از دیدگاه قرآن و اهل بیت علیهم السلام یک مؤمن باید دارای چه خصوصیاتی باشد؟
از دیدگاه قرآن و اهل بیت علیهم السلام یک مؤمن باید دارای چه خصوصیاتی باشد؟
پرسش
پاسخ
در آیات مختلفی از قرآن کریم صفات مؤمنین را مشاهده میکنیم از جمله در آیات ابتدائی سوره مومنون بعد از تاكيد بر سعادتمند بودن آنها (قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون) اوصاف ایشان را بیان میکند:
1.خشوع در نماز: خداوند قبل از هر چيز انگشت روى نماز گذارده، مىگويد: «آنها كه در نمازشان خشوع دارند» (الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ).
اشاره به اين كه نماز آنها(مومنین) الفاظ و حركاتى بىروح و فاقد معنى نيست، بلكه به هنگام نماز آن چنان حالت توجه به پروردگار و حضور قلب در آنها پيدا مىشود كه از غير او جدا مىگردند و به او مىپيوندند.
در حديثى مىخوانيم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مردى را ديد كه در حال نماز با ريش خود بازى مىكند، فرمود: «اگر او در قلبش خشوع بود اعضاى بدنش نيز خاشع مىشد».
2. دومين صفتى را كه بعد از صفت خشوع در نماز براى مؤمنان بيان مىكند اين است كه: «و آنها كه از لغو و بيهودگى روى گردانند» (وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ). در واقع تمام حركات و خطوط زندگى آنان هدفى را دنبال مىكند، هدفى مفيد و سازنده چرا كه «لغو» به معنى كارها، سخنان و افكار بىهدف و بدون نتيجه مفيد است.
3. سپس به سومين صفت مؤمنان راستين كه جنبه اجتماعى و مالى دارد اشاره كرده، مىگويد: «آنها كه زكات را انجام مىدهند» (وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ).
4. چهارمين ويژگى مؤمنان را مسأله پاكدامنى و عفت كامل، و پرهيز از هر گونه آلودگى جنسى قرار داده، چنين مىگويد: «و آنها كه دامان خود را (از آلوده شدن به (بىعفتى) حفظ مىكنند» (وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ).
«و تنها آميزش جنسى به همسران و كنيزانشان دارند، كه در بهره گيرى از آنان ملامت نمىشوند» (إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ).
از آنجا كه غريزه جنسى سركشترين غرائز انسان است و خويشتن دارى در برابر آن نياز به تقوا و پرهيزكارى فراوان و ايمان قوى و نيرومند دارد، در اين آيه بار ديگر روى همين مسأله تأكيد كرده، مىگويد: «و كسانى كه غير از اين طريق را طلب كنند، تجاوزگرند» (فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ).
تعبير «به محافظت فروج» گويا اشاره به اين است كه اگر مراقبت مستمر و پىگير در اين زمينه نباشد، بيم آلودگى فراوان است.
5و6. در اين آيه به پنجمين و ششمين صفت برجسته مؤمنان اشاره كرده، مىگويد: «و آنها كه امانتها و عهد خود را رعايت مىكنند» (وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ).
حفظ و اداى امانت و همچنين پايبند بودن به عهد و پيمان در برابر خالق و خلق از صفات بارز مؤمنان است.
در مفهوم وسيع «امانت»، امانتهاى خدا و پيامبران الهى و همچنين امانتهاى مردم، جمع است. نعمتهاى مختلف خدا هر يك امانتى از امانات او هستند، آيين حق، كتب آسمانى، دستور العملهاى پيشوايان راه حق و همچنين اموال و فرزندان و پستها و مقامها، همه امانتهاى اويند كه مؤمنان در حفظ و اداى حق آنها مىكوشند.
همچنين حكومت، از مهمترين وديعههاى الهى است كه بايد آن را به اهلش سپرد.
7. در اين آيه آخرين ويژگى مؤمنان را كه محافظت بر نمازهاست بيان كرده، مىگويد: «و آنها بر نمازشان مواظبت مىنمايند» (وَ الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ).
