من جواني 24 ساله هستم که در خانواده کاملاً مذهبي بزرگ شدم و از ابتدا مسلمان به دنيا آمدم... اسلام را دوست دارم و نماز مي خوانم و روزه مي گيرم. اما چند گاهي است در مسايل خود دچار سستي شدم، حس اينکه واقعاً من چرا مسلمانم، درون مرا به هم ريخته لحظه اي مؤمن و نمازگزار و لحظه اي کافر و مشغول گناهم. حس مي کنم به ميزاني که بايد نسبت به دينم احساس نزديکي نمي کنم خدا را دور مي بينم و حس مي کنم وقتي اين همه دوا بدون جواب مانده چرا باز هم همه در حال دوا هستند چون مي دانم پاسخ مفصل نياز دارم. سؤالات ديگر خود را در نامه جداگانه مي پرسم. آيا مي توانيد کتابي به من معرفي کنيد که بتوانم با آن به يقيني که نياز دارم دست پيدا کنم؟
من جواني 24 ساله هستم که در خانواده کاملاً مذهبي بزرگ شدم و از ابتدا مسلمان به دنيا آمدم... اسلام را دوست دارم و ...
پرسش
پاسخ
بينش
اي برادر تــو همان انديشه اي مابقي خود استخوان و ريشه اي
تمام رفتارهاي انسان، نيازها و انگيزه ها، با نفس در ارتباط است. يکي از اصلي ترين مقوله ها در نفس و وجود آدمي، مربوط به بينش و شناخت است.[1] رفتار نيز تأثير پذير از شناخت است. به اين معنا که شناخت رفتار را هدايت، تقويت و توليد مي کند. بنابراين اگر فردي مي خواهد رفتارش در کاري افزايش يابد و پايدار بماند ضروري است، ابتدا شناخت خود را تقويت و ارتقاء بخشد. از اين رو است که امام علي ـ عليه السلام ـ فرمودند: «إِنَّ أَوَّلَ عِبَادَةِ اللَّهِ مَعْرِفَتُه؛ اولين مرتبه عبادت خدا معرفت و شناخت خدا مي باشد».[2]
به اين مثال دقت کنيد: اگر بالاترين مقام مملکتي به شما بگويد مي خواهم با من خلوتي داشته باشيد و هر چه مي خواهي با من در ميان بگذار؛ به تو بگويد حاجاتت را برآورده مي کنم، نيازهايت را رفع مي کنم، تو را بزرگ و ارجمند قرار مي دهم؛ آيا غير از اين بود که با تمام وجود و بدون درنگ، خواسته اش را اجابت مي کرديم و بر اين گفتگو مي باليديم و فخر مي فروختيم؟
اين پذيرش و بهجت دروني براي چيست؟! آيا به غير از شناخت و توجه به جايگاه آن صاحب مقام است؟ اگر يک کودک با اين شخص ديدار کند، چه گونه رفتار مي کند؟!
در مورد خدا همين مسئله وجود دارد. بنابراين لازم است شناخت خود را نسبت به خدا و دين خدا افزايش دهيد.
احساسات
شک گذرگاه خوبي است، براي رسيدن به يقين و کاوش، اما توقف گاه خوبي نيست. چرا که دل نگراني و عدم باور عقلي و قلبي در رابطه ي با دين، مولود شک است، و يکي از عوامل اصلي در پايدار نبودن در امور ديني نيز مي باشد. از اين رو آن چه که لازم مي نمايد تحقيق و مطالعه ي شما در مورد اسلام است. شبهات گوناگون خود را بايد به وسيله ي دانش افزائي، به علم و آگاهي تبديل نمائيد. اين دانش افزائي مي تواند به وسيله ي مطالعه، مشورت و مراجعه به کارشناسان متعهد و متخصص ديني تأمين شود.
خاطر نشان کرده ايد احساس نزديکي نسبت به خدا نداريد. در اين رابطه بايد بگوئيم احساسات رابطه مستقيمي با شناخت دارند. بر اين اساس اگر به اين ديدگاه برسيد که عالم داراي خالقي حکيم است و انسان بايد به قُرب او نائل شود و تنها مسيري که انسان را به سر مقصود منزل مي رساند، دين مبين اسلام است؛ احساسات شما نيز تغيير خواهد کرد. در اين صورت رفتار هاي شما همسو با افکار شما خواهند شد، و برآيند اين دو، ايجاد و احساس آرامش و بهجت خواهد بود.
