چکار کنيم که ايمان به بدي گناه داشته باشيم چون خيلي از مواقع ميدانيم که فلان کار ما گناه است (مثلا غيبت کردن) يا فلان دوست به درد دوستي نمي خورد ولي ما دوستيمان را با او ادامه مي دهيم (حال به هر دليلي) يعني همه اينها را ميدانيم، ولي ايمان به آنها نداريم،چه کار کنيم که اين ايمان در ما تقويت شود؟
چکار کنيم که ايمان به بدي گناه داشته باشيم چون خيلي از مواقع ميدانيم که فلان کار ما گناه است (مثلا غيبت کردن) يا فلان ...
پرسش
پاسخ
براي پاسخ به اين سئوال، دو گفتار را بايد مورد توجه قرار دهيم:
گفتار اول: راههاي تقويت ايمان (به طور کلي)
گفتار دوم: ايمان پيدا کردن به پستي گناه
گفتار اول: راههاي تقويت ايمان
1-1: تفاوت علم و ايمان
با نگاهي به قرآن کريم به اين حقيقت خواهيم رسيد که: «علم و ايمان مساوي نيستند، بلکه علم، اعم از ايمان است. چه بسا اشخاصي به اموري علم داشته باشند اما ايمان نداشته باشند. براي مثال: فرد سيگاري با اينکه مثلا خود دکتر است و به مضرات آن علم دارد اما حاضر به ترک آن نيست، يا بسياري از افراد از مرده ميترسند و حاضر نيستند شب را تا به صبح کنار مردهاي بگذرانند، در حالي که علم دارند مرده خطري به حال آنان ندارد. قرآن کريم در مورد فرعونياني که ميدانستند حقيقت چيست و به آن علم داشتند ولي باز دست از انکار برنميداشتند ميفرمايد: «و جحدوا و استيقنتها انفسهم ظلما و علوا[1]»؛ «و با آن که دلهايشان بدان يقين داشت، از روي ظلم و تکبر آن را انکار کردند»
بنابراين هر جا علم باشد، اينگونه نيست که ضرورتا ايمان هم وجود داشته باشد. اما اين نکته را نيز نبايد فراموش کنيم که: «براي اينکه ايمان بوجود آيد حتما بايد نوعي آگاهي و علم وجود داشته باشد چرا که انسان نميتواند به چيزي که نسبت به آن کاملا جاهل است ايمان بياورد.»
از طرفي اصولا ايمان امري اختياري است و به اختيار خود انسان حاصل ميشود. اين در حالي است که علم در بسياري اوقات بدون اختيار انسان حاصل ميشود. ممکن است ما به صورت کاملا اتفاقي و تصادفي چيزي را ببينيم يا بشنويم و به آن علم پيدا کنيم. اما اين عنصر اختياري که در ايمان دخالت دارد چيست؟ در پاسخ بايد گفت: «اين عمل اختياري چيزي است که مربوط به قلب و دل است و در درون انسان اتفاق ميافتد و تعريف آن مشکل است. اين خصوصيت مشترک حالات روحي و رواني است (مثل عشق و محبت) که فقط آنها را از طريق لوازمشان ميشناسيم. ايمان به يک چيز هنگامي در قلب ما پيدا ميشود که ما پس از پي بردن به حقيقتي بنا بگذاريم و ملتزم شويم که به لوازم آن پاي بند باشيم و عمل کنيم اگر چيزي را ميدانيم اما بنا بذاريم به لوازم آن ملتزم باشيم فقط علم وجود دارد و ايمان نيست و يا بسيار ضعيف است.
1-2: دو عامل اساسي در تقويت ايمان
هر چه کالايي نفيستر و گرانبهاتر باشد دسترسي به آن نيز مشکلتر است و ايمان نفيسترين و گرانبهاترين کالايي است که خداي متعال آفريده است. در ايمان دست کم دو عامل اساسي وجود دارد که تقويت آن دو موجب تقويت ايمان است.
يکي از عوامل ، علم و معرفت و شناخت است. و ديگري به همت و اراده و بناگذاري باز ميگردد.