جالب اين كه: نخستين ويژگى مؤمنان را «خشوع در نماز» و آخرين صفت آنها را «محافظت بر نماز» شمرده است، از نماز شروع مىشود و به نماز ختم مىگردد چرا كه نماز مهمترين رابطه خلق و خالق است كه هر گاه با آدابش انجام گيرد، زمينه مطمئنى براى همه خوبيها و نيكيها خواهد بود.[1]
در روايات نيز نمونه هاي زيادي از اوصاف مومنين را ميبينيم از آن جمله حديث زيبائي از امام سجّاد عليه السّلام است كه ميفرمايند: مؤمن سكوت مىكند تا سالم و سلامت بماند و سخن مىگويد تا [از گفتگو با ديگران] غنيمت گيرد و شهادتش را از افراد دور [و ناآشنا] كتمان نمىكند و هيچ كار خيرى را رياكارانه انجام نمىدهد و هيچ كار خوبى را به خاطر حيا ترك نمىكند، اگر ستوده شود از آنچه كه در بارهاش مىگويند بيمناك است و از خداوند به خاطر آنچه كه در بارهاش نمىدانند طلب مغفرت مىكند، گفتار كسى كه نسبت به او جاهل است او را نمىفريبد و از اينكه يكايك عملش حفظ و نگاهدارى مىشود بيمناك است.[2]
اما برای آشنائی بیشتر با چگونگی ارتقاء دادن ایمان مطالبی خدمت شما ارائه میگردد، امید است که مفید واقع شود:
برخي از عوامل افزايش ايمان به خدا؛
1. رفع موانع و ايجاد شرايط:
اگر بخواهيم عملاً ايمان خود را به خدا افزايش دهيم، بايد موانع ايمان به خدا را در وجود خود از بين ببريم. موانع شناخت و ايمان به خدا از نظر قرآن عبارت است از زنگارهايي كه در اثر هوسراني و گناه بر آيينه عقل و قلب انسان مي نشيند، اعمالي كه موجب اين گرفتاریهاي معنوي مي شوند عبارت است از: ظلم به خود يا مردم و كفر به معناي پنهان نمودن حقايق به انگيزه سودپرستي يا لجاجت از تعصب، و اسراف به معناي تجاوز از حد و مرز در هر كاري، و فسق به معناي خروج از راه حق. در سنت آفرينش كه بر اساس قانون عليت استوار است هر يك از اين امور مانع شناخت عقلي و قلبي هستند و موجب عدم تشخيص راه از چاه بوده و در نتيجه گمراهي انسان را سبب مي شوند. تمام موانع ايمان به خدا يك ريشه اساسي دارد و آن هوسراني و خودخواهي و گناه است، وقتي كه هوي و ميل به تعبير قرآن كريم خداي انسان شد، راه شناخت و ايمان را بر انسان مي بندد، و انسان به تدريج موقعيت خود را در جهان هستي فراموش مي كند و در غفلت و گمراهي قرار مي گيرد.[3]
2. دقت و تفكر: قرآن در موارد متعدد ما را تشويق به نظر مي كند يعني نگرشي جستجوگرانه و مشاهده اي همراه با تفكر و ژرف نگري تا بتوانيم با انديشه بيشتر در آيات الهي و نشانه هاي خدا در عالم طبيعت و در وجود انسان به شناخت حضوري و آگاهانه دست پيدا كنيم و به تدريج حضور خدا را در زندگي خود درك، و خود را در محضر او و او را ناظر بر كار خود بدانيم. به اين آيات كه ما را به دقت نظر دعوت مي كند توجه نماييم:
بگو نظر كنيد كه چه چيزهايي در آسمان و زمين است. بگو در زمين سير كنيد و نظر كنيد كه چگونه آفرينش را آغاز كرد.آيا به شتر نظر نمي كنيد كه چگونه آفريده شده و به آسمان كه چگونه برافراشته و به كوهها كه چگونه برپا و به زمين كه چگونه گسترده شده است.[4]
ملاحظه مي كنيم كه در تمام اين موارد، نظر بايد چندان دقيق باشد كه سؤالهايي را پاسخ گويد و مشكلاتي را كه مطرح است حل نمايد، اين تفكر و نظر سراسر واقعيتها و حقايق جهان را شامل مي شود و در يك محدوده خاص نمي باشد، صدها آيه در قرآن انسان را به چنين انديشه وسيع و ثمربخش فرا مي خواند.7[5]
3. ذكر و ياد خدا: ذكر به معناي حضور عملي و كرداري نه صرف حضور ذهني و گفتاري، اگر چه اين هم بخشي از ياد خدا است. ياد خدا يعني حضور خداوند در صحنه ذهني و عمل و خود نگهداري از هوسها و منفعت طلبي هاي برخاسته از خود محوري، اجتناب از گناه و ياد خدا اولين گام عملي در افزايش ايمان است.