مومن راستين
براي اين که در مسير الهي داراي ثَبات قدم شويد و خود را به موفقيت نزديک ببينيد، و از گناه دور شويد، مراقبه و پشتکار مستمر به سوي هدف لازم است «يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّک کادِحٌ إِلي رَبِّک کدْحاً فَمُلاقيهِ[3]»؛ «اي انسان! تو با تلاش و رنج بسوي پروردگارت مي روي و او را ملاقات خواهي کرد». موارد زير بسيار مي تواند در اين حرکت کار آمد باشد:
الف) تفکر: امام علي ـ عليه السلام ـ در اين رابطه مي فرمايد: «يا ابْنَ آدَمَ إِنَّ التَّفَکرَ يَدْعُو إِلَي الْبِرِّ وَ الْعَمَلِ بِهِ وَ إِنَّ النَّدَمَ عَلَي الشَّرِّ يَدْعُو إِلَي تَرْکهِ؛ انديشيدن موجب انگيزش به خوبي و کار خوب است و پشيماني بر بدي، ما را به ترک آن فرا مي خواند».[4]
ب) موعظه: انسان بيش از آن و پيش از آن که به ارشاد و تعليم نيازمند باشد، محتاج موعظه و تذکر است. از اين رو قرآن مي فرمايد: «وَ ذَکرْ فَإِنَّ الذِّکري تَنْفَعُ الْمُؤْمِنين[5]»؛ «و پيوسته تذکر ده، زيرا تذکر مؤمنان را سود مي بخشد». تلاوت قرآن همراه با توجه معاني و معارف آن خود بهترين موعظه است.
ج) مشاهده و مطالعه: مشاهده اعمال ديگران در تقويت رفتار مثبت موثر است. از اين رو با افراد خوب آشنائی و با آنها تعامل داشته باشيد، خصوصاً با افرادي که اهل مسجد مي باشند. مطالعه زندگينامه و سيره علمائي که به قُرب الهي رسيده اند نيز در ايجاد انگيزه و روشن نمودن موتور انگيزه بسيار اثر گذاراست. دوري از اطرافيان و دوستاني که اهل صلاح نيستند، نيز بسيار لازم است. چرا که ارتباط با افراد سست عقيده و ناسالم به تدريج بذر شک و دو دلي را در نهان انسان مي کارد که به راحتي قابل بيرون انداختن نمي باشد. لذا با هر کس ارتباط و دوستي صميمي برقرار نکنيد.
دعا
بنده مومن تضرع مي کند او نمـي داند بجز تو مستند
تو عطا بيگانگان را مي دهي از تو دارد آرزو هر مشتهي
حق بفرمايد نه از خواري اوست عين تإخير عطا ياري اوست
خوش همي آيد مرا آواز او وآن خدايا گفتن و آن راز او
هيچ دعايي خالي از نوعي اجابت نيست؛ زيرا دعا نوعي عبادت و پرستش است. بنابر اين، همين که دعا و عبادت با خلوص نيت و شرايط لازم انجام شود، در همان لحظه اثر معنوي خود را بر روح و جان انسان مي گذارد.
امام صادق(ع) فرمود: «شما را به دعا سفارش مي کنم؛ زيرا با هيچ عمل ديگري همچون دعا، به خدا نزديک نمي شويد».[6]
اما در اين رابطه لازم به ذکر است که بنا به مصلحت ها و يا دلايلي در مواردي اين دعا مورد استجابت قرار نمي گيرد که در اين جا به برخي از موانع اجابت و عوامل اجابت و شرايط استجابت دعا اشاره مي کنيم؛
الف) موانع اجابت دعا
1. گناه: يکي از عوامل مهمي که رابطه انسان با خداي متعال را ضعيف نموده و مانع اجابت دعا مي شود، زيرا نافرماني از دستورهاي خداست. حضرت علي (ع) در دعاي کميل چنين مي فرمايد: پروردگارا! گناهاني را بر من ببخش که موجب حبس و بالا نرفتن دعا مي شوند و در جاي ديگر از همان دعا چنين مي فرمايد: اي آقا و مولاي من! به عزتت قسم! از تو مي خواهم که بدي کردار و رفتارم موجب پوشيده شدن دعاي من از تو نشود.
