آیا ایمان کمیت¬پذیراست مثلاً می توانیم بگوییم فلانی چند درصد ایمان به خدا دارد؟

  • نشان کردن
؟
متن کاربر

پرسش

آیا ایمان کمیت­پذیراست مثلاً می توانیم بگوییم فلانی چند درصد ایمان به خدا دارد؟

پاسخ کارشناسی

پاسخ

ایمان در اصطلاح شرع عبارت است از اعتقاد، اقرار زبانی، عمل کردن اعضا، به ارکان دین و قبول شریعت. امیر مؤمنان در تبیین ایمان می فرمایند: ایمان تصدیق به قلب و اظهار و اعتراف به زبان و عمل به جوارح و اعضاست.[1] در تقسیم بندی ایمان گفته اند که ایمان گاهی آگاهانه است و گاهی ناآگاهانه. ایمان آگاهانه ایمانی است که بر پایه عقل و منطق استوار و از استحکام و اتقان برخوردار و در قلب و دل، جای گرفته باشد. اما ایمان ناآگاهانه ایمانی است که پایه و اساس درستی ندارد و فاقد استحکام و منطق است و به اقسام ایمان تقلیدی، ایمان گذرا، ایمان سطحی و ایمان ناقص تقسیم می شود. [2]

ایمان به اصول دین و اعتقادات علامتی دارد و آن این است که انسان این باور و اعتقادات را در زندگی شخصی و خانوادگی و اجتماعی خود پیاده کند. مثلاً علامت ایمان به توحید و شناخت خدا این است که در همۀ امور به خدا تکیه کند. یعنی به او توکل کند و به آنچه که خداوند دستور داده عمل کند. علامت ایمان به نبوت این است که ما سخنان و فرمایشات پیامبر و ائمه (ع) را عمل کنیم و علامت ایمان به معاد هم این است که واقعاً مرگ را باور کنیم و برای آن خودمان را آماده کنیم. و به طور کلی علامت ایمان به اصول دین، عمل به واجبات و ترک محرمات است.

اما در پاسخ به سؤال می گوییم که بله، ایمان به خدا درصد پذیر است و دارای مرتبه و درجاتی هست. به طور کلی ایمان دارای مراتب و درجاتی هست که بر اساس درجۀ اطمینان و باور قلبی مؤمنین، رتبه بندی می شوند. از جمله آیاتی که درجه و مراتب ایمان را تأئید می کند این آیه است که: او کسی است که سکینه و آرامش را در دلهای مؤمنان نازل کرد تا ایمانی بر ایمانشان افزوده شود.[3] در روایتی از امام صادق (ع) در این باره آمده است که: ایمان به منزلۀ نردبانی است که ده پله دارد که بايد پله پله از آن بالا رفت. بنا بر این کسی که در پله دوم قرار گرفته، به آنکه در پله اول است نباید بگویید تو ایمان نداری همینطور کسی که در پله بالاتر تا پله دهم قرار دارد، نباید پائین تر از خود را بی ایمان بداند ... این درجات متفاوت ایمان در میان بزرگانی از اصحاب پیامبر (ص) نیز جاری بود به طوری که مقداد در پله هشتم ایمان، ابوذر در پله نهم ایمان و سلمان فارسی در پله دهم ایمان قرار داشتند.[4]

علامه طباطبائی (ره) در تفسیر المیزان ذیل آیه 130 از سوره بقره به این تقسیم بندی و مراحل ایمان و اسلام می پردازند  و می فرمایند: اسلام و ایمان مراحل و درجاتی دارد که مرتبۀ اول آن قبول اوامر و نواهی شریعت است با جاری کردن شهادتین بر زبان، که از این مرتبه به اسلام تعبیر می شود و آیه زیر تأیید آن است: « عرب های بادیه نشین گفتند ایمان آورده ایم، بگو شما ایمان نیاورده اید ولی بگویید اسلام آورده ایم اما هنوز ایمان وارد قلب شما نشده است.»[5] مرتبه اول ایمان هم آن است که در قلب شهادتین جای بگیرد و دل و روح آدمی تسلیم شود به طوری که از عقل و تعقل و تفکر بگذرد و در عمق جان انسان بنشیند که عمل به اغلب وظایف دینی از لوازم این درجۀ از ایمان است.