4. تداوم عبادت: مداومت بر انجام عبادات عملي و حضور در پيشگاه خدا و مناجات و راز و نياز با او اگر با پشتوانه شناخت و معرفت و برهان باشد، موجب انس و الفت با خدا و محبت آگاهانه مي شود. عبادت خدا آلودگيها را از روان انسان پاك مي كند، و روح و روان را تغذيه معنوي مي نمايد تا بتوان با آمادگي بيشتر در برابر گناه مقاومت و درجات قرب الهي را بپيمايد.
5. توجه به آثار ايمان: ايمان به خدا علاوه بر اينكه جهان هستي را براي ما توجيه مي كند و به آن معنا و هدف مي بخشد، آرامش روحي را هم تضمين مي كند. اگر انسان به خدا ايمان داشته باشد از چنان اعتماد به نفسي برخوردار مي شود كه در برابر مشكلات زندگي و معماي مرگ و عاقبت زندگي، تاب آورد و اين مسائل، آرامش دروني او را به بدبيني و نااميدي مبدل نمي سازد. و با اعتماد به اينكه خداوند به او كمك مي كند و در اين جهان رها نشده است به رفع نگرانيها مي كوشد. با نشاط روحي و انبساط خاطري كه از ارتباط انسان با خدا ايجاد مي شود هر مشكلي قابل حل و آينده تضمين شده است. و مرگ نه تنها نابودي نخواهد بود كه ملاقات با خدا و برگشت به سوي او است. قرآن كريم مي فرمايد: «الا بذكر الله تطمئن القلبوب[6]» آگاه باشيد تنها با ياد خدا دلها آرام خواهد گرفت.
6. اجتناب از سرگرميهاي لهوي: پر ارزش ترين دارائي انسان عمر او است كه در حال هوشياري حاضر نيست به هيچ قيمتي آن را بدهد، ولي گاهي سرگرميهاي بيهوده چنان انسان را تخدير مي كند كه عمر خود را مفت و مجاني هدر مي دهد، «قد افلح المؤمنون الذين هم عن اللغو معرضون[7]» اين آيه كريمه يكي از نشانه هاي مؤمن را اعراض و روگرداني از لغو بيهودگي معرفي مي نمايد شخصي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ پرسيد: شكار و چوگان بازي و بازي با شطرنج چگونه است؟ امام ـ عليه السّلام ـ فرمود: مؤمن فرصت پرداختن به اينگونه كارها را ندارد.[8]
اينك با توجه به اين نكات كلي بهتر است به بعضي راهكارهاي عملي در اين زمينه اشاره اي داشته باشيم:
1- به نمازهاي واجب اهميت بيشتري داده سعي كنيد در اول وقت بخوانيد و حضور قلب در نماز را تقويت نماييد.
2- سعي شود به نمازهاي نافله به خصوص نافلة شب توجه شود كه خداوند در قرآن كريم متهجد و نافلة شب را زمينة ساز رسيدن به مقام محمود مي داند.
3- هر شب قبل از خوابيدن به محاسبة نفس بپردازيد و با يك ارزيابي دقيق نسبت به اعمال و رفتار روز جاري، موفقيت يا عدم موفقيت خود را مورد توجه قرار داده و اگر مرتكب خلاف و لغزش شده ايد خود را تنبيه و اگر توجه كافي به انجام واجبات داشته ايد شكر گزار خداوند بوده و خود را تشويق كنيد.