1-2-1: تقويت علم و معرفت (شناخت)
براي تقويت علم و شناخت بايد تلاش کنيم براي چيزهايي که به آنها ايمان داريم دلايل و مستنداتي روشنتر و متقن پيدا کنيم و آنها را فرا گيريم، و نسبت به مواردي که به آنها شناخت پيدا ميکنيم توجه بيشتر مبذول داريم و پيوسته آنها را مد نظر قرار دهيم تا از خاطرمان نرود. براي مثال ذکر «الله اکبر»، يک فرض اين است که ما در عمرمان فقط يکبار به اين مسأله توجه کنيم و با دلايل و برهان ثابت کنيم که خداوند از همه چيز برتر و بزرگتر از آن است که توصيف گردد و حقيقت صفات او قابل درک باشد. اين «الله اکبر» چندان تأثيري بر روح و شخصيت و رفتار نخواهد داشت. اما فرض ديگر اين است که در هر روز چندين بار، حتي در نماز آگاهانه و با توجه اين ذکر را تکرار کنيم، تأثيرات محسوس در زندگي ما خواهد داشت. قرآن کريم نيز در موارد متعدد به اين حقيقت اشاره دارد «و اذکروا الله کثيرا لعلکّم تفلحون[2]»؛ «و خدا را بسيار ياد کنيد شايد رستگار شويد».
«الذين يذکرون الله قياما و قعودا و علي جنوبهم و يتفکرون في خلق السّموات و الارض[3]»: «همانا که خدا را در حال ايستاده و نشسته و آنگاه که بر پهلو خوابيدهاند (يعني در همه حال) ياد ميکنند و در اسرار آفرينش آسمانها و زمين ميانديشند».
1-2-2: تقويت اراده و همت
چرا گاهي با آن که حقيقت بر ما معلوم است زير بار آن نميرويم و آن را نميپذيريم؟
در پاسخ بايد بگوئيم چون ما خواستههاي ديگري هم داريم که با پذيرش حقيقت و عمل به لوازم آن، تزاحم دارند. از اين رو ما بايد از ميان رسيدن به آن خواستهها، با تن دادن به حقيقت و لوازم آن يکي را انتخاب کنيم. بسياري از اوقات انسان براي رسيدن به آن خواستهها از پذيرش حقيقت امتناع ميکند. براي آنکه دل را تسليم حقيقت کنيم بايد خواستهها و ميلهاي مزاحم را در قلب خود تضعيف کنيم تا روح ايمان به حقيقت در ما تقويت شود.
به طور خلاصه با توجه به آموزههاي قرآن مجيد راههاي تقويت ايمان عبارتند از:
1. توکل به خداي متعال در تمام امور و رسيدن به اين حقيقت که خداوند بهترين حامي انسان است «الذين قال لهم الناس انّ الناس قد جمعوا لکم فاخشوهم فزادهم ايماناً و قالوا حسبنا الله و نعم الوکيل[4]»؛ «اينها کساني بودند که (بعضي از) مردم به آنان گفتند: «مردم براي (حمله به) شما اجتماع کردهاند؛ از آنها بترسيد!» اما اين سخن بر ايمانشان افزود و گفتند: «خدا ما را کافي است او بهترين حامي ماست.»
3 و 2. تلاوت قرآن و توجه و تفکر در آن و ترس و خشوع در برابر خداوند متعال «انما المؤمنون الذين اذا ذکر الله وجلت قلوبهم و اذا تليت عليهم آياته زادتهم ايماناً و علي ربهم يتوکلون[5]»؛ «مؤمنان تنها کساني هستند که هر گاه نام خدا برده شود دلهايشان ترسان ميگردد و هنگامي که آيات او بر آنها خوانده ميشود ايمانشان فزونتر ميگردد و تنها بر پروردگارشان توکل دارند».
4. «هو الذي انزل السکينۀ في قلوب المؤمنين ليزدادوا ايمانا مع ايمانهم[6]»؛ «او است آن کس که در دلهاي مؤمنان آرامش را فرو فرستاد تا ايماني بر ايمان خود بيفزايند».
مطابق آي شريفه کساني که در ايمانشان راستين و صادق هستند خداي متعال حالت طمأنينه و آرامشي خاص بر قلب و روح آنان حاکم ميفرمايد که موجب تقويت و ازدياد ايمان آنان ميشود.[7]
اما چه کساني در ايمانشان صادقند؟ کساني که اعتقاد و عملشان يکي است، به آنچه که رسول خدا آورده است ايمان دارند و در عمل آن را پياده ميکنند.[8]
5. ياد و توجه دائم به خداوند و تقويت اين حالت که خداوند هميشه ناظر اعمالمان ميباشد. اين حالت موجب سکينه و اطمينان قلبي از سوي خداوند ميشود، همان اطميناني که موجب فزوني ايمان ميشود.