امام باقر(ع) در اين باره فرمود: بنده حاجتي ازخدا طلب مي کند و مقرر مي شود آن حاجت در زماني برآورده شود؛ پس در اين فاصله، او گناهي مرتکب مي شود و در نتيجه، خداوند مي فرمايد: حاجت اين بنده برآورده نشود و از آن محروم شود؛ چون او خشم و غضب مرا برانگيخت و همين باعث محروم شدن اوست.[7]
2. شتاب و عجله: امام صادق (ع) فرمود: «هميشه مؤمن در خير و آسايش است تا هنگامي که عجله نکند. در غير اين صورت نااميد مي شود و دعا را ترک مي کند. به درستي که بنده هنگامي که دعا مي کند خداوند متعال در صدد برآورده ساختن حاجت اوست تا زماني که او عجله نکند».[8]
3. مغايرت با حکمت الهي: خداي متعال بر اساس حکمت خود اين عالم را طبق قوانين خاص اداره مي کند و هيچگاه، اين قوانين را نقض نمي کند بنابراين استجابت دعا بايد از کانال قوانين و سنن الهي جريان يابد و اگر دعايي نقض کننده اين مطلب باشد مستجاب نمي شود. زيرا خداي متعال فقط کريم نيست بلکه حکيم نيز هست و هيچ صفتي از صفات او صفت ديگرش را نقض نمي کند.
امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «خداوند سبحان حکمت خويش را نقض نمي کند، بنابراين هر دعايي را مستجاب نمي سازد».[9] حضرت يعقوب ـ عليه السلام ـ چندين سال در خواست ديدن و پيدا کردن حضرت يوسف ـ عليه السلام ـ را از خدا داشتند، اما بايد بر طبق مسائل و مصالحي اين ديدار به تعويق بيفتد، با اين که پيامبر الهي دست به دعا برمي داشت.
4. مطابق مصلحت باشد: در ضمن شمارش علل گوناگوني که باعث مي شود حاجات انسان سريعاً اجابت نشود، يکي از مهمترين آن علّت ها اين است که گاهي اوقات انسان از خداوند چيزهايي را درخواست مي نمايد و فکر مي کند اجابت آن به نفع او مي باشد حال آن که در واقع اجابت آن درخواست به ضرر اوست: «چه بسا چيزي را خوش نداشته باشيد حال آنکه خير شما در آن است و يا چيزي را دوست داشته باشيد، حال آنکه شرّ شما در آن است».[10]
ب) عوامل اجابت دعا
1. معرفت به خدا: گروهي خدمت پيشواي ششم امام صادق(ع) شرفياب شدند و پرسيدند: ما دعا و نيايش مي کنيم ولي به اجابت نمي رسد؟ آن حضرت فرمود: بدين جهت است که آن کسي را که مي خوانيد، نمي شناسيد.[11]
2. اميدواري به خداوند: دعا کننده بايد با اميد و اطمينان کامل دعا کند و نه با شک و ترديد و سوءظن. در دعاي ابي حمزه ثمالي چنين مي خوانيم: «بارالها! مي دانم که تو براي کسي که به تو اميدوار است در مقام و موضع اجابت هستي». به نظر مي رسد عمده ترين عامل اجابت دعا، قطع اميد از ديگران و توجه به خالق هستي بخش است. آيه 65 سوره عنکبوت اشاره به اين مطلب دارد.
3. توسل به اولياي الهي: وسيله قرار دادن کساني که مي توانند ميان ما و خداوند واسطه شوند، باب وسيعي دارد. هر کسي به هر مقداري که نزد خداي تعالي، عزيز و آبرومند است، مي تواند وسيله انسان به درگاه الهي براي رسيدن به حاجت ها و نيازها باشد و در امر استجابت دعا وساطت نمايد. برترين کساني که از وجاهت و آبرومندي کامل نزد خداوند برخوردارند، معصومين ـ عليهم السلام ـ هستند. پس از ايشان البته مقربان درگاه الهي از اهل معرفت و کمال و حتي مومنان و کساني که اجمالاً آبرومند هستند، وسيله خداوند محسوب مي شوند.