مرتبه دوم اسلام تسلیم قلب به همۀ عقاید و معارف و احکام تفصیلی اسلام است. و مرحله دوم ایمان اعتقاد دل به همه حقایق دینی است به طوری که همۀ آنها را جدا جدا باور نموده و هیچ شک و تزلزلی به آنها در قلبش وجود نداشته باشد.

مرحله سوم اسلام، این است که علاوه بر اینکه در برابر اوامر تشریعی اسلام تسلیم شده و در برابر خواسته ها و مقدرات تکوینی خداوند هم تسلیم شده است، و مرتبۀ سوم ایمان مرحله ای است که از تمام مراحل لغو و بیهوده اعراض کند و اخلاق فاضله ای چون رضا، تسلیم، صبر، زهد تمام عیار ورع کامل و حب و بغض الهی، ... را به طور کامل دارا باشد.

چهارمین درجه از درجات اسلام مقامی است موهبتی نه اکتسابی، که بندۀ محض بودن است. که خدای را مولای مطلق بداند به طوری که در برابر او برای خویش هیچ استقلال قائل نباشد و عمل او نیز نمایانگر این حالت است.

و ایمان در مرتبه چهارم بعد از اسلام مرتبه چهارم است که آن حالت و مشاهده عمومیت پیدا کرده و در هر حال و زمان آن را دارا باشد و در این هنگام از اولیای خدا می باشد.[6]

با توجه به آنچه گفته شد بدست می آید که ایمان مراتب و درجاتی دارد، این درصد پذیری و رتبه بندی در تمام بخش های دین هست یعنی هم بخش اعتقادات که شامل اصول دین است و هم بخش عبادات و معاملات و هم بخش اخلاقیات، در آن مرحله پذیری و رتبه بندی وجود دارد. البته ملاک و ضابطه در این تقسیم بندی و مرحله پذیری ایمان، وابستگی تمام به تلاش و کوشش انسان در جهت تقویت عوامل رشد ایمان دارد و راه های رشد و تقویت ایمان به خدا بسیارند که به بعضی از آنها اشاره می کنیم:

یکی از آن ها تفکر پیرامون آیات ونشانه های خداوند در عالم هستی است. توجه به این نشانه ها یاد خدا را در دل ها زنده می کند و در نهایت بر دوستی و محبت ما به خدا و ایمانمان می افزاید.[7]

راه دیگر این که توجه دائم به خداوند و ذکر و یاد او از جمله عوامل دیگر تقویت ایمان به خداست.[8]

و راه دیگر توجه به نعمت ها و الطاف خدا نسبت به انسان.

انجام نیکی ها و دوری از بدی ها، رشته محبت انسان با خدا (ایمان) را در انسان تقویت می کند.[9]

نتیجه گیری

ایمان به خداوند به عنوان بخش اصلی از اصول دین از جمله مواردی است که دارای مراحل و مراتب است و برا ی تقویت این ایمان راهها و روش های زیادی مطرح شده است و همه این امور بستگی به تلاش و فعالیت انسان در جهت ارتباط با خداوند و پیروی از احکام شریعت دارد که هر چه انسان در تقویت ارتباط خود با خدا بکوشد به تدریج بر ایمانش افزوده می گردد.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ خدا را چگونه بشناسیم، مکارم شیرازی.

2ـ خدمات متقابل اسلام و ایران، شهید مطهری (ره).

 


[1] . مستدرک، به نقل از سیمای مؤمن در قرآن و حدیث، جلد 2 ص 274، بهشتی، ابوالفضل، بوستان کتاب قم، چاپ اول 82 ، ص 23.

[2] . ر.ک سیمای مؤمن در قرآن و حدیث، ص42ـ43.

[3] . سوره فتح / 4.

[4] . بحار الانوار، ج 22 ص 351 به نقل از سیمای مؤمن در قرآن و حدیث، ص45ـ46.

[5] . حجرات/ 14.

[6] . ر.ک سیمای مؤمن در قرآن و حدیث، ص 34-30.

[7] . یس/ 40و23 مطالعه شود.

[8] . احزاب/ 41 مطالعه شود.

[9] . ر.ک مجموعه آثار شهید مطهری، نشر صدرا، جلد2 (انسان و ايمان).

اطلاعات مطلب

تاریخ انتشار
18 امرداد 01
بازدید
۶۱
گفت‌وگو

دیدگاه کاربران

حداقل ۵ کاراکتر؛ دیدگاه پس از بررسی نمایش داده می‌شود.

هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است.