«الذين ءامنوا و تطمئنّ قلوبهم بذکر الله الا بذکر الله تطمئنّ القلوب[9]»؛ «آنها کساني هستند که ايمان آوردهاند و دلهايشان به ياد خدا مطمئن و آرام است: آگاه باشيد تنها با ياد خدا دلها آرامش مييابد»
گفتار دوم: ايمان پيدا کردن به پستي گناه
عارف والا مقام ملا حسینقلی همداني در اين مورد ميفرمايد:
«اينکه ميبيني معصيت در نظرت سهل شده به جهت اموري چند است که بعضي از آنها را ذکر ميکنم: اولا فکر خود را تماما متوجه دنياي دني (پست) کردهاي، از اين جهت از نفع و ضرر اخروي غافل شدهاي، نميداني چه بسيار زياد منافع و سعادت ابدي از تو فوت شد و چقدر ضررهاي بزرگ به خود زدهاي، ثانيا عجز و حاجت و فقر خودت را ملتفت نيستي که ذره ذره بدنت به حفظ کارکنان او که ملائکه باشند برپاست. ثالثا نميداني که در هر آني از آنات در هر جزء از اجزاء بدنت نعمتهاي بيانتهاء مرحمت از او شده و ميشود که حصر (شمردن) آنها ممکن نيست با اين حال چگونه نعمت او را در معصيت او صرف ميکني.
و رابعا: چگونه غافلي از عقوبات سخت او مگر نميداني که مابين مرگ و قيامت هزار غصه هست که آسانترين آنها تلخي جان کندن است. چرا از شدائد قيامت غافلي؟ امان از روزي که از ترس او مقربين در خوف و اضطرار ميباشند چرا نباشند؟!... و اين فقراتي که گفته شد از هزار يک بيان نشد تمام سفارشات اين بينوا به تو اهتمام در ترک معصيت است، اگر اين خدمت را انجام دادي آخرالامر تو را به جاهاي بلند خواهد رسانيد. البته البته در اجتناب از معصيت کوتاهي مکن و اگر خداي نخواسته معصيت و گناه کردي زود توبه نما و استغفار کن»[10]
بطور اختصار براي دوري از گناه علاوه بر مطالبي که در بحث تقويت ايمان ذکر شد به نکات زير ميتوان اشاره کرد:
1. به آيات و اخباري که گناهکاران و عاصيان را ترسانده بيشتر توجه شود و در روايتي از پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله نقل شده که فرمود: «هيچ روزي نيست که سپيده دم آن طلوع کند و هيچ شبي نيست که شفق آن پنهان شود مگر آنکه دو فرشته در چهار مطلب با يکديگر گفتگو ميکنند يکي از آنان ميگويد: اي کاش اين مردم خلق نميشدند! و ديگري ميگويد: حال که خلق شدهاند اي کاش ميدانستند که به چه جهت خلق شدهاند! پس ديگري ميگويد: حال که نميدانند چرا خلق شدهاند اي کاش به آنچه ميدانند عمل ميکردند! پس ديگري ميگويد: حال که به آنچه ميدانند عمل نميکنند اي کاش از فرو رفتن در آنچه که نميدانند خودداري و پرهيز نمينمودند!»[11]
2. داستانهاي گناهکاران توبهکار را مدّ نظر قرار دهد، کساني که توبه نکردند و در عاقبتِ هر دو گروه تفکر کند.
3. بر اين باور باشد که گناهکار علاوه بر آخرت در همين دنيا به سبب ارتکاب گناهان خويش مجازات ميشود. خداوند در قرآن ميفرمايد: «هر مصيبتي که به شما ميرسد به دليل آن چيزي است که دستهايتان کسب کردهاند، در حالي که خداوند بسياري از گناهان را بخشيده است». [12]
4. مجازاتهايي که براي يکايک گناهان همچون شرابخواري، زنا، دزدي، غيبت، تکبر، حسد و... در روايات آمده است مطالعه و دقت کند. در حديث قدسي خداوند متعال ميفرمايد: «کمترين کاري که در مورد بند خود انجام ميدهم، اگر او شهوت را بر طاعت من برگزيده اين است که او را از لذت مناجات خود محروم ميکنم».[13]
5. توجه به آيات و احاديثي که بيان ميدارد خداوند متقين را دوست دارد و آنان را به مقام قرب خويش ميرساند و بهترين جايگاههاي بهشت از آنِ آنان خواهد بود.[14]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر
1ـ به سوي او، آيت الله محمد تقي مصباح يزدي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره).
