شب محروم مي ماند.[5]

پس گناه کردن در روز توفيق نماز شب را از بين مي برد.

2. زياد خوابيدن در شب: زياد خوابيدن در شب مسلما باعث بيدار شدن براي نماز شب مي شود بدين معني که اگر شخص شب دير وقت بخوابد، مسلما به علت استراحت کامل نکردن بدن او نمي تواند سحر بيدار شود، در حديثي از رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله وسلم ـ نيز به اين مطلب اشاره شده است که: مادر سليمان بن داود ـ عليه السلام ـ به فرزندش مي گفت: فرزندم از زياد خوابيدن در شب بپرهيز، همانا زياد خوابيدن در شب، باعث تهيدستي و فقر در روز قيامت مي شود.[6]

پس به راحتي مي توان اين مانع را بر طرف کرد آن هم با زود خوابيدن در شب و وقت خود را به بطالت نگذراندن.

3. پرخوري: زياد خوردن در شب موجب سنگيني معده شده و به وجود آمدن بخارات معده در موقع خواب بر روي مغز اثر گذاشته و باعث سنگيني خواب مي شود و اگر کسي اين مطلب را امتحان کند، يقينا آن را تصديق خواهد کرد، در حديثي نيز امير المومنين به آن اشاره کرده و مي فرمايد: «از پرخوري دوري کنيد که موجب قساوت قلب، تنبلي در نماز و سبب تباهي بدن است».[7]

4. بهانه هاي واهي: بعضي اشخاص نيز با آوردن بهانه هايي مثل غلبه خواب، مطالعه، درس خواندن و غيره به نماز شب اهميت نمي دهند که کاملا غلط است زيرا مي شود انسان از کارهاي ديگر خود صرف نظر کند و به نماز شب که حدودا نيم ساعت هم طول نمي کشد بپردازد.

برنامه و سنت الهي

امّا در مورد اين که پرسيديد که چرا مثل ابن ملجم ها موفق به نماز شب مي شدند؟ بايد عرض کنم که برنامه و سنت الهي بر اين است که هر کس تلاشي کرد و در راه چيزي سعي نمود، به همان مقدار بهره مند مي شود، يعني وقتي مثل آن افراد سعي خود را براي اقامه نماز شب مي کردند و موانع را بر طرف مي کردند، موفق به آن مي شدند امّا اين که در جانشان اثر مي گذاشت يا نه؟ عاقبت آنها گواهي بر اثر نداشتن سعي شان مي دهد، در رواياتي هم به همين مطلب اشاره شده است.

در حديثي امير المومنين علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايند: «بسا شب زنده داري که از عبادت شبانه جز رنج و بي خوابي بهره اي ندارد، خوشا خواب عارفان بيدار دل.[8]

و در حديث ديگري رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله وسلم ـ مي فرمايند: «چه بسا روزه داري که از روزه خود جز گرسنگي ثمري نبرد و چه بسا نماز شب گزاري که از نماز خود جز بيداري سودي نگيرد».[9]

خارج شدن افراد مذکور از مسير ولايت به اين دليل است که حقيقت ولايت در جانشان پياده نشده بود، اوّل چيزي که در ولايت بايد شخص ولايت پذير داشته باشد، شناخت صحيح وليّ خود و قبول کردن تمامي اوامر وي مي باشد، اگر شما احوال طلحه و زبير و ابن ملجم را مطالعه کنيد و بعد آنها را با احوال کميل، مقداد و مالک اشتر و امثال آن ها مقايسه نمائيد متوجه اين امر خواهيد شد که کدامشان وليّ خود را شناخته و ولايت پذير بوده اند و کدام خير، امثال طلحه و زبير وليّشان دنيا و امثال ابن ملجم وليّشان نفس اماره بود.

البته و صد البته که براي ما هم وضعيت از همين قرار است، اگر سال ها نماز شب بخوانيم ولي وظيفه خود را نشناسيم که از جمله آنها اطاعت از ولايت فقيه است (بنا به دستور امام زمان ـ عليه السلام ـ ) و به دنبال کمال معنوي نباشيم، آن نماز شب ها هيچ اثري نخواهد داشت.

اي نماز آدين پس از هفتاد سال                    کو تحول، کو طَرَب، کو شور و حال

با اين مطالب عرض شده بايد دو نکته روشن شده باشد که:

1. نماز شب نخواندن به معناي گناه کار بودن افراد نيست، زيرا ممکن است فرد دچار موانع ديگري غير از مورد گناه باشد و آنها را بر طرف نکرده باشد و اصلا به علت اين که نماز شب امر مستحب است، ممکن است اهميتش براي  خيلي از افراد روشن نباشد و آنها به انجام واجبات اکتفا کرده باشند، پس مسلم است که کسي که نماز شب نمي خواند لزوما گناه کار نيست.

2. نماز شب خواندن به معناي درستکار بودن و تدين افراد نيست زيرا ممکن است افرادي موانع را بر طرف کرده اند امّا نماز شبشان اثر نداشته باشد، و موجب کمالشان نگردد و يا از روي ريا و اغراض ديگر نفساني اهل نماز شب شده اند. کما اين که چنين مواردي در تاريخ کم نبوده و نيست و خداوند به باطن افراد آگاه است.

پس نتيجه اين شد که نماز شب ملاک کامل و تمامي براي گناه کار بودن و يا متدين بودن اشخاص نيست.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ اسرار نماز، امام خميني(ره)، انتشارات بنياد حفظ و نشر آثار امام خميني(ره).

2ـ اسرار صلاة، ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي، انتشارات پيام آزادي.

3ـ ولايت فقيه، حضرت آيت الله عبدالله جوادي آملي، انتشارات اسراء.

 


[1]. مجلسي، محمد باقر، بحارالأنوار، ج87، ص162.

[2]. حر عاملي، وسائل الشيعه، ج5، ص280.

[3]. عزيزي، عباس، فضايل و آثار نماز شب، قم، انتشارات نبوغ.

[4]. غررالحکم، ص420.

[5]. بحارالانوار، همان، ج87، ص146.

[6]. همان، ص152؛ شيخ صدوق، امالي، ص140.

[7]. غررالحکم، ص80.

[8]. نهج البلاغه، ص145.

[9]. نهج الفصاحه، ص345، ح1732.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
16 امرداد 01
بازدید
۵۹
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.