پيامبر اکرم(ص) فرموده است: «خداوند عزوجل مي فرمايد: اي بندگان من! گرامي ترين خلق و پرفضيلت ترين آنان نزد من، محمد و برادرش علي و امامان بعد از وي هستند. اينان «وسيله» ها به سوي من مي باشند. هر کس حاجتي دارد و نفعي را طالب است و يا دچار حادثه اي سخت و زيان بار گشته و برطرف شدن آن را مي خواهد، مرا به محمد و آل طاهرينش بخواند تا به نيکوترين وجه حاجت او را برآورم».[12] چرا که به هر حال عقل انسان محدود است و ناقص و ما با اين عقل ناقص نمي توانيم همه جنبه هاي امور را در نظر بگيريم.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ توحيد، شهيد مطهري، صدرا.
2ـ اسرار نماز، آيت الله جوادي آملي، اسراء.
3ـ به کجا و چگونه (نيم نگاهي به آرمان، و راه رسيدن آن)، محمد عالم زاده نوري، موسسه آموزشي پژوهشي امام خميني(ره).
4ـ آموزش عقايد، آيت الله مصباح يزدي.
[1]. ر.ک: شجاعي، محمد صادق، ديدگاه هاي روان شناختي آيت الله مصباح يزدي، قم، موسسه امام خميني(ره)، چاپ دوم، 1386ش، ص116.
[2]. تحف العقول عن آل الرسول، ص61، به نقل از گنجينه نور.
[3]. انشقاق / 6.
[4]. بحارالأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار،علامه مجلسی،آل البیت بیروت، ج68، ص31 به نقل از گنجينه نور.
[5]. ذاريات / 55.
[6]. محمد بن يعقوب کليني، اصول کافي، ج2، ص467.
[7]. بحارالانوار، ج73، ص329.
[8]. همان، ج2، ص474.
[9]. محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمه،دارالحدیث، ج2، ص876.
[10]. بقره / 216.
[11]. همان، ج93، ص368.
[12]. همان، ج94، ص22، ح20.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 18 امرداد 01
- بازدید
- ۱۶۴
من جواني 24 ساله هستم که در خانواده کاملاً مذهبي بزرگ شدم و از ابتدا مسلمان به دنيا آمدم... اسلام را دوست دارم و ...
- نشان کردن
پرسش
من جواني 24 ساله هستم که در خانواده کاملاً مذهبي بزرگ شدم و از ابتدا مسلمان به دنيا آمدم... اسلام را دوست دارم و نماز مي خوانم و روزه مي گيرم. اما چند گاهي است در مسايل خود دچار سستي شدم، حس اينکه واقعاً من چرا مسلمانم، درون مرا به هم ريخته لحظه اي مؤمن و نمازگزار و لحظه اي کافر و مشغول گناهم. حس مي کنم به ميزاني که بايد نسبت به دينم احساس نزديکي نمي کنم خدا را دور مي بينم و حس مي کنم وقتي اين همه دوا بدون جواب مانده چرا باز هم همه در حال دوا هستند چون مي دانم پاسخ مفصل نياز دارم. سؤالات ديگر خود را در نامه جداگانه مي پرسم. آيا مي توانيد کتابي به من معرفي کنيد که بتوانم با آن به يقيني که نياز دارم دست پيدا کنم؟
پاسخ
بينش
اي برادر تــو همان انديشه اي مابقي خود استخوان و ريشه اي
تمام رفتارهاي انسان، نيازها و انگيزه ها، با نفس در ارتباط است. يکي از اصلي ترين مقوله ها در نفس و وجود آدمي، مربوط به بينش و شناخت است.[1] رفتار نيز تأثير پذير از شناخت است. به اين معنا که شناخت رفتار را هدايت، تقويت و توليد مي کند. بنابراين اگر فردي مي خواهد رفتارش در کاري افزايش يابد و پايدار بماند ضروري است، ابتدا شناخت خود را تقويت و ارتقاء بخشد. از اين رو است که امام علي ـ عليه السلام ـ فرمودند: «إِنَّ أَوَّلَ عِبَادَةِ اللَّهِ مَعْرِفَتُه؛ اولين مرتبه عبادت خدا معرفت و شناخت خدا مي باشد».[2]
به اين مثال دقت کنيد: اگر بالاترين مقام مملکتي به شما بگويد مي خواهم با من خلوتي داشته باشيد و هر چه مي خواهي با من در ميان بگذار؛ به تو بگويد حاجاتت را برآورده مي کنم، نيازهايت را رفع مي کنم، تو را بزرگ و ارجمند قرار مي دهم؛ آيا غير از اين بود که با تمام وجود و بدون درنگ، خواسته اش را اجابت مي کرديم و بر اين گفتگو مي باليديم و فخر مي فروختيم؟
اين پذيرش و بهجت دروني براي چيست؟! آيا به غير از شناخت و توجه به جايگاه آن صاحب مقام است؟ اگر يک کودک با اين شخص ديدار کند، چه گونه رفتار مي کند؟!