2ـ اخلاق، ترجمه کتاب الاخلاق، مرحوم سيد عبدالله شبر مترجم محمد رضا جباران، انتشارات هجرت.
3ـ آثار گناهان، همت سهراب پور، دفتر انتشارات اسلامي.
4ـ ايمان، شهيد آيت الله دستغيب، دفتر انتشارات اسلامي.
[1] . نمل / 14.
[2] . جمعه / 10.
[3] . آل عمران / 191.
[4] . آل عمران / 173.
[5] . انفال / 2.
[6] . فتح / 48.
[7] . مطالبي که تا اينجا مطرح شد تلخيص به همراه کمي تصرف از کتاب به سوي او، آيت الله محمد تقي مصباح يزدي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، ص191 تا ص240 نقل شده است.
[8] . رجوع کنيد به آزه 177 سوره بقره.
[9] . رعد / 28.
[10] . تذکر المتقين س195، به نقل از آثار گناه، همت سهراب پور، دفتر انتشارات اسلامي، س45.
[11] . محجه البيضاء، ج 7، ص 93.
[12] . شوري / 30.
[13] . احياء العلوم غزالي کتاب التوبه، ص 52، مطالبي که نقل شد برگرفته از کتاب بنيادهاي اخلاق اسلامي، اخلاق نظري، مهدي حائري تهراني، و اخلاق عملي علامه سيد عبدالله شبر بنياد فرهنگي امام المهدي (عج)، ص 495 و 493.
[14] . آل عمران/ 31؛ حجر / 45ـ46؛ طور / 15.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 18 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
چکار کنيم که ايمان به بدي گناه داشته باشيم چون خيلي از مواقع ميدانيم که فلان کار ما گناه است (مثلا غيبت کردن) يا فلان ...
- نشان کردن
پرسش
چکار کنيم که ايمان به بدي گناه داشته باشيم چون خيلي از مواقع ميدانيم که فلان کار ما گناه است (مثلا غيبت کردن) يا فلان دوست به درد دوستي نمي خورد ولي ما دوستيمان را با او ادامه مي دهيم (حال به هر دليلي) يعني همه اينها را ميدانيم، ولي ايمان به آنها نداريم،چه کار کنيم که اين ايمان در ما تقويت شود؟
پاسخ
براي پاسخ به اين سئوال، دو گفتار را بايد مورد توجه قرار دهيم:
گفتار اول: راههاي تقويت ايمان (به طور کلي)
گفتار دوم: ايمان پيدا کردن به پستي گناه
گفتار اول: راههاي تقويت ايمان
1-1: تفاوت علم و ايمان
با نگاهي به قرآن کريم به اين حقيقت خواهيم رسيد که: «علم و ايمان مساوي نيستند، بلکه علم، اعم از ايمان است. چه بسا اشخاصي به اموري علم داشته باشند اما ايمان نداشته باشند. براي مثال: فرد سيگاري با اينکه مثلا خود دکتر است و به مضرات آن علم دارد اما حاضر به ترک آن نيست، يا بسياري از افراد از مرده ميترسند و حاضر نيستند شب را تا به صبح کنار مردهاي بگذرانند، در حالي که علم دارند مرده خطري به حال آنان ندارد. قرآن کريم در مورد فرعونياني که ميدانستند حقيقت چيست و به آن علم داشتند ولي باز دست از انکار برنميداشتند ميفرمايد: «و جحدوا و استيقنتها انفسهم ظلما و علوا[1]»؛ «و با آن که دلهايشان بدان يقين داشت، از روي ظلم و تکبر آن را انکار کردند»
بنابراين هر جا علم باشد، اينگونه نيست که ضرورتا ايمان هم وجود داشته باشد. اما اين نکته را نيز نبايد فراموش کنيم که: «براي اينکه ايمان بوجود آيد حتما بايد نوعي آگاهي و علم وجود داشته باشد چرا که انسان نميتواند به چيزي که نسبت به آن کاملا جاهل است ايمان بياورد.»
