چکار کنيم که ايمان به بدي گناه داشته باشيم چون خيلي از مواقع مي­دانيم که فلان کار ما گناه است (مثلا غيبت کردن) يا فلان ...

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

چکار کنيم که ايمان به بدي گناه داشته باشيم چون خيلي از مواقع مي­دانيم که فلان کار ما گناه است (مثلا غيبت کردن) يا فلان دوست به درد دوستي نمي خورد ولي ما دوستيمان را با او ادامه مي دهيم (حال به هر دليلي) يعني همه اينها را مي­دانيم، ولي ايمان به آنها نداريم،چه کار کنيم که اين ايمان در ما تقويت شود؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

براي پاسخ به اين سئوال، دو گفتار را بايد مورد توجه قرار دهيم:

گفتار اول: راههاي تقويت ايمان (به طور کلي)

گفتار دوم: ايمان پيدا کردن به پستي گناه

گفتار اول: راههاي تقويت ايمان

1-1: تفاوت علم و ايمان

با نگاهي به قرآن کريم به اين حقيقت خواهيم رسيد که: «علم و ايمان مساوي نيستند، بلکه علم، اعم از ايمان است. چه بسا اشخاصي به اموري علم داشته باشند اما ايمان نداشته باشند. براي مثال: فرد سيگاري با اينکه مثلا خود دکتر است و به مضرات آن علم دارد اما حاضر به ترک آن نيست، يا بسياري از افراد از مرده مي­ترسند و حاضر نيستند شب را تا به صبح کنار مرده­اي بگذرانند، در حالي که علم دارند مرده خطري به حال آنان ندارد. قرآن کريم در مورد فرعونياني که مي­دانستند حقيقت چيست و به آن علم داشتند ولي باز دست از انکار برنمي­داشتند مي­فرمايد: «و جحدوا و استيقنتها انفسهم ظلما و علوا[1]»؛ «و با آن که دل­هايشان بدان يقين داشت، از روي ظلم و تکبر آن را انکار کردند»

بنابراين هر جا علم باشد، اينگونه نيست که ضرورتا ايمان هم وجود داشته باشد. اما اين نکته را نيز نبايد فراموش کنيم که: «براي اينکه ايمان بوجود آيد حتما بايد نوعي آگاهي و علم وجود داشته باشد چرا که انسان نمي­تواند به چيزي که نسبت به آن کاملا جاهل است ايمان بياورد.»

از طرفي اصولا ايمان امري اختياري است و به اختيار خود انسان حاصل ميشود. اين در حالي است که علم در بسياري اوقات بدون اختيار انسان حاصل مي­شود. ممکن است ما به صورت کاملا اتفاقي و تصادفي چيزي را ببينيم يا بشنويم و به آن علم پيدا کنيم. اما اين عنصر اختياري که در ايمان دخالت دارد چيست؟ در پاسخ بايد گفت: «اين عمل اختياري چيزي است که مربوط به قلب و دل است و در درون انسان اتفاق مي­افتد و تعريف آن مشکل است. اين خصوصيت مشترک حالات روحي و رواني است (مثل عشق و محبت) که فقط آنها را از طريق لوازمشان مي­شناسيم. ايمان به يک چيز هنگامي در قلب ما پيدا مي­شود که ما پس از پي بردن به حقيقتي بنا بگذاريم و ملتزم شويم که به لوازم آن پاي بند باشيم و عمل کنيم اگر چيزي را مي­دانيم اما بنا بذاريم به لوازم آن ملتزم باشيم فقط علم وجود دارد و ايمان نيست و يا بسيار ضعيف است.

1-2: دو عامل اساسي در تقويت ايمان

هر چه کالايي نفيس­تر و گران­بها­تر باشد دسترسي به آن نيز مشکل­تر است و ايمان نفيس­ترين و گران­بهاترين کالايي است که خداي متعال آفريده است. در ايمان دست کم دو عامل اساسي وجود دارد که تقويت آن دو موجب تقويت ايمان است.

يکي از عوامل ، علم و معرفت و شناخت است. و ديگري به همت و اراده و بناگذاري باز مي­گردد.

1-2-1: تقويت علم و معرفت (شناخت)

براي تقويت علم و شناخت بايد تلاش کنيم براي چيزهايي که به آنها ايمان داريم دلايل و مستنداتي روشن­تر و متقن پيدا کنيم و آنها را فرا گيريم، و نسبت به مواردي که به آنها شناخت پيدا مي­کنيم توجه بيشتر مبذول داريم و پيوسته آنها را مد نظر قرار دهيم تا از خاطرمان نرود. براي مثال ذکر «الله اکبر»، يک فرض اين است که ما در عمرمان فقط يکبار به اين مسأله توجه کنيم و با دلايل و برهان ثابت کنيم که خداوند از همه چيز برتر و بزرگتر از آن است که توصيف گردد و حقيقت صفات او قابل درک باشد. اين «الله اکبر» چندان تأثيري بر روح و شخصيت و رفتار نخواهد داشت. اما فرض ديگر اين است که در هر روز چندين بار، حتي در نماز آگاهانه و با توجه اين ذکر را تکرار کنيم، تأثيرات محسوس در زندگي ما خواهد داشت. قرآن کريم نيز در موارد متعدد به اين حقيقت اشاره دارد «و اذکروا الله کثيرا لعلکّم تفلحون[2]»؛ «و خدا را بسيار ياد کنيد شايد رستگار شويد».