در مورد خدا همين مسئله وجود دارد. بنابراين لازم است شناخت خود را نسبت به خدا و دين خدا افزايش دهيد.
احساسات
شک گذرگاه خوبي است، براي رسيدن به يقين و کاوش، اما توقف گاه خوبي نيست. چرا که دل نگراني و عدم باور عقلي و قلبي در رابطه ي با دين، مولود شک است، و يکي از عوامل اصلي در پايدار نبودن در امور ديني نيز مي باشد. از اين رو آن چه که لازم مي نمايد تحقيق و مطالعه ي شما در مورد اسلام است. شبهات گوناگون خود را بايد به وسيله ي دانش افزائي، به علم و آگاهي تبديل نمائيد. اين دانش افزائي مي تواند به وسيله ي مطالعه، مشورت و مراجعه به کارشناسان متعهد و متخصص ديني تأمين شود.
خاطر نشان کرده ايد احساس نزديکي نسبت به خدا نداريد. در اين رابطه بايد بگوئيم احساسات رابطه مستقيمي با شناخت دارند. بر اين اساس اگر به اين ديدگاه برسيد که عالم داراي خالقي حکيم است و انسان بايد به قُرب او نائل شود و تنها مسيري که انسان را به سر مقصود منزل مي رساند، دين مبين اسلام است؛ احساسات شما نيز تغيير خواهد کرد. در اين صورت رفتار هاي شما همسو با افکار شما خواهند شد، و برآيند اين دو، ايجاد و احساس آرامش و بهجت خواهد بود.
مومن راستين
براي اين که در مسير الهي داراي ثَبات قدم شويد و خود را به موفقيت نزديک ببينيد، و از گناه دور شويد، مراقبه و پشتکار مستمر به سوي هدف لازم است «يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّک کادِحٌ إِلي رَبِّک کدْحاً فَمُلاقيهِ[3]»؛ «اي انسان! تو با تلاش و رنج بسوي پروردگارت مي روي و او را ملاقات خواهي کرد». موارد زير بسيار مي تواند در اين حرکت کار آمد باشد:
الف) تفکر: امام علي ـ عليه السلام ـ در اين رابطه مي فرمايد: «يا ابْنَ آدَمَ إِنَّ التَّفَکرَ يَدْعُو إِلَي الْبِرِّ وَ الْعَمَلِ بِهِ وَ إِنَّ النَّدَمَ عَلَي الشَّرِّ يَدْعُو إِلَي تَرْکهِ؛ انديشيدن موجب انگيزش به خوبي و کار خوب است و پشيماني بر بدي، ما را به ترک آن فرا مي خواند».[4]
ب) موعظه: انسان بيش از آن و پيش از آن که به ارشاد و تعليم نيازمند باشد، محتاج موعظه و تذکر است. از اين رو قرآن مي فرمايد: «وَ ذَکرْ فَإِنَّ الذِّکري تَنْفَعُ الْمُؤْمِنين[5]»؛ «و پيوسته تذکر ده، زيرا تذکر مؤمنان را سود مي بخشد». تلاوت قرآن همراه با توجه معاني و معارف آن خود بهترين موعظه است.