از طرفي اصولا ايمان امري اختياري است و به اختيار خود انسان حاصل ميشود. اين در حالي است که علم در بسياري اوقات بدون اختيار انسان حاصل ميشود. ممکن است ما به صورت کاملا اتفاقي و تصادفي چيزي را ببينيم يا بشنويم و به آن علم پيدا کنيم. اما اين عنصر اختياري که در ايمان دخالت دارد چيست؟ در پاسخ بايد گفت: «اين عمل اختياري چيزي است که مربوط به قلب و دل است و در درون انسان اتفاق ميافتد و تعريف آن مشکل است. اين خصوصيت مشترک حالات روحي و رواني است (مثل عشق و محبت) که فقط آنها را از طريق لوازمشان ميشناسيم. ايمان به يک چيز هنگامي در قلب ما پيدا ميشود که ما پس از پي بردن به حقيقتي بنا بگذاريم و ملتزم شويم که به لوازم آن پاي بند باشيم و عمل کنيم اگر چيزي را ميدانيم اما بنا بذاريم به لوازم آن ملتزم باشيم فقط علم وجود دارد و ايمان نيست و يا بسيار ضعيف است.
1-2: دو عامل اساسي در تقويت ايمان
هر چه کالايي نفيستر و گرانبهاتر باشد دسترسي به آن نيز مشکلتر است و ايمان نفيسترين و گرانبهاترين کالايي است که خداي متعال آفريده است. در ايمان دست کم دو عامل اساسي وجود دارد که تقويت آن دو موجب تقويت ايمان است.
يکي از عوامل ، علم و معرفت و شناخت است. و ديگري به همت و اراده و بناگذاري باز ميگردد.
1-2-1: تقويت علم و معرفت (شناخت)
براي تقويت علم و شناخت بايد تلاش کنيم براي چيزهايي که به آنها ايمان داريم دلايل و مستنداتي روشنتر و متقن پيدا کنيم و آنها را فرا گيريم، و نسبت به مواردي که به آنها شناخت پيدا ميکنيم توجه بيشتر مبذول داريم و پيوسته آنها را مد نظر قرار دهيم تا از خاطرمان نرود. براي مثال ذکر «الله اکبر»، يک فرض اين است که ما در عمرمان فقط يکبار به اين مسأله توجه کنيم و با دلايل و برهان ثابت کنيم که خداوند از همه چيز برتر و بزرگتر از آن است که توصيف گردد و حقيقت صفات او قابل درک باشد. اين «الله اکبر» چندان تأثيري بر روح و شخصيت و رفتار نخواهد داشت. اما فرض ديگر اين است که در هر روز چندين بار، حتي در نماز آگاهانه و با توجه اين ذکر را تکرار کنيم، تأثيرات محسوس در زندگي ما خواهد داشت. قرآن کريم نيز در موارد متعدد به اين حقيقت اشاره دارد «و اذکروا الله کثيرا لعلکّم تفلحون[2]»؛ «و خدا را بسيار ياد کنيد شايد رستگار شويد».
«الذين يذکرون الله قياما و قعودا و علي جنوبهم و يتفکرون في خلق السّموات و الارض[3]»: «همانا که خدا را در حال ايستاده و نشسته و آنگاه که بر پهلو خوابيدهاند (يعني در همه حال) ياد ميکنند و در اسرار آفرينش آسمانها و زمين ميانديشند».
1-2-2: تقويت اراده و همت
چرا گاهي با آن که حقيقت بر ما معلوم است زير بار آن نميرويم و آن را نميپذيريم؟
در پاسخ بايد بگوئيم چون ما خواستههاي ديگري هم داريم که با پذيرش حقيقت و عمل به لوازم آن، تزاحم دارند. از اين رو ما بايد از ميان رسيدن به آن خواستهها، با تن دادن به حقيقت و لوازم آن يکي را انتخاب کنيم. بسياري از اوقات انسان براي رسيدن به آن خواستهها از پذيرش حقيقت امتناع ميکند. براي آنکه دل را تسليم حقيقت کنيم بايد خواستهها و ميلهاي مزاحم را در قلب خود تضعيف کنيم تا روح ايمان به حقيقت در ما تقويت شود.