«الذين يذکرون الله قياما و قعودا و علي جنوبهم و يتفکرون في خلق السّموات و الارض[3]»: «همانا که خدا را در حال ايستاده و نشسته و آنگاه که بر پهلو خوابيده­اند (يعني در همه حال) ياد مي­کنند و در اسرار آفرينش آسمانها و زمين مي­انديشند».

1-2-2: تقويت اراده و همت

چرا گاهي با آن که حقيقت بر ما معلوم است زير بار آن نمي­رويم و آن را نمي­پذيريم؟

در پاسخ بايد بگوئيم چون ما خواسته­هاي ديگري هم داريم که با پذيرش حقيقت و عمل به لوازم آن، تزاحم دارند. از اين رو ما بايد از ميان رسيدن به آن خواسته­ها، با تن دادن به حقيقت و لوازم آن يکي را انتخاب کنيم. بسياري از اوقات انسان براي رسيدن به آن خواسته­ها از پذيرش حقيقت امتناع مي­کند. براي آنکه دل را تسليم حقيقت کنيم بايد خواسته­ها و ميلهاي مزاحم را در قلب خود تضعيف کنيم تا روح ايمان به حقيقت در ما تقويت شود.

به طور خلاصه با توجه به آموزه­هاي قرآن مجيد راههاي تقويت ايمان عبارتند از:

1. توکل به خداي متعال در تمام امور و رسيدن به اين حقيقت که خداوند بهترين حامي انسان است «الذين قال لهم الناس انّ الناس قد جمعوا لکم فاخشوهم فزادهم ايماناً و قالوا حسبنا الله و نعم الوکيل[4]»؛ «اينها کساني بودند که (بعضي از) مردم به آنان گفتند: «مردم براي (حمله به) شما اجتماع کرده­اند؛ از آنها بترسيد!» اما اين سخن بر ايمانشان افزود و گفتند: «خدا ما را کافي است او بهترين حامي ماست.»

3 و 2. تلاوت قرآن و توجه و تفکر در آن و ترس و خشوع در برابر خداوند متعال «انما المؤمنون الذين اذا ذکر الله وجلت قلوبهم و اذا تليت عليهم آياته زادتهم ايماناً و علي ربهم يتوکلون[5]»؛ «مؤمنان تنها کساني هستند که هر گاه نام خدا برده شود دلهايشان ترسان مي­گردد و هنگامي که آيات او بر آنها خوانده مي­شود ايمانشان فزونتر مي­گردد و تنها بر پروردگارشان توکل دارند».

4. «هو الذي انزل السکينۀ في قلوب المؤمنين ليزدادوا ايمانا مع ايمانهم[6]»؛ «او است آن کس که در دل­هاي مؤمنان آرامش را فرو فرستاد تا ايماني بر ايمان خود بيفزايند».

مطابق آي شريفه کساني که در ايمانشان راستين و صادق هستند خداي متعال حالت طمأنينه و آرامشي خاص بر قلب و روح آنان حاکم مي­فرمايد که موجب تقويت و ازدياد ايمان آنان مي­شود.[7]

اما چه کساني در ايمانشان صادقند؟ کساني که اعتقاد و عملشان يکي است، به آنچه که رسول خدا آورده است ايمان دارند و در عمل آن را پياده مي­کنند.[8]

5. ياد و توجه دائم به خداوند و تقويت اين حالت که خداوند هميشه ناظر اعمالمان مي­باشد. اين حالت موجب سکينه و اطمينان قلبي از سوي خداوند مي­شود، همان اطميناني که موجب فزوني ايمان مي­شود.

«الذين ءامنوا و تطمئنّ قلوبهم بذکر الله الا بذکر الله تطمئنّ القلوب[9]»؛ «آنها کساني هستند که ايمان آورده­اند و دلهايشان به ياد خدا مطمئن و آرام است: آگاه باشيد تنها با ياد خدا دلها آرامش مي­يابد»

گفتار دوم: ايمان پيدا کردن به پستي گناه

عارف والا مقام ملا حسینقلی  همداني در اين مورد مي­فرمايد:

«اينکه مي­بيني معصيت در نظرت سهل شده به جهت اموري چند است که بعضي از آنها را ذکر مي­کنم: اولا فکر خود را تماما متوجه دنياي دني (پست) کرده­اي، از اين جهت از نفع و ضرر اخروي غافل شده­اي، نمي­داني چه بسيار زياد منافع و سعادت ابدي از تو فوت شد و چقدر ضررهاي بزرگ به خود زده­اي، ثانيا عجز و حاجت و فقر خودت را ملتفت نيستي که ذره ذره بدنت به حفظ کارکنان او که ملائکه باشند برپاست. ثالثا نمي­داني که در هر آني از آنات در هر جزء از اجزاء بدنت نعمت­هاي بي­انتهاء مرحمت از او شده و مي­شود که حصر (شمردن) آنها ممکن نيست با اين حال چگونه نعمت او را در معصيت او صرف مي­کني.