4- در انتخاب دوستان خود دقت زيادي داشته باشيد. زيرا دوست و رفيق تأثير زياد و عميقي در افكار و انديشه ها و رفتار انسان دارد.
5- با قرآن مأنوس باشيد و هر روز پس از قرائت قرآن در آيات آن تدبّر و تفكر كنيد.
6- توسل به ائمة اطهار ـ عليهم السّلام و شرکت در مجالس مذهبي. مراسم میلاد و همچنین سوگواري ائمة اطهار عليهم السلام، و جلسات تفسير قرآن و نهج البلاغه ....
7- در تمام مراحل اخلاص در عمل فراموش نشود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. انسان و ايمان، شهيد مطهري، انتشارات صدرا.
2. ايمان، نوشتة شهيد دستغيب.
3. در قلمرو ايمان، عبدالله نصري، انتشارات زنان مسلمان، 1359.
[1]. برگزيده تفسير نمونه، ج3، صص: 241-242
[2] . شيخ حر عاملى محمد بن حسن - افراسيابى نهاوندى على، جهاد النفس وسائل الشيعة / ترجمه افراسيابى، 1جلد، نهاوندى - قم، چاپ: اول، 1380ش ص43
[3] . آيت الله محمدي ري شهري، بهترين راه شناخت خدا، ج 1، ص 74 ـ 101)، چاپ دوم، 1361، انتشارات ياسر.
[4] . يونس: 101. اعراف: 36. الغاشيه: 17.
[5] . مرحوم شهيد بهشتي و ديگر نويسندگان، شناخت اسلام ، ص 41، دفتر نشر فرهنگ اسلامي
[6] . رعد: 28.
[7] . مؤمنون: 3.
[8] . آيت الله محمدي ري شهري، ميزان الحكمة، واژة اللهو، به نقل از ج 2، بهترين راه شناخت خدا، ص 80، از مؤلف مذكور.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 18 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
از دیدگاه قرآن و اهل بیت علیهم السلام یک مؤمن باید دارای چه خصوصیاتی باشد؟
- نشان کردن
پرسش
از دیدگاه قرآن و اهل بیت علیهم السلام یک مؤمن باید دارای چه خصوصیاتی باشد؟
پاسخ
در آیات مختلفی از قرآن کریم صفات مؤمنین را مشاهده میکنیم از جمله در آیات ابتدائی سوره مومنون بعد از تاكيد بر سعادتمند بودن آنها (قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُون) اوصاف ایشان را بیان میکند:
1.خشوع در نماز: خداوند قبل از هر چيز انگشت روى نماز گذارده، مىگويد: «آنها كه در نمازشان خشوع دارند» (الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ).
اشاره به اين كه نماز آنها(مومنین) الفاظ و حركاتى بىروح و فاقد معنى نيست، بلكه به هنگام نماز آن چنان حالت توجه به پروردگار و حضور قلب در آنها پيدا مىشود كه از غير او جدا مىگردند و به او مىپيوندند.
در حديثى مىخوانيم كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مردى را ديد كه در حال نماز با ريش خود بازى مىكند، فرمود: «اگر او در قلبش خشوع بود اعضاى بدنش نيز خاشع مىشد».
2. دومين صفتى را كه بعد از صفت خشوع در نماز براى مؤمنان بيان مىكند اين است كه: «و آنها كه از لغو و بيهودگى روى گردانند» (وَ الَّذِينَ هُمْ عَنِ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ). در واقع تمام حركات و خطوط زندگى آنان هدفى را دنبال مىكند، هدفى مفيد و سازنده چرا كه «لغو» به معنى كارها، سخنان و افكار بىهدف و بدون نتيجه مفيد است.
3. سپس به سومين صفت مؤمنان راستين كه جنبه اجتماعى و مالى دارد اشاره كرده، مىگويد: «آنها كه زكات را انجام مىدهند» (وَ الَّذِينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ).
4. چهارمين ويژگى مؤمنان را مسأله پاكدامنى و عفت كامل، و پرهيز از هر گونه آلودگى جنسى قرار داده، چنين مىگويد: «و آنها كه دامان خود را (از آلوده شدن به (بىعفتى) حفظ مىكنند» (وَ الَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ).