به طور خلاصه با توجه به آموزههاي قرآن مجيد راههاي تقويت ايمان عبارتند از:
1. توکل به خداي متعال در تمام امور و رسيدن به اين حقيقت که خداوند بهترين حامي انسان است «الذين قال لهم الناس انّ الناس قد جمعوا لکم فاخشوهم فزادهم ايماناً و قالوا حسبنا الله و نعم الوکيل[4]»؛ «اينها کساني بودند که (بعضي از) مردم به آنان گفتند: «مردم براي (حمله به) شما اجتماع کردهاند؛ از آنها بترسيد!» اما اين سخن بر ايمانشان افزود و گفتند: «خدا ما را کافي است او بهترين حامي ماست.»
3 و 2. تلاوت قرآن و توجه و تفکر در آن و ترس و خشوع در برابر خداوند متعال «انما المؤمنون الذين اذا ذکر الله وجلت قلوبهم و اذا تليت عليهم آياته زادتهم ايماناً و علي ربهم يتوکلون[5]»؛ «مؤمنان تنها کساني هستند که هر گاه نام خدا برده شود دلهايشان ترسان ميگردد و هنگامي که آيات او بر آنها خوانده ميشود ايمانشان فزونتر ميگردد و تنها بر پروردگارشان توکل دارند».
4. «هو الذي انزل السکينۀ في قلوب المؤمنين ليزدادوا ايمانا مع ايمانهم[6]»؛ «او است آن کس که در دلهاي مؤمنان آرامش را فرو فرستاد تا ايماني بر ايمان خود بيفزايند».
مطابق آي شريفه کساني که در ايمانشان راستين و صادق هستند خداي متعال حالت طمأنينه و آرامشي خاص بر قلب و روح آنان حاکم ميفرمايد که موجب تقويت و ازدياد ايمان آنان ميشود.[7]
اما چه کساني در ايمانشان صادقند؟ کساني که اعتقاد و عملشان يکي است، به آنچه که رسول خدا آورده است ايمان دارند و در عمل آن را پياده ميکنند.[8]
5. ياد و توجه دائم به خداوند و تقويت اين حالت که خداوند هميشه ناظر اعمالمان ميباشد. اين حالت موجب سکينه و اطمينان قلبي از سوي خداوند ميشود، همان اطميناني که موجب فزوني ايمان ميشود.
«الذين ءامنوا و تطمئنّ قلوبهم بذکر الله الا بذکر الله تطمئنّ القلوب[9]»؛ «آنها کساني هستند که ايمان آوردهاند و دلهايشان به ياد خدا مطمئن و آرام است: آگاه باشيد تنها با ياد خدا دلها آرامش مييابد»
گفتار دوم: ايمان پيدا کردن به پستي گناه
عارف والا مقام ملا حسینقلی همداني در اين مورد ميفرمايد:
«اينکه ميبيني معصيت در نظرت سهل شده به جهت اموري چند است که بعضي از آنها را ذکر ميکنم: اولا فکر خود را تماما متوجه دنياي دني (پست) کردهاي، از اين جهت از نفع و ضرر اخروي غافل شدهاي، نميداني چه بسيار زياد منافع و سعادت ابدي از تو فوت شد و چقدر ضررهاي بزرگ به خود زدهاي، ثانيا عجز و حاجت و فقر خودت را ملتفت نيستي که ذره ذره بدنت به حفظ کارکنان او که ملائکه باشند برپاست. ثالثا نميداني که در هر آني از آنات در هر جزء از اجزاء بدنت نعمتهاي بيانتهاء مرحمت از او شده و ميشود که حصر (شمردن) آنها ممکن نيست با اين حال چگونه نعمت او را در معصيت او صرف ميکني.