ج) مشاهده و مطالعه: مشاهده اعمال ديگران در تقويت رفتار مثبت موثر است. از اين رو با افراد خوب آشنائی و با آنها تعامل داشته باشيد، خصوصاً با افرادي که اهل مسجد مي باشند. مطالعه زندگينامه و سيره علمائي که به قُرب الهي رسيده اند نيز در ايجاد انگيزه و روشن نمودن موتور انگيزه بسيار اثر گذاراست. دوري از اطرافيان و دوستاني که اهل صلاح نيستند، نيز بسيار لازم است. چرا که ارتباط با افراد سست عقيده و ناسالم به تدريج بذر شک و دو دلي را در نهان انسان مي کارد که به راحتي قابل بيرون انداختن نمي باشد. لذا با هر کس ارتباط و دوستي صميمي برقرار نکنيد.
دعا
بنده مومن تضرع مي کند او نمـي داند بجز تو مستند
تو عطا بيگانگان را مي دهي از تو دارد آرزو هر مشتهي
حق بفرمايد نه از خواري اوست عين تإخير عطا ياري اوست
خوش همي آيد مرا آواز او وآن خدايا گفتن و آن راز او
هيچ دعايي خالي از نوعي اجابت نيست؛ زيرا دعا نوعي عبادت و پرستش است. بنابر اين، همين که دعا و عبادت با خلوص نيت و شرايط لازم انجام شود، در همان لحظه اثر معنوي خود را بر روح و جان انسان مي گذارد.
امام صادق(ع) فرمود: «شما را به دعا سفارش مي کنم؛ زيرا با هيچ عمل ديگري همچون دعا، به خدا نزديک نمي شويد».[6]
اما در اين رابطه لازم به ذکر است که بنا به مصلحت ها و يا دلايلي در مواردي اين دعا مورد استجابت قرار نمي گيرد که در اين جا به برخي از موانع اجابت و عوامل اجابت و شرايط استجابت دعا اشاره مي کنيم؛
الف) موانع اجابت دعا
1. گناه: يکي از عوامل مهمي که رابطه انسان با خداي متعال را ضعيف نموده و مانع اجابت دعا مي شود، زيرا نافرماني از دستورهاي خداست. حضرت علي (ع) در دعاي کميل چنين مي فرمايد: پروردگارا! گناهاني را بر من ببخش که موجب حبس و بالا نرفتن دعا مي شوند و در جاي ديگر از همان دعا چنين مي فرمايد: اي آقا و مولاي من! به عزتت قسم! از تو مي خواهم که بدي کردار و رفتارم موجب پوشيده شدن دعاي من از تو نشود.
امام باقر(ع) در اين باره فرمود: بنده حاجتي ازخدا طلب مي کند و مقرر مي شود آن حاجت در زماني برآورده شود؛ پس در اين فاصله، او گناهي مرتکب مي شود و در نتيجه، خداوند مي فرمايد: حاجت اين بنده برآورده نشود و از آن محروم شود؛ چون او خشم و غضب مرا برانگيخت و همين باعث محروم شدن اوست.[7]
2. شتاب و عجله: امام صادق (ع) فرمود: «هميشه مؤمن در خير و آسايش است تا هنگامي که عجله نکند. در غير اين صورت نااميد مي شود و دعا را ترک مي کند. به درستي که بنده هنگامي که دعا مي کند خداوند متعال در صدد برآورده ساختن حاجت اوست تا زماني که او عجله نکند».[8]
3. مغايرت با حکمت الهي: خداي متعال بر اساس حکمت خود اين عالم را طبق قوانين خاص اداره مي کند و هيچگاه، اين قوانين را نقض نمي کند بنابراين استجابت دعا بايد از کانال قوانين و سنن الهي جريان يابد و اگر دعايي نقض کننده اين مطلب باشد مستجاب نمي شود. زيرا خداي متعال فقط کريم نيست بلکه حکيم نيز هست و هيچ صفتي از صفات او صفت ديگرش را نقض نمي کند.
امام علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايد: «خداوند سبحان حکمت خويش را نقض نمي کند، بنابراين هر دعايي را مستجاب نمي سازد».[9] حضرت يعقوب ـ عليه السلام ـ چندين سال در خواست ديدن و پيدا کردن حضرت يوسف ـ عليه السلام ـ را از خدا داشتند، اما بايد بر طبق مسائل و مصالحي اين ديدار به تعويق بيفتد، با اين که پيامبر الهي دست به دعا برمي داشت.