«و تنها آميزش جنسى به همسران و كنيزانشان دارند، كه در بهره گيرى از آنان ملامت نمىشوند» (إِلَّا عَلى أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ).
از آنجا كه غريزه جنسى سركشترين غرائز انسان است و خويشتن دارى در برابر آن نياز به تقوا و پرهيزكارى فراوان و ايمان قوى و نيرومند دارد، در اين آيه بار ديگر روى همين مسأله تأكيد كرده، مىگويد: «و كسانى كه غير از اين طريق را طلب كنند، تجاوزگرند» (فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ).
تعبير «به محافظت فروج» گويا اشاره به اين است كه اگر مراقبت مستمر و پىگير در اين زمينه نباشد، بيم آلودگى فراوان است.
5و6. در اين آيه به پنجمين و ششمين صفت برجسته مؤمنان اشاره كرده، مىگويد: «و آنها كه امانتها و عهد خود را رعايت مىكنند» (وَ الَّذِينَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُونَ).
حفظ و اداى امانت و همچنين پايبند بودن به عهد و پيمان در برابر خالق و خلق از صفات بارز مؤمنان است.
در مفهوم وسيع «امانت»، امانتهاى خدا و پيامبران الهى و همچنين امانتهاى مردم، جمع است. نعمتهاى مختلف خدا هر يك امانتى از امانات او هستند، آيين حق، كتب آسمانى، دستور العملهاى پيشوايان راه حق و همچنين اموال و فرزندان و پستها و مقامها، همه امانتهاى اويند كه مؤمنان در حفظ و اداى حق آنها مىكوشند.
همچنين حكومت، از مهمترين وديعههاى الهى است كه بايد آن را به اهلش سپرد.
7. در اين آيه آخرين ويژگى مؤمنان را كه محافظت بر نمازهاست بيان كرده، مىگويد: «و آنها بر نمازشان مواظبت مىنمايند» (وَ الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلَواتِهِمْ يُحافِظُونَ).
جالب اين كه: نخستين ويژگى مؤمنان را «خشوع در نماز» و آخرين صفت آنها را «محافظت بر نماز» شمرده است، از نماز شروع مىشود و به نماز ختم مىگردد چرا كه نماز مهمترين رابطه خلق و خالق است كه هر گاه با آدابش انجام گيرد، زمينه مطمئنى براى همه خوبيها و نيكيها خواهد بود.[1]
در روايات نيز نمونه هاي زيادي از اوصاف مومنين را ميبينيم از آن جمله حديث زيبائي از امام سجّاد عليه السّلام است كه ميفرمايند: مؤمن سكوت مىكند تا سالم و سلامت بماند و سخن مىگويد تا [از گفتگو با ديگران] غنيمت گيرد و شهادتش را از افراد دور [و ناآشنا] كتمان نمىكند و هيچ كار خيرى را رياكارانه انجام نمىدهد و هيچ كار خوبى را به خاطر حيا ترك نمىكند، اگر ستوده شود از آنچه كه در بارهاش مىگويند بيمناك است و از خداوند به خاطر آنچه كه در بارهاش نمىدانند طلب مغفرت مىكند، گفتار كسى كه نسبت به او جاهل است او را نمىفريبد و از اينكه يكايك عملش حفظ و نگاهدارى مىشود بيمناك است.[2]
اما برای آشنائی بیشتر با چگونگی ارتقاء دادن ایمان مطالبی خدمت شما ارائه میگردد، امید است که مفید واقع شود:
برخي از عوامل افزايش ايمان به خدا؛
1. رفع موانع و ايجاد شرايط:
اگر بخواهيم عملاً ايمان خود را به خدا افزايش دهيم، بايد موانع ايمان به خدا را در وجود خود از بين ببريم. موانع شناخت و ايمان به خدا از نظر قرآن عبارت است از زنگارهايي كه در اثر هوسراني و گناه بر آيينه عقل و قلب انسان مي نشيند، اعمالي كه موجب اين گرفتاریهاي معنوي مي شوند عبارت است از: ظلم به خود يا مردم و كفر به معناي پنهان نمودن حقايق به انگيزه سودپرستي يا لجاجت از تعصب، و اسراف به معناي تجاوز از حد و مرز در هر كاري، و فسق به معناي خروج از راه حق. در سنت آفرينش كه بر اساس قانون عليت استوار است هر يك از اين امور مانع شناخت عقلي و قلبي هستند و موجب عدم تشخيص راه از چاه بوده و در نتيجه گمراهي انسان را سبب مي شوند. تمام موانع ايمان به خدا يك ريشه اساسي دارد و آن هوسراني و خودخواهي و گناه است، وقتي كه هوي و ميل به تعبير قرآن كريم خداي انسان شد، راه شناخت و ايمان را بر انسان مي بندد، و انسان به تدريج موقعيت خود را در جهان هستي فراموش مي كند و در غفلت و گمراهي قرار مي گيرد.[3]
2. دقت و تفكر: قرآن در موارد متعدد ما را تشويق به نظر مي كند يعني نگرشي جستجوگرانه و مشاهده اي همراه با تفكر و ژرف نگري تا بتوانيم با انديشه بيشتر در آيات الهي و نشانه هاي خدا در عالم طبيعت و در وجود انسان به شناخت حضوري و آگاهانه دست پيدا كنيم و به تدريج حضور خدا را در زندگي خود درك، و خود را در محضر او و او را ناظر بر كار خود بدانيم. به اين آيات كه ما را به دقت نظر دعوت مي كند توجه نماييم:
بگو نظر كنيد كه چه چيزهايي در آسمان و زمين است. بگو در زمين سير كنيد و نظر كنيد كه چگونه آفرينش را آغاز كرد.آيا به شتر نظر نمي كنيد كه چگونه آفريده شده و به آسمان كه چگونه برافراشته و به كوهها كه چگونه برپا و به زمين كه چگونه گسترده شده است.[4]
ملاحظه مي كنيم كه در تمام اين موارد، نظر بايد چندان دقيق باشد كه سؤالهايي را پاسخ گويد و مشكلاتي را كه مطرح است حل نمايد، اين تفكر و نظر سراسر واقعيتها و حقايق جهان را شامل مي شود و در يك محدوده خاص نمي باشد، صدها آيه در قرآن انسان را به چنين انديشه وسيع و ثمربخش فرا مي خواند.7[5]
3. ذكر و ياد خدا: ذكر به معناي حضور عملي و كرداري نه صرف حضور ذهني و گفتاري، اگر چه اين هم بخشي از ياد خدا است. ياد خدا يعني حضور خداوند در صحنه ذهني و عمل و خود نگهداري از هوسها و منفعت طلبي هاي برخاسته از خود محوري، اجتناب از گناه و ياد خدا اولين گام عملي در افزايش ايمان است.
4. تداوم عبادت: مداومت بر انجام عبادات عملي و حضور در پيشگاه خدا و مناجات و راز و نياز با او اگر با پشتوانه شناخت و معرفت و برهان باشد، موجب انس و الفت با خدا و محبت آگاهانه مي شود. عبادت خدا آلودگيها را از روان انسان پاك مي كند، و روح و روان را تغذيه معنوي مي نمايد تا بتوان با آمادگي بيشتر در برابر گناه مقاومت و درجات قرب الهي را بپيمايد.
5. توجه به آثار ايمان: ايمان به خدا علاوه بر اينكه جهان هستي را براي ما توجيه مي كند و به آن معنا و هدف مي بخشد، آرامش روحي را هم تضمين مي كند. اگر انسان به خدا ايمان داشته باشد از چنان اعتماد به نفسي برخوردار مي شود كه در برابر مشكلات زندگي و معماي مرگ و عاقبت زندگي، تاب آورد و اين مسائل، آرامش دروني او را به بدبيني و نااميدي مبدل نمي سازد. و با اعتماد به اينكه خداوند به او كمك مي كند و در اين جهان رها نشده است به رفع نگرانيها مي كوشد. با نشاط روحي و انبساط خاطري كه از ارتباط انسان با خدا ايجاد مي شود هر مشكلي قابل حل و آينده تضمين شده است. و مرگ نه تنها نابودي نخواهد بود كه ملاقات با خدا و برگشت به سوي او است. قرآن كريم مي فرمايد: «الا بذكر الله تطمئن القلبوب[6]» آگاه باشيد تنها با ياد خدا دلها آرام خواهد گرفت.