و رابعا: چگونه غافلي از عقوبات سخت او مگر نمي­داني که مابين مرگ و قيامت هزار غصه هست که آسان­ترين آنها تلخي جان کندن است. چرا از شدائد قيامت غافلي؟ امان از روزي که از ترس او مقربين در خوف و اضطرار مي­باشند چرا نباشند؟!... و اين فقراتي که گفته شد از هزار يک بيان نشد تمام سفارشات اين بينوا به تو اهتمام در ترک معصيت است، اگر اين خدمت را انجام دادي آخرالامر تو را به جاهاي بلند خواهد رسانيد. البته البته در اجتناب از معصيت کوتاهي مکن و اگر خداي نخواسته معصيت و گناه کردي زود توبه نما و استغفار کن»[10]

بطور اختصار براي دوري از گناه علاوه بر مطالبي که در بحث تقويت ايمان ذکر شد به نکات زير مي­توان اشاره کرد:

1. به آيات و اخباري که گناهکاران و عاصيان را ترسانده بيشتر توجه شود و در روايتي از پيامبر اکرم صلي الله عليه و آله نقل شده که فرمود: «هيچ روزي نيست که سپيده دم آن طلوع کند و هيچ شبي نيست که شفق آن پنهان شود مگر آنکه دو فرشته در چهار مطلب با يکديگر گفتگو مي­کنند يکي از آنان مي­گويد: اي کاش اين مردم خلق نمي­شدند! و ديگري مي­گويد: حال که خلق شده­اند اي کاش مي­دانستند که به چه جهت خلق شده­اند! پس ديگري مي­گويد: حال که نمي­دانند چرا خلق شده­اند اي کاش به آنچه مي­دانند عمل مي­کردند! پس ديگري مي­گويد: حال که به آنچه مي­دانند عمل نمي­کنند اي کاش از فرو رفتن در آنچه که نمي­دانند خودداري و پرهيز نمي­نمودند!»[11]

2. داستانهاي گناهکاران توبه­کار را مدّ نظر قرار دهد، کساني که توبه نکردند و در عاقبتِ هر دو گروه تفکر کند.

3. بر اين باور باشد که گناهکار علاوه بر آخرت در همين دنيا به سبب ارتکاب گناهان خويش مجازات مي­شود. خداوند در قرآن مي­فرمايد: «هر مصيبتي که به شما مي­رسد به دليل آن چيزي است که دستهايتان کسب کرده­اند، در حالي که خداوند بسياري از گناهان را بخشيده است». [12]

4. مجازاتهايي که براي يکايک گناهان همچون شرابخواري، زنا، دزدي، غيبت، تکبر، حسد و... در روايات آمده است مطالعه و دقت کند. در حديث قدسي خداوند متعال مي­فرمايد: «کمترين کاري که در مورد بند خود انجام مي­دهم، اگر او شهوت را بر طاعت من برگزيده اين است که او را از لذت مناجات خود محروم مي­کنم».[13]

5. توجه به آيات و احاديثي که بيان مي­دارد خداوند متقين را دوست دارد و آنان را به مقام قرب خويش مي­رساند و بهترين جايگاههاي بهشت از آنِ آنان خواهد بود.[14]

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر

1ـ به سوي او، آيت الله محمد تقي مصباح يزدي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره).

2ـ اخلاق، ترجمه کتاب الاخلاق، مرحوم سيد عبدالله شبر مترجم محمد رضا جباران، انتشارات هجرت.

3ـ آثار گناهان، همت سهراب پور، دفتر انتشارات اسلامي.

4ـ ايمان، شهيد آيت الله دستغيب، دفتر انتشارات اسلامي.

 


[1] . نمل / 14.

[2] . جمعه / 10.

[3] . آل عمران / 191.

[4] . آل عمران / 173.

[5] . انفال / 2.

[6] . فتح / 48.

[7] . مطالبي که تا اينجا مطرح شد تلخيص به همراه کمي تصرف از کتاب به سوي او، آيت الله محمد تقي مصباح يزدي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، ص191 تا ص240 نقل شده است.

[8] . رجوع کنيد به آزه 177 سوره بقره.

[9] . رعد / 28.

[10] . تذکر المتقين س195، به نقل از آثار گناه، همت سهراب پور، دفتر انتشارات اسلامي، س45.

[11] . محجه البيضاء، ج 7، ص 93.

[12] . شوري / 30.

[13] . احياء العلوم غزالي کتاب التوبه، ص 52، مطالبي که نقل شد برگرفته از کتاب بنيادهاي اخلاق اسلامي، اخلاق نظري، مهدي حائري تهراني، و اخلاق عملي علامه سيد عبدالله شبر بنياد فرهنگي امام المهدي (عج)، ص 495 و 493.

[14] . آل عمران/ 31؛ حجر / 45ـ46؛ طور / 15.

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
18 امرداد 01
بازدید
۶۶
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.