4. مطابق مصلحت باشد: در ضمن شمارش علل گوناگوني که باعث مي شود حاجات انسان سريعاً اجابت نشود، يکي از مهمترين آن علّت ها اين است که گاهي اوقات انسان از خداوند چيزهايي را درخواست مي نمايد و فکر مي کند اجابت آن به نفع او مي باشد حال آن که در واقع اجابت آن درخواست به ضرر اوست: «چه بسا چيزي را خوش نداشته باشيد حال آنکه خير شما در آن است و يا چيزي را دوست داشته باشيد، حال آنکه شرّ شما در آن است».[10]
ب) عوامل اجابت دعا
1. معرفت به خدا: گروهي خدمت پيشواي ششم امام صادق(ع) شرفياب شدند و پرسيدند: ما دعا و نيايش مي کنيم ولي به اجابت نمي رسد؟ آن حضرت فرمود: بدين جهت است که آن کسي را که مي خوانيد، نمي شناسيد.[11]
2. اميدواري به خداوند: دعا کننده بايد با اميد و اطمينان کامل دعا کند و نه با شک و ترديد و سوءظن. در دعاي ابي حمزه ثمالي چنين مي خوانيم: «بارالها! مي دانم که تو براي کسي که به تو اميدوار است در مقام و موضع اجابت هستي». به نظر مي رسد عمده ترين عامل اجابت دعا، قطع اميد از ديگران و توجه به خالق هستي بخش است. آيه 65 سوره عنکبوت اشاره به اين مطلب دارد.
3. توسل به اولياي الهي: وسيله قرار دادن کساني که مي توانند ميان ما و خداوند واسطه شوند، باب وسيعي دارد. هر کسي به هر مقداري که نزد خداي تعالي، عزيز و آبرومند است، مي تواند وسيله انسان به درگاه الهي براي رسيدن به حاجت ها و نيازها باشد و در امر استجابت دعا وساطت نمايد. برترين کساني که از وجاهت و آبرومندي کامل نزد خداوند برخوردارند، معصومين ـ عليهم السلام ـ هستند. پس از ايشان البته مقربان درگاه الهي از اهل معرفت و کمال و حتي مومنان و کساني که اجمالاً آبرومند هستند، وسيله خداوند محسوب مي شوند.
پيامبر اکرم(ص) فرموده است: «خداوند عزوجل مي فرمايد: اي بندگان من! گرامي ترين خلق و پرفضيلت ترين آنان نزد من، محمد و برادرش علي و امامان بعد از وي هستند. اينان «وسيله» ها به سوي من مي باشند. هر کس حاجتي دارد و نفعي را طالب است و يا دچار حادثه اي سخت و زيان بار گشته و برطرف شدن آن را مي خواهد، مرا به محمد و آل طاهرينش بخواند تا به نيکوترين وجه حاجت او را برآورم».[12] چرا که به هر حال عقل انسان محدود است و ناقص و ما با اين عقل ناقص نمي توانيم همه جنبه هاي امور را در نظر بگيريم.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1ـ توحيد، شهيد مطهري، صدرا.
2ـ اسرار نماز، آيت الله جوادي آملي، اسراء.
3ـ به کجا و چگونه (نيم نگاهي به آرمان، و راه رسيدن آن)، محمد عالم زاده نوري، موسسه آموزشي پژوهشي امام خميني(ره).
4ـ آموزش عقايد، آيت الله مصباح يزدي.
[1]. ر.ک: شجاعي، محمد صادق، ديدگاه هاي روان شناختي آيت الله مصباح يزدي، قم، موسسه امام خميني(ره)، چاپ دوم، 1386ش، ص116.
[2]. تحف العقول عن آل الرسول، ص61، به نقل از گنجينه نور.
[3]. انشقاق / 6.
[4]. بحارالأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار،علامه مجلسی،آل البیت بیروت، ج68، ص31 به نقل از گنجينه نور.
[5]. ذاريات / 55.
[6]. محمد بن يعقوب کليني، اصول کافي، ج2، ص467.
[7]. بحارالانوار، ج73، ص329.
[8]. همان، ج2، ص474.
[9]. محمدي ري شهري، محمد، ميزان الحکمه،دارالحدیث، ج2، ص876.
[10]. بقره / 216.
[11]. همان، ج93، ص368.
[12]. همان، ج94، ص22، ح20.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 18 امرداد 01
- بازدید
- ۱۶۴
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.