6. اجتناب از سرگرميهاي لهوي: پر ارزش ترين دارائي انسان عمر او است كه در حال هوشياري حاضر نيست به هيچ قيمتي آن را بدهد، ولي گاهي سرگرميهاي بيهوده چنان انسان را تخدير مي كند كه عمر خود را مفت و مجاني هدر مي دهد، «قد افلح المؤمنون الذين هم عن اللغو معرضون[7]» اين آيه كريمه يكي از نشانه هاي مؤمن را اعراض و روگرداني از لغو بيهودگي معرفي مي نمايد شخصي از امام صادق ـ عليه السّلام ـ پرسيد: شكار و چوگان بازي و بازي با شطرنج چگونه است؟ امام ـ عليه السّلام ـ فرمود: مؤمن فرصت پرداختن به اينگونه كارها را ندارد.[8]
اينك با توجه به اين نكات كلي بهتر است به بعضي راهكارهاي عملي در اين زمينه اشاره اي داشته باشيم:
1- به نمازهاي واجب اهميت بيشتري داده سعي كنيد در اول وقت بخوانيد و حضور قلب در نماز را تقويت نماييد.
2- سعي شود به نمازهاي نافله به خصوص نافلة شب توجه شود كه خداوند در قرآن كريم متهجد و نافلة شب را زمينة ساز رسيدن به مقام محمود مي داند.
3- هر شب قبل از خوابيدن به محاسبة نفس بپردازيد و با يك ارزيابي دقيق نسبت به اعمال و رفتار روز جاري، موفقيت يا عدم موفقيت خود را مورد توجه قرار داده و اگر مرتكب خلاف و لغزش شده ايد خود را تنبيه و اگر توجه كافي به انجام واجبات داشته ايد شكر گزار خداوند بوده و خود را تشويق كنيد.
4- در انتخاب دوستان خود دقت زيادي داشته باشيد. زيرا دوست و رفيق تأثير زياد و عميقي در افكار و انديشه ها و رفتار انسان دارد.
5- با قرآن مأنوس باشيد و هر روز پس از قرائت قرآن در آيات آن تدبّر و تفكر كنيد.
6- توسل به ائمة اطهار ـ عليهم السّلام و شرکت در مجالس مذهبي. مراسم میلاد و همچنین سوگواري ائمة اطهار عليهم السلام، و جلسات تفسير قرآن و نهج البلاغه ....
7- در تمام مراحل اخلاص در عمل فراموش نشود.
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. انسان و ايمان، شهيد مطهري، انتشارات صدرا.
2. ايمان، نوشتة شهيد دستغيب.
3. در قلمرو ايمان، عبدالله نصري، انتشارات زنان مسلمان، 1359.
[1]. برگزيده تفسير نمونه، ج3، صص: 241-242
[2] . شيخ حر عاملى محمد بن حسن - افراسيابى نهاوندى على، جهاد النفس وسائل الشيعة / ترجمه افراسيابى، 1جلد، نهاوندى - قم، چاپ: اول، 1380ش ص43
[3] . آيت الله محمدي ري شهري، بهترين راه شناخت خدا، ج 1، ص 74 ـ 101)، چاپ دوم، 1361، انتشارات ياسر.
[4] . يونس: 101. اعراف: 36. الغاشيه: 17.
[5] . مرحوم شهيد بهشتي و ديگر نويسندگان، شناخت اسلام ، ص 41، دفتر نشر فرهنگ اسلامي
[6] . رعد: 28.
[7] . مؤمنون: 3.
[8] . آيت الله محمدي ري شهري، ميزان الحكمة، واژة اللهو، به نقل از ج 2، بهترين راه شناخت خدا، ص 80، از مؤلف مذكور.
اطلاعات مطلب
- تاریخ انتشار
- 18 امرداد 01
- بازدید
- ۶۶
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.