و رابعا: چگونه غافلي از عقوبات سخت او مگر نميداني که مابين مرگ و قيامت هزار غصه هست که آسانترين آنها تلخي جان کندن است. چرا از شدائد قيامت غافلي؟ امان از روزي که از ترس او مقربين در خوف و اضطرار ميباشند چرا نباشند؟!... و اين فقراتي که گفته شد از هزار يک بيان نشد تمام سفارشات اين بينوا به تو اهتمام در ترک معصيت است، اگر اين خدمت را انجام دادي آخرالامر تو را به جاهاي بلند خواهد رسانيد. البته البته در اجتناب از معصيت کوتاهي مکن و اگر خداي نخواسته معصيت و گناه کردي زود توبه نما و استغفار کن»[10]
بطور اختصار براي دوري از گناه علاوه بر مطالبي که در بحث تقويت ايمان ذکر شد به نکات زير ميتوان اشاره کرد:
1. به آيات و اخباري که گناهکاران و عاصيان را ترسانده بيشتر توجه شود و در روايتي از پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله نقل شده که فرمود: «هيچ روزي نيست که سپيده دم آن طلوع کند و هيچ شبي نيست که شفق آن پنهان شود مگر آنکه دو فرشته در چهار مطلب با يکديگر گفتگو ميکنند يکي از آنان ميگويد: اي کاش اين مردم خلق نميشدند! و ديگري ميگويد: حال که خلق شدهاند اي کاش ميدانستند که به چه جهت خلق شدهاند! پس ديگري ميگويد: حال که نميدانند چرا خلق شدهاند اي کاش به آنچه ميدانند عمل ميکردند! پس ديگري ميگويد: حال که به آنچه ميدانند عمل نميکنند اي کاش از فرو رفتن در آنچه که نميدانند خودداري و پرهيز نمينمودند!»[11]
2. داستانهاي گناهکاران توبهکار را مدّ نظر قرار دهد، کساني که توبه نکردند و در عاقبتِ هر دو گروه تفکر کند.
3. بر اين باور باشد که گناهکار علاوه بر آخرت در همين دنيا به سبب ارتکاب گناهان خويش مجازات ميشود. خداوند در قرآن ميفرمايد: «هر مصيبتي که به شما ميرسد به دليل آن چيزي است که دستهايتان کسب کردهاند، در حالي که خداوند بسياري از گناهان را بخشيده است». [12]
4. مجازاتهايي که براي يکايک گناهان همچون شرابخواري، زنا، دزدي، غيبت، تکبر، حسد و... در روايات آمده است مطالعه و دقت کند. در حديث قدسي خداوند متعال ميفرمايد: «کمترين کاري که در مورد بند خود انجام ميدهم، اگر او شهوت را بر طاعت من برگزيده اين است که او را از لذت مناجات خود محروم ميکنم».[13]
5. توجه به آيات و احاديثي که بيان ميدارد خداوند متقين را دوست دارد و آنان را به مقام قرب خويش ميرساند و بهترين جايگاههاي بهشت از آنِ آنان خواهد بود.[14]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر
1ـ به سوي او، آيت الله محمد تقي مصباح يزدي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره).
2ـ اخلاق، ترجمه کتاب الاخلاق، مرحوم سيد عبدالله شبر مترجم محمد رضا جباران، انتشارات هجرت.
3ـ آثار گناهان، همت سهراب پور، دفتر انتشارات اسلامي.
4ـ ايمان، شهيد آيت الله دستغيب، دفتر انتشارات اسلامي.
[1] . نمل / 14.
[2] . جمعه / 10.
[3] . آل عمران / 191.
[4] . آل عمران / 173.
[5] . انفال / 2.
[6] . فتح / 48.
[7] . مطالبي که تا اينجا مطرح شد تلخيص به همراه کمي تصرف از کتاب به سوي او، آيت الله محمد تقي مصباح يزدي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، ص191 تا ص240 نقل شده است.
[8] . رجوع کنيد به آزه 177 سوره بقره.
[9] . رعد / 28.
[10] . تذکر المتقين س195، به نقل از آثار گناه، همت سهراب پور، دفتر انتشارات اسلامي، س45.
[11] . محجه البيضاء، ج 7، ص 93.
[12] . شوري / 30.
[13] . احياء العلوم غزالي کتاب التوبه، ص 52، مطالبي که نقل شد برگرفته از کتاب بنيادهاي اخلاق اسلامي، اخلاق نظري، مهدي حائري تهراني، و اخلاق عملي علامه سيد عبدالله شبر بنياد فرهنگي امام المهدي (عج)، ص 495 و 493.
[14] . آل عمران/ 31؛ حجر / 45ـ46؛ طور / 15.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 18 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.