در ارتباط با مقام حضرت ابراهیم در موقع طواف خانه خدا توضیح دهید؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

در ارتباط با مقام حضرت ابراهیم در موقع طواف خانه خدا توضیح دهید؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

تمام عالم پر از آیات و نشانه های خداوند متعال است و سرزمین وحی که محل نزول فرشتگان مقرّب الهی و محل زندگی پیامبران و رسولان الهی، مخصوصاً محل تولّد و زندگی رسول اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ است. از این آیات و نشانه های الهی زیاد در خود جای داده و یکی از نشانه ها و آیات روشن خداوند در مکه مکرمه، مقام ابراهیم ـ علیه السلام ـ است؛ که در قرآن کریم هم به آن اشاره شده است «فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاهِيمَ[1]» و در روایتی چنان که امام صادق ـ علیه السلام ـ در پاسخ این سوال که مراد از «بینات» در آیه شریفه «فیه آیات بینات» چیست؟ فرمود: «مقام ابراهیم حیث قام علی الحجر فأثرت فیه قدماه و الحجر الأسود و منزل اسماعیل ـ علیه السلام ـ ».[2]

این سنگ، در آغاز به طور آزاد و در کنار کعبه بر روی زمین قرار داشت. آنگاه آن را در «ملتزم» نصب کردند تا جا به جا نشود و اکنون نیز موضع «مقام» برجسته است و درون محفظه ای فلزی قرار دارد.

چنان که «مقام ابراهیم» بیان (آیات بینات) باش،د همان گونه که علامه طباطبائی ـ رحمه الله علیه ـ نیز بدان قائلند، این نکته از آن استفاده می شود، همان طور که خود ابراهیم ـ علیه السلام ـ به تنهایی یک امت بود «إِنَّ إِبْرَاهِيمَ کانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلّهِ حَنِيفًا[3]» اثر پا و مقام او نیز در بحث اعجاز به تنهایی آیات بینات و (امت واحده) است.

شاید راز تعبیر به جمع، آن باشد که: اولاً این که سنگ سخت، مانند خمیر شکل پذیر شد.

ثانیاً جای مشخص آن به صورت خمیر درآمد نه همه آن، ثالثاً تا عمق و گودی معیّن اثر پذیر شد و بقیه به حالت سنگ ماند. رابعاً از دستبرد همه طاغیان که خواستند این اثر را محو سازند محفوظ مانده است، خامساً از دستبرد سارقان آثار هنری و باستانی که در صدد ربودن اشیای نفیس و هر آن چه در کشورهای اسلامی از قدمت و حرمت برخوردار است هستند محفوظ مانده است.[4]

و در چگونگی شکل گیری مقام ابراهیم ـ علیه السلام ـ چند احتمال است؛ 1ـ هنگام ساختن کعبه، حضرت ابراهیم روی آن می ایستاده که اثر پا بر روی آن مانده است؛یعنی سنگ نظیر جسمی نرم، اثر پذیر شد.[5] 2ـ وقتی که حضرت برای بار دوم به مکه برگشت و همسر اسماعیل ـ علیه السلام ـ گفت: پیاده شوید تا من سر شما را شستشو دهم. حضرت هنگام پیاده شدن، پا روی سنگ گذاشت و در آن سنگ اثر کرد.[6] 3ـ هنگام امتثال فرمان «وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ[7]» بالای آن سنگ رفته، اعلان کرد که مردم به طرف کعبه آمده حج به جا آوردند و در این حال اثر پا در سنگ پدید آمد.[8]

استاد جوادی آملی ـ مدظله عالی ـ از کتاب المنار نقل می کند که منظور از مقام ابراهیم، عبادت گاه حضرت ابراهیم ـ علیه السلام ـ است، که زائران کعبه نیز باید در آن نماز بگذارند: «وَاتَّخِذُواْ مِن مَّقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى[9]» نه سنگی که حضرت روی آن قدم گذاشته و اثر آن مانده باشد و اگر چنین باشد که احتمالاً پیش از این که به صورت سنگ در آید، ماده گل مانندی بوده که اثر پاهای حضرت خلیل بر روی آن مانده است. آن گل به تدریج چسبندگی پیدا کرده، سخت شده و به صورت فعلی نمایان گشته است.[10]

لذا امام سجاد ـ علیه السلام ـ فرمود: فاصله بین رکن (حجر الاسود) تا مقام ابراهیم برترین مکان هاست.[11] مستفاد از روایاتی که ما بین رکن حجر الاسود و مقام ابراهیم ـ علیه السلام ـ را نقطه آغاز نهضت جهانی امام زمان، حضرت مهدی ـ علیه السلام ـ معرفی کرده است نیز هست که این مکان جایگاهی رفیع و اهمیتی ویژه دارد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ تفسیر المیزان، ذیل آیه 97 آل عمران.

2ـ تفسیر نمونه، ذیل آیه 97 آل عمران .

3ـ مناسک حج، مراجع عظام، واجبات طواف.

 


[1] . آل عمران / 97.

[2] . شیخ کلینی، الکافی، تهران، اسلامیه، چاپ دوم، 1362 ش، ج 4، ص 223.

[3] . نمل / 120.

[4] . آیت الله جوادی آملی، صهبای حج، قم، اسراء، چاپ هشتم، 1386، ص 278.

[5] . مجلسی، محمد تقی، روضه المتقین، بی جا، بیناد فرهنگ اسلامی، بی تا، ج 4، ص 114.

[6] . طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، انتشارات ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372 ش، ج 2، ص 798.

[7] . حج / 27.

[8] . مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1403 ق، ج 12، ص 18.

[9] . بقره / 125.

[10] . آیت الله جوادی آملی، صهبای حج، قم، مرکز نشر اسراء، چاپ هشتم، 1386 ش، ص 280.

[11] . من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص245.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
14 امرداد 01
بازدید
۷۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.